Με δραματικές μειώσεις έως 10% στις κύριες συντάξεις, πετσόκομμα του ΕΚΑΣ (στο εξής θα χορηγείται σε συνταξιούχους άνω των 65 ετών) και αλλαγές προς το χειρότερο σε ΟΓΑ (μπλοκάρισμα των επιδοτήσεων για να εισπραχθούν οι τρέχουσες εισφορές) και ΟΑΕΕ, προσπαθεί το υπουργείο Εργασίας να καλύψει την τεράστια τρύπα που δημιουργείται στα ασφαλιστικά ταμεία.
Η κάμψη στα έσοδα, σε συνδυασμό με τη μειωμένη χρηματοδότηση κατά 1,7 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος, θέτουν σε κίνδυνο τις συντάξεις περίπου 2.700.000 συνταξιούχων.
Ταυτόχρονα, η κατάσταση αναμένεται να γίνει ακόμα δυσκολότερη καθώς η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει από το νέο έτος την περικοπή των εργοδοτικών εισφορών κατά 3,9%, μέτρο που επίσης μειώνει τα έσοδα στα Ταμεία. Οι περικοπές σε επικουρικές συντάξεις και εφάπαξ από 20% έως 30% θεωρούνται δεδομένες και πρόκειται να εφαρμοστούν από 1.1.14, αλλά δεν αρκούν για να διορθώσουν τα ελλείμματα των ταμείων. Έτσι, το υπουργείο Εργασίας ετοιμάζει ένα πακέτο προτάσεων προς την τρόικα που πρόκειται να επιστρέψει στην Ελλάδα για να συνεχίσει και να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις εντός του Νοεμβρίου.
Ειδικότερα προτείνονται:
ΟΓΑ: Υπάρχει η πρόταση να εισπράττονται οι τρέχουσες εισφορές, από όσους αγρότες έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές, μέσα από τις επιδοτήσεις. Παράλληλα, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές θα εντάσσονται σε ρύθμιση για να αντιμετωπιστεί η εισφοροδιαφυγή. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι 288.587 ασφαλισμένοι με καθυστερούμενες οφειλές (στοιχεία β΄ τριμήνου τρέχοντος έτους) κινδυνεύουν να μην έχουν δικαίωμα να παίρνουν το σύνολο των επιδοτήσεων που δικαιούνται, καθώς θα τους παρακρατείται αυτόματα το ποσό που θα αντιστοιχεί στις τρέχουσες εισφορές τους. Για να μπορέσουν οι αγρότες αυτής της κατηγορίας να αποκτήσουν ξανά πρόσβαση στο σύνολο των επιδοτήσεων, θα πρέπει να σπεύσουν να υπαχθούν σε ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών και να καταβάλλουν κανονικά τις μηνιαίες δόσεις που θα τους αναλογούν. Με τον τρόπο αυτό εκτιμά το υπουργείο Εργασίας ότι θα σταματήσει να αυξάνεται η εισφοροδιαφυγή στο Ταμείο, καθώς έως τώρα εκτιμάται ότι έχουν υπερβεί έως τώρα τα 700.000.000 ευρώ οι καθυστερούμενες οφειλές.
ΟΑΕΕ: Προτείνεται να πάψει να ισχύει η δυνατότητα να μεταβαίνουν έως και δύο ασφαλιστικές κλάσεις χαμηλότερα όσοι ελεύθεροι επαγγελματίες το επιθυμούν. Θα ισχύει μόνο για όσους καταβάλλουν τρέχουσες εισφορές κανονικά και παράλληλα έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές τους και πληρώνουν κανονικά τις δόσεις τους. Ταυτόχρονα, πρόκειται να υπαχθούν υποχρεωτικά στον ΟΑΕΕ όσοι ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν οποιαδήποτε εμπορική δραστηριότητα σε χωριά κάτω των 2.000 κατοίκων. Στην πράξη η απόφαση αυτή επηρεάζει όσους έχουν μπακάλικα, καφενεδάκια και μικρά ψιλικατζίδικα σε χωριά, αλλά και σε τουριστικές περιοχές, που το καλοκαίρι έχουν σημαντικό τζίρο, αλλά τον χειμώνα υπολειτουργούν.
