Ο ανταγωνισμός κρύβει ευκαιρίες

«Στη μάχη υπάρχουν μόνο οι “άμεσες” και οι “έμμεσες” δυνάμεις, αλλά οι συνδυασμοί τους είναι αμέτρητοι. Κανείς δεν μπορεί να τους συλλάβει όλους» έγραφε ο Κινέζος Σουν Τσου στο έργο του «Η τέχνη του πολέμου», δύο χιλιετίες περίπου πριν ο Γερμανός Καρλ φον Κλάουζεβιτς γίνει διάσημος στη Δύση με το «Περί πολέμου» πόνημά του.

Και τον Σουν Τσου και τον Κλάουζεβιτς και την πλουσιότατη αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή γραμματεία που πραγματεύονται θέματα ηγεσίας και στρατηγικής καλό είναι να έχουν μελετήσει και εμπεδώσει (προσαρμόζοντας τις διδαχές στα σύγχρονα δεδομένα) όσοι ασχολούνται με τη στρατιωτική και την πολιτική τέχνη.

Η Ελλάδα, καθώς φαίνεται, λόγω της παρατεταμένης ύφεσης και της διάλυσης της οικονομίας της, εξαιτίας της εφαρμογής της θανατηφόρας συνταγής της τρόικας, έχει ξεμείνει από τις άμεσες δυνάμεις που διέθετε. Ωστόσο, οι «έμμεσες» δυνάμεις που αναφέρει ο Σουν Τσου δεν είναι ευκαταφρόνητες. Η έξυπνη χρήση τους θα μπορούσε να αντιστρέψει το κλίμα και να δώσει ώθηση για την επίτευξη στόχων που σήμερα φαντάζουν ανέφικτοι.

Ενας από τους παράγοντες που μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος των ελληνικών συμφερόντων είναι η ένταση που παράγεται από τις υπάρχουσες και ιδιαίτερα οξυμένες αντιθέσεις των συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή. Από τη μία, υπάρχει το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη διευθέτηση του ζητήματος του ελληνικού χρέους, αλλά και την τακτοποίηση του προσφυγικού ζητήματος.

Οι ΗΠΑ δεν θεωρούν ότι η χώρα μας μπορεί να αντιμετωπίσει δίχως βοήθεια τις προσφυγικές ροές και το εξαιρετικά δυσβάστακτο χρέος. Αυτή τη θεματολογία, λοιπόν, θα έχει η επικείμενη συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα με τη Γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο.

Θετικοί για εμάς μπορεί να αποδειχθούν ο ανταγωνισμός ΗΠΑ και Ρωσίας και ο διαγκωνισμός τους στη Μέση Ανατολή, τη Βόρειο Αφρική αλλά και το Αιγαίο. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η νατοϊκή παρουσία στην ελληνική θάλασσα δεν έχει ως βασικό μέλημά της την αναχαίτιση του δουλεμπορίου. Οι δυτικοί θέλουν να προλάβουν την κάθοδο του ρωσικού στόλου στις θερμές θάλασσες.

Τέλος, δεν αποκλείεται να δούμε και τον ίδιο τον ιστορικό μας αντίπαλο να… εργάζεται υπέρ ημών. Η Τουρκία, που υποτίθεται ότι ακολουθεί το δόγμα των «μηδενικών προβλημάτων», έχει σχεδόν ξεμείνει από συμμάχους. Μόνο η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και οι αποκεφαλιστές του Ισλαμικού Κράτους θα μπορούσαν να περιληφθούν στον κατάλογο των «φίλων» της Τουρκίας.

Φυσικά, η αξιοποίηση των ευκαιριών προϋποθέτει από τη δική μας πλευρά όχι μόνο επάρκεια στην άσκηση πολιτικής, αλλά και ταλέντο, γνώσεις και αποφασιστικότητα. Είναι αμφίβολο αν υπάρχουν.