Από τη
Γιώτα Βαζούρα
Μια παράσταση για τα ελληνικά καπνά, φτιαγμένη με μεράκι και βασισμένη στις αληθινές αφηγήσεις των πραγματικών πρωταγωνιστών: Των ανθρώπων που εργάστηκαν για δεκαετίες στις καπνοκαλλιέργειες του Αγρινίου, οι οποίοι μετέφεραν την πολύτιμη γνώση και την εμπειρία τους στη σκηνοθέτρια Γεωργία Μαυραγάνη.
Επειτα από μια επιτυχημένη πορεία στο Bios αλλά και στο Μικρό Θέατρο του Αγρινίου, το θεατρικό έργο «Από την αρχή: Μια παράσταση για τα καπνά» ανεβαίνει και στη Θεσσαλονίκη. Με αφορμή την παράσταση που φιλοξενείται στο Μικρό Θέατρο της 
Μονής Λαζαριστών του ΚΘΒΕ, η σκηνοθέτρια Γεωργία Μαυραγάνη μιλά στη «δημοκρατία» και εξηγεί γιατί η ιστορία της ελληνικής καπνοκαλλιέργειας είναι σύμφυτη με την Ιστορία της χώρας μας.
Η αρχή
«Η παράσταση αυτή ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Μικρού Θεάτρου του Αγρινίου, που διαχειρίζεται η Κατερίνα Καραδήμα, η οποία παίζει κιόλας στο θεατρικό» εξηγεί η κυρία Μαυραγάνη. «Ηθελε να κάνει μια παράσταση για τα καπνά και έτσι ξεκινήσαμε σιγά σιγά να δουλεύουμε με τη λογική των συνεντεύξεων. Συγκεντρώσαμε μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν δουλέψει τόσο στα χλωρά καπνά όσο και ως καπνεργάτες στα εργοστάσια του Παπαστράτου. Κάναμε μια αρκετά μεγάλη έρευνα και το αποτέλεσμα που προέκυψε ήταν ένας πραγματικός θησαυρός».
Αξίζει να σημειωθεί ότι και η ίδια έλκει την καταγωγή της από το Αγρίνιο και επομένως γνώριζε από πρώτο χέρι τη διαδικασία συγκομιδής από τους θείους και τα ξαδέρφια της.
«Μόνο τα καλοκαίρια τούς βοηθούσα, ωστόσο ξέρω πόσο κοπιαστική δουλειά είναι» εξηγεί και συνεχίζει: «Προκειμένου να αντλήσουμε το υλικό για την παράσταση, οργανώσαμε στο Μικρό Θέατρο δύο ανοιχτά Σαββατοκύριακα για τον κόσμο, προσκαλώντας τους για καφέ, κουβέντα και… συνέντευξη. Ηρθαν πάρα πολλοί που είχαν εργαστεί για χρόνια στις καπνοκαλλιέργειες. 
Γνωρίζοντάς τους με συγκλόνισε το πόσο αυθεντική εργατική συνείδηση είχαν και το πόσο δεμένοι ήταν μεταξύ τους. Θυμάμαι πόσο εντύπωση μού έκανε η αφήγηση μιας γυναίκας, η οποία ξεκίνησε από μικρό κορίτσι να δουλεύει στα καπνά και τελικά έφτασε να πάρει σύνταξη. Υπήρξαν άνθρωποι που μας μίλησαν για τα παιδιά τους, τα βάσανά τους, τις έγνοιες τους, ακόμη και τις απεργίες που έκαναν διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας. Γι’ αυτό και ήταν ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση η επιλογή του υλικού».
Μάλιστα, σε μεγάλο μέρος της παράστασης ακούγονται ηχογραφημένα αποσπάσματα αυτών των συνεντεύξεων, με τους πραγματικούς πρωταγωνιστές να ξεδιπλώνουν τον μίτο της ζωής τους.
Οπως εξηγεί και η κυρία Μαυραγάνη, το θεατρικό είναι δομημένο σε τρεις βασικές περιόδους. Η πρώτη μιλά για την καλλιέργεια και τις καπνεργάτριες, η δεύτερη αναφέρεται στον εργατικό μόχθο, συνδέοντάς τον με τον μύθο του Σισύφου, και η τρίτη, στο κομμάτι των επιδοτήσεων. «Οι τρεις πρωταγωνίστριες του θεατρικού κάνουν όλους τους ρόλους. Μεταμορφώνονται από εργάτριες σε καπνεμπόρους, μιλούν για την ιστορία του κινήματος, διηγούνται τα πάντα. Η μετάβαση γίνεται με πολύ φυσικό τρόπο. Θα έλεγα με λίγα λόγια ότι οι τρεις ηθοποιοί είναι οι αγγελιοφόροι του έργου». Παίζουν οι Κατερίνα Καραδήμα, Μαντώ Κεραμυδά και Δανάη Σπηλιώτη.
• INFO: Η παράσταση με τίτλο «Από πρώτο χέρι – Μια παράσταση για τα καπνά» έκανε πρεμιέρα την Παρασκευή 11 Μαρτίου στο Μικρό Θέατρο της Μονής Λαζαριστών και πρόκειται να συνεχιστεί ως τις 20 Μαρτίου.
«Κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις»
Πόσο επίκαιρη μπορεί να είναι, όμως, μια παράσταση που έχει ως θέμα της την καπνοκαλλιέργεια; «Πιστεύω ότι είναι. Πολύ εύκολα μπορεί να κάνει κάποιος τη σύνδεση με το σήμερα. Γιατί, ξέρετε, η ιστορία του καπνού είναι σαν την Ιστορία της Ελλάδας. Εχει πολλές κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις. Είναι μια μονοκαλλιέργεια η οποία γνώρισε μεγάλες δόξες κατά το παρελθόν. Νομίζω ότι η παράσταση συνομιλεί τελείως αβίαστα με το σήμερα» σχολιάζει η κυρία Μαυραγάνη.
