Ελαμψαν δια της απουσίας τους από τις συζητήσεις με τον Αχμέτ Νταβούτογλου η οριοθέτηση της ΑΟΖ, η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη και το Κυπριακό! Γιατί η Αγκυρα τρίβει τώρα τα χέρια της από ικανοποίηση
Από τον
Νίκο Σταυρουλάκη
Μία εβδομάδα μετά την επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στην Τουρκία και τις συναντήσεις με Νταβούτογλου – Ερντογάν, η Αγκυρα ανακοίνωσε σε θριαμβευτικούς τόνους το άνοιγμα του κεφαλαίου 17 των ενταξιακών διαπραγματεύσεων Ε.Ε. – Τουρκίας και μάλιστα μέσα στον Δεκέμβριο! Τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων ο πρωθυπουργός μπορεί να θυμήθηκε να θίξει το Προσφυγικό, το άνοιγμα των ευρωτουρκικών κεφαλαίων και τα λοιπά διμερή θέματα (παραβιάσεις, παραβάσεις κ.λπ.), ουδέποτε όμως αναφέρθηκε σε ζητήματα που «καίνε» τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, όπως η οριοθέτηση της ΑΟΖ και η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
Ειδικότερα, στις κοινές δηλώσεις με τον Τούρκο ομόλογό του ο πρωθυπουργός δεν άγγιξε καν το θέμα της ΑΟΖ, που θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο στο πλέγμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων στο Αιγαίο Πέλαγος. Αρκέστηκε απλώς να πει ότι θα προχωρήσουν οι συζητήσεις στο πλαίσιο των διερευνητικών επαφών, που αφορούν τον καθορισμό των ορίων της υφαλοκρηπίδας, πάνω στον οποίο εδράζεται η οριοθέτηση της ΑΟΖ.
Συνομιλίες
Η προηγούμενη κυβέρνηση έφερε για πρώτη φορά το θέμα της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην ελληνοτουρκική ατζέντα, διά του τότε υπουργού Εξωτερικών Ευ. Βενιζέλου, γεγονός που προκάλεσε την έντονη αντίδραση της τουρκικής πλευράς. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με ρεαλιστικές ενδείξεις, προχωρούν οι συνομιλίες για ανακήρυξη και οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ιταλία, όπως μαρτυρεί ως έναν βαθμό και η επίσκεψη του Πρόεδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου στη Ρώμη (Πέμπτη – Παρασκευή). Σύμφωνα με κάποιες αναλύσεις, η κίνηση αυτή της ελληνικής διπλωματίας παρουσιάζει «ασταθή σημεία» και εν γένει αποτελεί λάθος της εξωτερικής πολιτικής, καθώς ενδέχεται ορισμένοι κανόνες που θα ισχύσουν σε συμφωνία για την ΑΟΖ με μία χώρα, εφαρμοζόμενοι σε συμφωνία για την ΑΟΖ με δεύτερη χώρα, να πλήττουν (λόγω διαφορετικής γεωμορφολογίας) τα εθνικά συμφέροντα. Σύμφωνα με τις ίδιες αναλύσεις, «απαγορεύεται» η τμηματική ανακήρυξη ΑΟΖ, διότι η συγκεκριμένη μεθόδευση αποδυναμώνει τη διαπραγμάτευση επί του συνόλου της θαλάσσιας έκτασης.
Στο θέμα της Χάλκης δεν είπε κουβέντα, αλλά απέκρουσε επιτυχώς τις αιτιάσεις για την ανέγερση τεμένους στην Αθήνα, θέμα το οποίο η Αγκυρα θεωρεί δική της υπόθεση, λες και όλοι οι μουσουλμάνοι που θα προσεύχονται εκεί θα είναι Τούρκοι. Οσο για την άσκηση των θρησκευτικών δικαιωμάτων των Ελλήνων μουσουλμάνων της Θράκης, ο Αλ. Τσίπρας σημείωσε ότι εκεί υπάρχουν δεκάδες τεμένη για τους μουσουλμάνους πιστούς.