Συντάξεις: Στο υπουργείο Εργασίας προσπαθούν να αποφύγουν ακόμα και τυχόν απλές αναφορές σε περικοπές στις κύριες συντάξεις. Είναι όμως γνωστό ότι το χρηματοδοτικό κενό που υπάρχει στα ασφαλιστικά ταμεία, το οποίο πρόκειται να διευρυνθεί την επόμενη χρονιά, δεν αφήνει πολλά περιθώρια, ενώ η τρόικα έχει εκφραστεί ανοιχτά ήδη από τον περασμένο Ιούλιο για παρεμβάσεις στις συντάξεις. Υπενθυμίζεται ότι ο ίδιος ο Πολ Τόμσεν είχε τονίσει ότι δεν μπορεί η μέση σύνταξη στην Ελλάδα να είναι 920 ευρώ και στη Γερμανία να κυμαίνεται στα 800 ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό, η πρώτη κατηγορία συνταξιούχων που αναμένεται να υποστεί μειώσεις έως 10% είναι όσοι είναι κάτω των 60 ετών, που, σύμφωνα με το σύστημα «Ηλιος», υπολογίζονται σε περίπου 400.000 άτομα. Παράλληλα, αναμένεται να επιβαρυνθούν ξανά με περικοπές οι συνταξιούχοι των πρώην ΔΕΚΟ, καθώς και οι πρώην υπάλληλοι των τραπεζών.
ΕΚΑΣ: Το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων πρόκειται να χορηγείται από 1/1/2014 και μετά μόνο σε όσους συνταξιούχους είναι άνω των 65 ετών. Αποτέλεσμα είναι από τους 230.000 δικαιούχους περίπου 35.000 να χάσουν ένα επίδομα που είναι απαραίτητο για την επιβίωσή τους. Ηδη πάντως στο υπουργείο Εργασίας επεξεργάζονται σχέδιο περαιτέρω μείωσης των εισοδηματικών κριτηρίων, έτσι ώστε να αποκλειστούν κι άλλοι συνταξιούχοι από το εν λόγω επίδομα.
Επικουρικές συντάξεις: Η περικοπή στις επικουρικές συντάξεις προκύπτει από το γεγονός ότι το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΤΕΑ) παράγει ελλείμματα. Η πρόβλεψη που υπάρχει είναι ότι έως το τέλος του έτους η τρύπα στο ΕΤΕΑ αναμένεται να φτάσει στα 320.000.000 ευρώ. Με βάση τη μνημονιακή δέσμευση αναμένεται από 1/1/2014 να εφαρμοστεί η ρήτρα μηδενικών ελλειμμάτων, που σημαίνει μείωση των επικουρικών συντάξεων έτσι ώστε να μη δημιουργούνται στο εξής ελλείμματα. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι επικουρικές συντάξεις θα περικοπούν σε ποσοστό από 20% έως 30%.
Τα εφάπαξ και οι εισφορές των εργοδοτών
Εφάπαξ: Ανάλογη περίπτωση με τις επικουρικές είναι και οι Τομείς Πρόνοιας που χορηγούν εφάπαξ βοηθήματα. Στη χειρότερη θέση βρίσκεται το Ταμείο Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ), με περίπου 35.000 δικαιούχους να περιμένουν έως και δύο χρόνια για να λάβουν τη συγκεκριμένη παροχή. Είναι πιθανό η περικοπή έως 30% που θα εφαρμοστεί από 1/1/2014 και μετά να συμπεριλάβει και όσους δεν έχουν ακόμα λάβει το εφάπαξ τους, να έχει δηλαδή αναδρομική ισχύ.
Μείωση εργοδοτικών εισφορών 3,9%: Πρόκειται για μνημονιακή δέσμευση, που θα τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του νέου έτους, με στόχο να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2016. Σε κάθε περίπτωση η επιβάρυνση για την Κοινωνική Ασφάλιση αναμένεται να φτάσει το 1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για κεφάλαια που θα λείψουν από τα ασφαλιστικά ταμεία και για τα οποία δεν έχει υπάρξει συγκεκριμένη πρόβλεψη για να καλυφθούν. Ως τώρα το υπουργείο Εργασίας επιμένει ότι το συγκεκριμένο άνοιγμα μπορεί να καλυφθεί μέσα από τον περιορισμό της αδήλωτης εργασίας, αλλά και με την πάταξη της εισφοροδιαφυγής.
Βασίλης Αγγελόπουλος
