Ο Τούρκος πρόεδρος επέστρεψε «νικητής» μέσω των social media που ο ίδιος είχε κατηγορήσει πολλές φορές στο παρελθόν
Από τον
Γιώργο Τραπεζιώτη
Χθες προσπάθησαν να τον μιμηθούν, αλλά πλέον ήταν αργά. Ο λόγος για τους πραξικοπηματίες, που χθες, σύμφωνα με πληροφορίες, διακινούσαν μήνυμα μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και του WhatsApp, καλώντας τους πολίτες «να μείνουν στα σπίτια τους για την ασφάλειά 
τους». Την ίδια ώρα, η τουρκική προεδρία επέμενε μέσω των social media -με νέο κάλεσμά της- να ζητά από τον κόσμο «να ξενυχτήσει ξανά απόψε (Σάββατο) στους δρόμους», καθώς νέα απόπειρα πραξικοπήματος μπορεί να λάβει χώρα ανά πάσα στιγμή στην Τουρκία!
Τι και αν πριν από λίγα χρόνια δήλωνε ότι προτίθεται να «ξεριζώσει το twitter», καθώς το θεωρούσε «πληγή», η οποία «μόνο ψέματα διακινεί» και αποτελεί «μόνιμη απειλή για την κοινωνία».
Πήρε φωτιά το twitter
Τα social media ήταν αυτά που τα ξημερώματα του Σαββάτου γύρισαν το παιχνίδι υπέρ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς έγιναν το όχημα για να βγουν χιλιάδες οπαδοί του στους δρόμους και να εμποδίσουν τους πραξικοπηματίες να αναλάβουν την εξουσία. Σε αντίθεση με άλλες φορές, που σε μεγάλα γεγονότα με περιεχόμενο βίας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έπεφταν θύματα μπλοκαρίσματος από τις Αρχές, τη νύχτα της Παρασκευής όλα λειτουργούσαν κανονικά. Το twitter πήρε φωτιά και μέσω αυτού οι οπαδοί του «σουλτάνου» έδιναν και λάμβαναν πληροφόρηση για τα όσα συμβαίνουν.
Ηταν ξεκάθαρο από την αρχή ότι στα social media ο Τούρκος πρόεδρος έβλεπε τον μόνο δρόμο που του απέμενε για να επιστρέψει νικητής. Ο ηττημένος, ταπεινωμένος σουλτάνος, που τις πρώτες στιγμές της εκδήλωσης του πραξικοπήματος εμφανιζόταν να κάνει δηλώσεις στην κάμερα ενός… smartphone χωρίς καλό σήμα, μέσα σε μόλις ένα πεντάωρο πραγματοποιούσε επιστροφή εθνικού ήρωα στο διεθνές αεροδρόμιο «Ατατούρκ» στην Κωνσταντινούπολη, πνιγμένος στις αγκαλιές των οπαδών του, και αργότερα παραχωρούσε συνέντευξη Τύπου-διάγγελμα με μηνύματα αλλά και απειλές προς πάσα κατεύθυνση. Δύο εικόνες αντίθετες, με την τελευταία όμως να τον συστήνει ως τον νικητή της βραδιάς, αν όχι ως τον απόλυτο κυρίαρχο -προς ώρας τουλάχιστον- στο τουρκικό πολιτικό σκηνικό.
Θα ενισχυθούν ο αυταρχισμός και οι εκκαθαρίσεις στις Ενοπλες Δυνάμεις;
Ενισχυμένος ή λαβωμένος βγαίνει ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από το «πραξικόπημα-εξπρές», το οποίο μπόρεσε, αν μη τι άλλο, να ανατρέψει εντός μερικών ωρών; Για πολλούς ξένους αναλυτές η κίνηση αυτή μερίδας του στρατού ήρθε ως έκπληξη για πολλές δυτικές δυνάμεις, των οποίων κλονίστηκε η πεποίθηση ότι ο σουλτάνος ελέγχει απόλυτα τον στρατό του. Στο εσωτερικό της χώρας του, πάντως, είναι βέβαιο ότι βγήκε σοβαρά ενδυναμωμένος, καθώς αποδείχθηκε ότι τον στηρίζει σημαντική μερίδα του λαού αλλά και πως κατάφερε να ελέγξει και να κινητοποιήσει επαρκώς τα σώματα ασφαλείας και την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων. Δυστυχώς, υπάρχουν ανησυχίες ότι αυτή η ενδυνάμωση δεν θα λειτουργήσει προς όφελος της Τουρκίας.
Ο καθηγητής Φρανσουά Χεϊσμπούργκ, ειδικός σε τουρκικά θέματα, εξέφρασε στην εφημερίδα «Liberation» την ανησυχία ότι τώρα οι αυταρχικές τάσεις του Ερντογάν θα ενισχυθούν, η εικόνα της Τουρκίας ως σύγχρονης χώρας θα τραυματιστεί, οι ξένες επενδύσεις και ο τουρισμός θα καταρρεύσουν. Μέσα στο αμέσως επόμενο διάστημα θα προωθήσει τη συνταγματική αναθεώρηση για να εγκαθιδρύσει και θεσμικά την παντοδυναμία του, ενώ αναμένεται να προβεί σε εκτενείς εκκαθαρίσεις εντός των ενόπλων δυνάμεων.
Το πρώτο μούδιασμα
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι την επόμενη μέρα ο Ερντογάν θα πολώσει ακόμη περισσότερο τη διχασμένη σε όλα τα επίπεδα τουρκική κοινωνία, ενώ εκφράζονται ανησυχίες πως ίσως κλονιστούν οι σχέσεις του και με αρκετούς ξένους συμμάχους. Αυτό οφείλεται σε κάποιον βαθμό και στο γεγονός ότι η αρχική αντίδραση στην είδηση του πραξικοπήματος από το εξωτερικό ήταν μάλλον μουδιασμένη: Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι εξέφρασε αρχικά μόνο την ελπίδα ότι θα υπάρξει ειρήνη και σταθερότητα στην Τουρκία και ο Ρώσος ομόλογός του Σεργκέι Λαβρόφ ζήτησε απλώς να μην υπάρξει αιματοχυσία.
Στη συνέχεια, η διεθνής κοινότητα προχώρησε σε ανοιχτή στήριξη, με τη Φεντερίκα Μογκερίνι της Ε.Ε. να καλεί σε «σεβασμό των δημοκρατικών θεσμών», τον Βλαντιμίρ Πούτιν να δηλώνει ότι η Μόσχα ενδιαφέρεται για την επιστροφή στη σταθερότητα και το κράτος δικαίου και την Ανγκελα Μέρκελ πως «πρέπει να γίνει σεβαστή η δημοκρατική τάξη στην Τουρκία». Ομως δεν αποκλείεται οι πρώτες αντιδράσεις, ενδεικτικές των ανάμεικτων συναισθημάτων της Δύσης προς τον αυταρχικό πρόεδρο, να τον οδηγήσουν να ψυχράνει τη σχέση του με τη Δύση το επόμενο διάστημα.
Μυρτώ Μπούτση