Τα προηγούμενα χρόνια οι ελληνικές ηγεσίες δεν αντιλήφθηκαν σε βάθος ότι η τουρκική διπλωματία ξέρει να δρομολογεί τις επιδιώξεις της και να περιμένει την κατάλληλη στιγμή για την εφαρμογή τους, με βάση την αποστροφή του Κορανίου «Χτύπα – χτύπα μια πόρτα, στο τέλος θα ανοίξει…». Παράλληλα, ξέρει να εφαρμόζει την τακτική του μαστιγίου και του καρότου. Την ώρα που εκδηλώνει φιλικές διαθέσεις σε επίπεδο επικοινωνίας (φιλικός αγώνας ποδοσφαίρου, φιλοφρονήσεις και χαμόγελα), διαμορφώνει καθημερινά εχθρικά τετελεσμένα σε βάρος των γειτόνων της. Είναι η μέθοδος «ρίχνω το ρωσικό αεροσκάφος και απαιτώ να μου ζητήσουν συγγνώμη για τη λανθασμένη είσοδο στον εναέριο χώρο μου». Η απειρία της νέας ελληνικής ηγεσίας προσφέρεται βορά στο παιχνίδι της Αγκυρας.
Το Κυπριακό αποτελεί απτό παράδειγμα της τουρκικής μεθόδου. Ο Ελληνας πρωθυπουργός διατύπωσε τη θέση ότι η Ελλάδα είναι υπέρ της έναρξης της διαδικασίας (άνοιγμα των κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε.), υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει βιαστικό κλείσιμο («όχι για να κλείσουν εύκολα ή στο πόδι» είπε), καθώς πρέπει «να συζητηθούν και να εκπληρωθούν οι όροι». Ο Νταβούτογλου δεν έκρυβε τη χαρά του… Είναι γνωστό ότι το «πάγωμα» των ευρωτουρκικών κεφαλαίων ήταν αποτέλεσμα της άκαμπτης στάσης της Τουρκίας απέναντι στην Κύπρο. Ακόμα και αν ο Α. Τσίπρας είχε τη σύμφωνη γνώμη της Λευκωσίας (που την είχε), όφειλε να υπενθυμίσει στην Τουρκία την υποχρέωσή της να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία (και δεν το έκανε).
Καμία δέσμευση
Ετσι, μετά χαράς ο Ερντογάν ανακοίνωσε το άνοιγμα του κεφαλαίου 17 το βράδυ της Πέμπτης, τρεις ημέρες πριν από τη σημερινή Σύνοδο Κορυφής Ε.Ε. – Τουρκίας για το Προσφυγικό στις Βρυξέλλες, όπου η Αγκυρα αναμένεται να επισφραγίσει τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις της, εκμεταλλευόμενη την προσφυγική κρίση, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει δεσμευτεί σε οποιαδήποτε υποχρέωση από εκείνες τις οποίες ο Αλ. Τσίπρας επιφορτίστηκε να μεταφέρει στην τουρκική πλευρά, εξουσιοδοτημένος από τους Ευρωπαίους εταίρους.
Η «ρελάνς» του Ερντογάν με το Προσφυγικό!
Η Ε.Ε. και η Τουρκία συμμετέχουν στην έκτακτη Σύνοδο Κορυφής έχοντας προσυμφωνήσει δύο βασικούς στόχους: Να δοθεί ώθηση στην ευρωτουρκική διαδικασία και να αναχαιτιστεί η ροή μεταναστών προς την Ε.Ε. Επιπλέον, η Τουρκία, που φιλοξενεί 2.200.000 Σύρους πρόσφυγες, επιδιώκει να επισφραγίσει τα «ανταλλάγματα Μέρκελ» που έλαβε κατά την επίσκεψη της Γερμανίδας καγκελαρίου για περαιτέρω οικονομική βοήθεια και «ελάφρυνση» του καθεστώτος χορήγησης θεωρήσεων εισόδου στην Ε.Ε. για τους Τούρκους πολίτες. Ο Ερντογάν είπε στη συνέντευξή του την Πέμπτη ότι «οι Ευρωπαίοι δεσμεύτηκαν πως θα χορηγηθεί στην Τουρκία βοήθεια 3 δισ. ευρώ μέσα στο 2016». Και πρόσθεσε: «Για εμάς προέχει να μοιραστούμε το βάρος του προβλήματος των προσφύγων. Οσο περισσότερο μπορέσουμε να κατανείμουμε (!) αυτό το βάρος τόσο πιο εύκολα θα μπορέσουμε να ελέγξουμε τη ροή των προσφύγων». Για τα ευρωτουρκικά ανέφερε: «Μας είπαν ότι το δέκατο έβδομο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων θα ανοίξει περί τα μέσα του Δεκεμβρίου». Νωρίτερα, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Βολκάν Μποζκίρ έλεγε: «Θα ανοίξουμε, Θεού θέλοντος, αυτό το κεφάλαιο 17 στις 14 ή στις 15 Δεκεμβρίου. Δεν περιοριζόμαστε σε αυτό και θα συνεργαστούμε για το άνοιγμα πέντε ή έξι επιπρόσθετων κεφαλαίων το 2016», αγνοώντας παντελώς την Λευκωσία.
