Για πρώτη φορά στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ο μυκηναϊκός αργυρός κρατήρας που ανακάλυψε το 1876 το ζεύγος Σλίμαν
Από τη
Γιώτα Βαζούρα
Μέχρι και χθες το μεσημέρι εκείνοι που τον είχαν αντικρίσει ήταν μετρημένοι στα δάχτυλα. Μερικοί συντηρητές και, φυσικά, οι αρχαιολόγοι που τον έφεραν στο φως. Τώρα και για τους επόμενους δύο μήνες, για την ακρίβεια έως τις 25 Σεπτεμβρίου, ο αργυρός κρατήρας της μάχης, ένα εντυπωσιακό αγγείο με πολεμικές παραστάσεις που ανακάλυψαν πριν από περίπου 140 χρόνια ο Ερρίκος και η Σοφία Σλίμαν, όταν ανέσκαπταν με πάθος τις Μυκήνες, θα βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, χαρίζοντας απλόχερα την αρχαιοπρεπή ομορφιά του στους επισκέπτες της Αίθουσας Βωμού του πολιτιστικού ιδρύματος.
Το έργο, που παρουσιάζεται πρώτη φορά, χθες το πρωί μεταφέρθηκε με προσεκτικές κινήσεις από το εργαστήριο συντήρησης μετάλλων του Μουσείου, όπου βρισκόταν για χρόνια, στην κεντρική αίθουσα του ΕΑΜ.
Σε ειδική προθήκη
Τοποθετήθηκε μέσα σε ειδική προθήκη, με κατάλληλα φώτα να το λούζουν και χρήσιμο εποπτικό υλικό να το συνοδεύει. Δίπλα του στέκει ένα χρυσό κύπελλο, ένα από τα πολλά που εντοπίστηκαν κοντά σε αυτό.
Ο κρατήρας της μάχης εκτίθεται στο πλαίσιο της δράσης του ΕΑΜ με τίτλο «Αθέατο μουσείο» και περιλαμβάνει έργα τα οποία μέχρι και σήμερα δεν έχει ξαναδεί το κοινό. Θεωρείται ένα από τα σπανιότερα ευρήματα των Μυκηνών. Μάλιστα, σήμερα και μετά την ανασύσταση του αγγείου από τα θραύσματά του οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι ο κρατήρας αυτός υπήρχε στον τάφο ενός 18χρονου Μυκηναίου πρίγκηπα.
Η ιστορία που συνοδεύει το μοναδικό αυτό αγγείο, που προέρχεται από τις «Πολύχρυσες Μυκήνες», όπως τις αποκαλούσε ο Ομηρος στο επικό έργο του- είναι αν μη τι άλλο ιδιαίτερη. Τον Νοέμβριο του 1876 και μέσα σε αντίξοες καιρικές συνθήκες, ο Ερρίκος και η Σοφία Σλίμαν ανέσκαπταν τους πρώτους πέντε βασιλικούς τάφους του περίφημου Ταφικού Κύκλου Α των Μυκηνών. Εκεί εντόπισαν πρώτη φορά αντικείμενα και ταφικές μεθόδους απολύτως άγνωστα ως τότε στην αρχαιολογική έρευνα.
Ο τάφος IV, που ήρθε στο φως, διέθετε στο μέσο του την ταφή ενός πρίγκηπα μόλις 18 ετών, στον οποίον είχαν χαριστεί τα περισσότερα και τα πιο πολύτιμα κτερίσματα όλης της Μυκηναϊκής Περιόδου (1600-1075 π.Χ): μακρά ξίφη, χρυσελεφάντινα μικροτεχνήματα, καθώς και ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά χρυσά και αργυρά κύπελλα. Τότε ο Σλίμαν είχε παρατηρήσει, μεταξύ άλλων, και ορισμένα αργυρά ελάσματα σε κακή κατάσταση. Τα ελάσματα ήρθαν στην Αθήνα, ουδείς τότε τους έδωσε σημασία, αφήνοντάς τα στις αποθήκες του ΕΑΜ. Τη δεκαετία του ’60, ο διευθυντής του Μουσείου Χρήστος Καρούζος εμπιστεύθηκε την αρχαιολόγο Αγνή Ξενάκη-Σακελλαρίου να μελετήσει τα ελάσματα και με τη βοήθεια των συντηρητών εκείνη κατόρθωσε να συνθέσει αυτόν τον κατακερματισμένο κρατήρα του πολέμου και να του δώσει ζωή. Το 1974 η αρχαιολόγος έκανε γνωστή την αποκατάσταση του αγγείου σε διεθνές αρχαιολογικό περιοδικό, ωστόσο το αγγείο, λόγω της κακής κατάστασής του, δεν εκτέθηκε ποτέ.
Παράσταση με οκτώ πολεμιστές
Τι δείχνουν, όμως, οι παραστάσεις του κρατήρα, όπως προέκυψαν από την ανασύσταση των θραυσμάτων του; Η μεγάλη ανάγλυφη ζώνη στο κύριο σώμα του κρατήρα παρουσιάζει δύο ομάδες αντιμέτωπων πολεμιστών, που τους διακρίνει το διαφορετικό είδος των ασπίδων τους. Τέσσερις πολεμιστές με οκτώσχημες ασπίδες από τη μία μεριά, εναντίον τεσσάρων με πυργοειδείς ασπίδες από την άλλη, και ενός μαχητή, που έχει πέσει ηρωικά στο έδαφος, ανάμεσα στους αντιμαχόμενους.
