Ήθελε μια ασπίδα κατά των κυρώσεων και βρήκε φλέβα… χρυσού
Πολύ πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε αρχίσει να χτίζει για τη Ρωσία ένα οικονομικό «φρούριο», ικανό να αντέξει τη δυτική πίεση και τις κυρώσεις. Η στρατηγική του στηρίχθηκε σε ένα θεμέλιο πιο σταθερό από το δολάριο: τον χρυσό.
Η Ρωσία και το πολύτιμο όπλο του χρυσού
Από το 2022, το πολύτιμο μέταλλο έχει εξελιχθεί σε βασικό στήριγμα της ρωσικής οικονομίας, προσφέροντας στη Μόσχα χρηματοοικονομική σταθερότητα απέναντι στις κυρώσεις και το πάγωμα των συναλλαγματικών της αποθεμάτων στο εξωτερικό. Η Ρωσία αξιοποίησε τον χρυσό όχι μόνο ως αποθεματικό αλλά και ως εργαλείο επιβίωσης σε ένα εχθρικό διεθνές περιβάλλον.
Το εντυπωσιακό ράλι του χρυσού
Τους τελευταίους μήνες, η τιμή του χρυσού σημειώνει εκρηκτική άνοδο, σπάζοντας αλλεπάλληλα ρεκόρ. Η ουγγιά έχει ξεπεράσει το φράγμα των 4.000 δολαρίων, με την αξία του μετάλλου να έχει ενισχυθεί πάνω από 50% μέσα στο 2025.
Η άνοδος αυτή τροφοδοτείται από παράγοντες όπως:
Η δημοσιονομική αστάθεια σε πολλές οικονομίες,
Οι μειώσεις επιτοκίων,
Ο φόβος για φούσκα στην αγορά τεχνητής νοημοσύνης,
Η αδυναμία του δολαρίου,
Οι μαζικές αγορές χρυσού από κεντρικές τράπεζες, που αναζητούν εναλλακτικά αποθεματικά μετά το πάγωμα των ρωσικών κεφαλαίων το 2022.
Από το 2006, όταν η Ρωσία ξεκίνησε να ενισχύει τα αποθέματά της, η τιμή του χρυσού έχει αυξηθεί κατά 841%, ενώ από το τέλος του 2023 έχει ουσιαστικά διπλασιαστεί.
Ο Πούτιν και ο «χρυσός» του κήπος
Ο ρώσος πρόεδρος αποδείχθηκε διορατικός. Από την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας άρχισε να μειώνει δραστικά την έκθεσή της στο δολάριο και να αγοράζει μαζικά χρυσό. Μόνο μέσα σε πέντε χρόνια απέκτησε 1.258 τόνους, χτίζοντας ένα από τα μεγαλύτερα εθνικά αποθέματα παγκοσμίως.
Σήμερα, οι 2.326,5 τόνοι χρυσού της Ρωσίας αποτιμώνται σε πάνω από 302 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο αναλυτής της RAND Europe, Τζον Κένεντι, σημειώνει ότι «μέχρι τη στιγμή της εισβολής στην Ουκρανία, η Ρωσία αγόραζε χρυσό ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα και στόχευε να γίνει ο κορυφαίος παραγωγός του παγκοσμίως».
Σύμφωνα με τη RAND, ο χρυσός αποτελεί πλέον στρατηγικό εργαλείο για τη Μόσχα, που τον χρησιμοποιεί για να αποκτά σκληρό νόμισμα, όπλα και κρίσιμα αγαθά από συμμάχους όπως η Κίνα, η Τουρκία και το Ιράν.
Ο χρυσός απέναντι στις κυρώσεις
Η Ρωσία αξιοποιεί τα τεράστια αποθέματά της όχι μόνο για να ενισχύσει το νόμισμά της αλλά και για να παρακάμψει εμπορικούς περιορισμούς. Τον περασμένο Αύγουστο, πούλησε περίπου τρεις τόνους χρυσού, αξίας 441 εκατομμυρίων δολαρίων, για να καλύψει ανάγκες χρηματοδότησης.
Παράλληλα, οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα γύρω από την Ουκρανία διατηρούν την αξία του χρυσού σε υψηλά επίπεδα, προσφέροντας στη Ρωσία παρατεταμένο πλεονέκτημα.
Θα συνεχίσει το ράλι;
Οι μεγαλύτερες τράπεζες της Wall Street εκτιμούν ότι η ανοδική πορεία δεν έχει τελειώσει. Η Goldman Sachs προβλέπει ότι μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026 η τιμή της ουγγιάς θα φτάσει τα 4.900 δολάρια, με το νέο ράλι να τροφοδοτείται από τις συνεχιζόμενες αγορές των κεντρικών τραπεζών.
Ακόμη κι αν υπάρξει πρόσκαιρη αποκλιμάκωση λόγω κάποιας εκεχειρίας, οι παράγοντες που ενισχύουν το πολύτιμο μέταλλο —το τεράστιο παγκόσμιο χρέος, η διαφοροποίηση αποθεματικών και το ασθενέστερο δολάριο— δύσκολα θα αλλάξουν.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Tai Wong στο Reuters, «θα υπάρξουν κάποια εμπόδια, αλλά η γενική κατεύθυνση παραμένει ανοδική».
