Σχεδόν 3.800.000 Ελληνες ζουν σε συνθήκες φτώχειας, καθώς, σύμφωνα με τη Eurostat, ο δείκτης φτώχειας στη χώρα το 2011 έφτασε το 35,8%, από 20,1% που ήταν το 2008. Σύμφωνα με σχετική έρευνα που διεξήχθη το 2012 και αφορά τα εισοδήματα των ελληνικών νοικοκυριών το 2011, ο συγκεκριμένος δείκτης αυξήθηκε κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις ένα έτος, από το 2010 στο 2011.
Η έρευνα αποτυπώνει τη σημαντική επιδείνωση που έχει συντελεστεί στις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού στην Ελλάδα, ως συνέπεια της οικονομικής κρίσης, αλλά και της πολιτικής της λιτότητας και των διαδοχικών Μνημονίων. Είναι, μάλιστα, πολύ πιθανό το συγκεκριμένο ποσοστό του δείκτη φτώχειας να είναι ακόμα υψηλότερο, καθώς η έρευνα δεν έχει συμπεριλάβει τις περικοπές μισθών και συντάξεων που συντελέστηκαν του 2012 ούτε την αύξηση της ανεργίας τόσο το 2012 όσο και το τρέχον έτος.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο δείκτης σχετικής φτώχειας, που αναφέρεται στο ποσοστό εκείνο του πληθυσμού που έχει διαθέσιμο εισόδημα χαμηλότερο από το 60% του μέσου εισοδήματος των κατοίκων της χώρας, ανήλθε το 2011 στο 23,1%, από 19,7% που ήταν το 2008. Η άνοδος του δείκτη σχετικής φτώχειας σημειώθηκε παρά το γεγονός ότι υπήρξε σημαντική μείωση στο όριο φτώχειας για ένα μονομελές νοικοκυριό, από τα 549 ευρώ το 2010 στα 476 ευρώ το 2011.
Μεγάλη, όμως, είναι και η αύξηση που παρατηρείται στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Το 2011 το συγκεκριμένο ποσοστό έφτασε το 34,6%, ενώ ήταν στο 31% την προηγούμενη χρονιά. Από τους υπόλοιπους δείκτες που καταγράφει η συγκεκριμένη έρευνα ξεχωρίζει εκείνος που αναφέρεται στο χάσμα ή το βάθος της φτώχειας.
Οπως φαίνεται από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Eurostat, ένας στους δύο φτωχούς είχε το 2011 διαθέσιμο εισόδημα που δεν υπερέβαινε τα 334 ευρώ τον μήνα. Κατακόρυφη μείωση σημείωσαν και τα εισοδήματα που λαμβάνουν τα μεσαία κοινωνικά στρώματα στη χώρα. Ενώ το 2010 το μηνιαίο διαθέσιμο εισόδημα των ατόμων που βρίσκονται στο μέσο της εισοδηματικής κατανομής έφτανε τα 915 ευρώ, έναν χρόνο αργότερα είχε υποχωρήσει στα 793 ευρώ, γεγονός που από το Ινστιτούτο Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ χαρακτηρίζεται «σημαντική συρρίκνωση στα εισοδήματα των μεσαίων στρωμάτων».
Ο δείκτης ανισότητας Gini, ο οποίος παρουσιάζεται στην ίδια έρευνα, σημείωσε αύξηση από 0,335 το 2010 σε 0,343 το 2011. Αντίστοιχα ανοδικά κινήθηκε και ο δείκτης που αποτυπώνει τη σχέση ανάμεσα στο εισόδημα του 20% του πλουσιότερου πληθυσμού της χώρας με το 20% του φτωχότερου πληθυσμού.
Δεν καλύπτουν ούτε τις βασικές ανάγκες
Εντύπωση προκαλεί στην έρευνα της Eurostat το στοιχείο ότι ακόμα και οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της φτώχειας. Οπως προκύπτει, το 15,1% των εργαζομένων το 2011 βρισκόταν υπό καθεστώς σχετικής φτώχειας, όταν έναν χρόνο νωρίτερα το ίδιο μέγεθος βρισκόταν στο 11,9%. Σύμφωνα με το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, το μέγεθος αυτό αποτυπώνει τη δυσμενή επίδραση που είχαν στα εισοδήματα των εργαζομένων τα μέτρα λιτότητας και η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι το 33,7% των ελληνικών νοικοκυριών το 2012, με βάση τον δείκτη υλικής αποστέρησης, αδυνατεί να καλύψει τουλάχιστον τρεις από τις εννέα βασικές ανάγκες του. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν στο 21,8% το 2008, προτού δηλαδή φανούν οι αρνητικές επιδράσεις της οικονομικής κρίσης.