Το ασφαλιστικό μέλλον των εργαζομένων που μπαίνουν από το 2024 στην αγορά εργασίας προδιαγράφεται βαρύτερο και πιο ασύμφορο
Η νέα γενιά εργαζομένων στη χώρα μας, κυρίως όσοι μπήκαν στην αγορά εργασίας από το 2024 και μετά, θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα σύστημα που ζητά περισσότερα χρόνια δουλειάς και αποδίδει μικρότερες συντάξεις.
Οι διεθνείς μελέτες συγκλίνουν στο ότι η δημογραφική γήρανση θα επιβαρύνει αποφασιστικά την Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες, οδηγώντας σε άνοδο των ηλικιακών ορίων και σε συντάξεις αισθητά χαμηλότερες από τις σημερινές.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση «Pensions at a Glance 2025» του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα θα είναι μία από τις χώρες με τους πιο γερασμένους πληθυσμούς έως το 2054. Προβλέπεται ότι επτά στους δέκα κατοίκους θα είναι άνω των εξήντα πέντε, όταν σήμερα αντιστοιχούν τέσσερις στους δέκα.
Με αυτά τα δεδομένα, η μέση ηλικία συνταξιοδότησης αναμένεται να αυξηθεί αισθητά. Οι νέοι που ξεκίνησαν να εργάζονται το 2024 θα χρειαστεί να αποχωρήσουν γύρω στα εξήντα έξι, αντί για τα εξήντα δύο που ισχύουν σήμερα, έχοντας συμπληρώσει σαράντα τέσσερα χρόνια ασφάλισης αντί των σαράντα που απαιτούνται μέχρι τώρα.
Παρά τα δυσμενή δημογραφικά στοιχεία, η Ελλάδα καταγράφει ακόμη από τις χαμηλότερες ηλικίες αποχώρησης από την εργασία στον ΟΟΣΑ. Στον ιδιωτικό τομέα η «τυπική» συνταξιοδότηση εντοπίζεται γύρω στα εξήντα δύο, ενώ στον δημόσιο τομέα τα όρια είναι χαμηλότερα, περίπου στα εξήντα με εξήντα ένα έτη.
Ωστόσο, οι αναλογίες εργαζομένων και συνταξιούχων δείχνουν ότι αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί για πολύ. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων προειδοποιεί ότι μελλοντικά τα δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης δεν θα έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, ιδίως σε χώρες όπως η Ελλάδα όπου το φαινόμενο της γήρανσης είναι εντονότερο.
Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι μέχρι το 2050 στις χώρες μέλη θα αντιστοιχούν πενήντα δύο ηλικιωμένοι για κάθε εκατό εργαζομένους. Για την Ελλάδα η εικόνα είναι ακόμη πιο βαριά, αφού η αναλογία θα φτάσει τους εβδομήντα ηλικιωμένους ανά εκατό εργαζομένους.
Αυτό, με τη σειρά του, θα ωθήσει τις περισσότερες χώρες σε επιπλέον αύξηση των ορίων ηλικίας. Η μέση ηλικία συνταξιοδότησης θα ανέβει από τα περίπου εξήντα τέσσερα έτη σήμερα σε πάνω από εξήντα έξι έτη για όσους ξεκινούν τώρα τον εργασιακό τους βίο.
Νέα γενιά χαμηλοσυνταξιούχων λόγω του τρόπου υπολογισμού
Μία από τις κρισιμότερες διατάξεις, η οποία παραμένει σε ισχύ από τον νόμο Κατρούγκαλου και δεν τροποποιήθηκε από τη σημερινή κυβέρνηση, αφορά τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης. Ο υπολογισμός γίνεται πλέον με βάση τον μέσο όρο όλων των αποδοχών του εργασιακού βίου και όχι μόνο των τελευταίων ετών, όπως συνέβαινε παλαιότερα.
Σε συνδυασμό με τους χαμηλούς μισθούς και την εκτεταμένη ευελιξία στην αγορά εργασίας, ο νέος αυτός τρόπος οδηγεί σε σημαντικά μικρότερα ποσά. Η ΕΝΥΠΕΚΚ εκτιμά ότι μετά το 2028 ο μέσος όρος των νέων κύριων συντάξεων στον ιδιωτικό τομέα θα κυμαίνεται μεταξύ επτακοσίων και οκτακοσίων ευρώ.
Ιδιαίτερα χαμηλές θα είναι οι συντάξεις εκείνων που εργάζονται με τον κατώτατο μισθό ή όσων κινούνται σε ασταθείς μορφές απασχόλησης, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες η κατάσταση είναι ακόμα πιο πιεστική, αφού εννέα στους δέκα επιλέγουν την κατώτατη ασφαλιστική κατηγορία.
