Μεγάλα projects κινδυνεύουν να βγουν από την «πρίζα», καθώς η κυβέρνηση αδυνατεί να τα υλοποιήσει εντός χρονοδιαγράμματος
Κόκκινη κάρτα έχει βγάλει η Κομισιόν σε μια σειρά από έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς διαπίστωσε πως η κυβέρνηση αδυνατεί να τα υλοποιήσει εντός χρονοδιαγράμματος. Μετά τις διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες στην Αθήνα με ανώτατα στελέχη της Κομισιόν, αρμόδια για τα ευρωπαϊκά κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ), προσπαθούν να σώσουν ό,τι σώζεται, ώστε να μη χαθούν τα χρήματα της Ε.Ε., τα οποία έχουν προγραμματιστεί να ενισχύσουν την ελληνική οικονομία.
Η λύση που έχει βρεθεί για να μην υπάρξει απώλεια πολύτιμων κονδυλίων είναι η απένταξη έργων και μεταρρυθμίσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και η μεταφορά τους στο ΕΣΠΑ. Ωστόσο αυτή η λύση προσκρούει σε άλλο ένα σημαντικό πρόβλημα: Με βάση την πορεία της προγραμματικής περιόδου 2021-2027, υπάρχει χώρος για ένταξη έργων ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ.
Λόγω των καθυστερήσεων σε ορισμένα έργα που αποφάσισε να χρηματοδοτήσει με ευρωπαϊκούς πόρους η κυβέρνηση, θα πρέπει να τροποποιήσει δηλαδή και το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά και το ΕΣΠΑ. Για ένταξη έργων από το ΤΑΑ στο ΕΣΠΑ άνω των 300 εκατ. ευρώ θα πρέπει να βάλει στον «πάγο» υφιστάμενα έργα από το ΕΣΠΑ και σε περίπτωση που δεν βρεθούν άλλοι διαθέσιμοι πόροι από άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα, να τα εντάξει στην επόμενη προγραμματική περίοδο της κοινοτικής χρηματοδότησης.
Η εξίσωση αναδεικνύεται μάλλον σε μεγάλο «γρίφο» για την κυβέρνηση, η οποία έχει στηρίξει το μεγαλύτερο σκέλος της αναπτυξιακής πορείας της χώρας στις επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, με το πρόγραμμα να ολοκληρώνεται τον Αύγουστο του 2026 και τα χρήματα να χάνονται για όσα έργα ή μεταρρυθμίσεις δεν υλοποιηθούν εντός χρονοδιαγράμματος.
Εως το τέλος Οκτωβρίου η κυβέρνηση θα πρέπει να έχει υποβάλει στην Κομισιόν το τελευταίο αναθεωρημένο σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης. Πρόκειται για την τελευταία ευκαιρία της χώρας μας να προχωρήσει σε αναδιάταξη των έργων, διαχωρίζοντας εκείνα που δεν «τραβούν», και λόγω των καθυστερήσεων και των αστοχιών δεν προλαβαίνουν να ολοκληρωθούν εντός χρονοδιαγράμματος.
Προτεραιότητες
Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο θα πρέπει να λάβει υπόψη του και την οδηγία της Κομισιόν, η οποία θέτει προτεραιότητες τη χρηματοδότηση της προσιτής στέγης, τις επενδύσεις για υποδομές άμυνας και τις επενδύσεις σε τεχνολογίες που εντάσσονται στους στόχους της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας για τις Στρατηγικές Τεχνολογίες (STEP).
Μέχρι στιγμής, προβλήματα καθυστερήσεων δεν παρουσιάζουν μονοσήμαντες επενδύσεις, αλλά βαριά έργα, στα οποία μάλιστα η κυβέρνηση έχει επενδύσει και επικοινωνιακά. Για παράδειγμα, καθυστερήσεις καταγράφονται στον Βόρειο Οδικό Αξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) αλλά και στο σχέδιο ψηφιοποίησης του ΟΣΕ, την ώρα που βρίσκεται ψηλά στην επικαιρότητα το έγκλημα στα Τέμπη.
Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ», ειδικά για τα αστικά ακίνητα, βρίσκεται στον τρίτο κύκλο του και υπάρχουν πολυάριθμες καταγγελίες για καθυστερήσεις καταβολής των επιδοτήσεων από τον πρώτο κύκλο που ξεκίνησε το 2021. Το πρόγραμμα της κοινωνικής αντιπαροχής, το οποίο είναι δομικό στοιχείο του σχεδίου για την αύξηση της παροχής στέγης, έχει μηδενική υλοποίηση εδώ και ένα χρόνο, ενώ ο αρχικός σχεδιασμός ήταν ο πρώτος διαγωνισμός για κατασκευές και μετασκευές δημόσιων κτιρίων να γίνει μέσα στο 2024.
Το κλιμάκιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντόπισε καθυστερήσεις και δυσλειτουργίες και στο πρόγραμμα του Προσωπικού Γιατρού. Εξίσου σημαντικές καθυστερήσεις αναφέρονται επίσης στην ανακαίνιση 81 νοσοκομείων της χώρας και την κατασκευή των 156 Κέντρων Υγείας.
«Ψαλίδι» σε ενεργειακά έργα λόγω των καθυστέρησεων
Το υπουργείο Ενέργειας βρίσκεται πλέον στο στόχαστρο για τις σοβαρότερες καθυστερήσεις και αστοχίες. Δύο έργα στρατηγικής ενεργειακής σημασίας βρίσκονται σε κίνδυνο, λόγω των καθυστερήσεων:
- Τα προγράμματα επενδύσεων για την εγκατάσταση μπαταριών (Αποθήκευση Ενέργειας), που θεωρούνται κρίσιμα για να αξιοποιηθεί σωστά το ενεργειακό δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι και τα δύο προγράμματα επενδύσεων για την εγκατάσταση μπαταριών παρακολουθούνται για καθυστερήσεις, ενώ είναι πολύ πιθανό ένα από τα έργα για τις μπαταρίες να βγει εκτός του Ταμείου Ανάκαμψης.
- Τα έργα Δέσμευσης και Αποθήκευσης Διοξειδίου του Ανθρακα (CCS – Carbon Capture and Storage), δηλαδή η υπόγεια αποθήκη που κατασκευάζει η Energean στον Πρίνο. Εχει εντοπιστεί εμπλοκή κυρίως στην έκδοση της Απόφασης Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων (ΑΕΠΟ), η οποία καθυστερεί την έναρξη των εργασιών. Η πρώτη φάση του έργου χρηματοδοτείται με 150 εκατ. ευρώ από το Τ.Α. και η μη έγκαιρη ολοκλήρωση θέτει σε κίνδυνο αυτό το ποσό, αλλά και την υλοποίηση της ευρύτερης επένδυσης.
Πολεοδομικός σχεδιασμός: Γλίτωσε στο παρά πέντε
Στο… παρά ένα φαίνεται πως δεν τινάχτηκε στον αέρα και ο πολεοδομικός σχεδιασμός της χώρας, το λεγόμενο πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», ένα έργο το οποίο, με βάση το χρονοδιάγραμμα, θα έπρεπε να ολοκληρωθεί έως τον Απρίλιο του 2026. Τελικά η Κομισιόν φέρεται ότι δέχτηκε να θεωρηθεί επαρκής η παραλαβή των μελετών από την Αρχή Σχεδιασμού για να χαρακτηριστεί εκπληρωμένο το συγκεκριμένο ορόσημο.
Σημειώνεται πως το έργο περιλαμβάνει την εκπόνηση πολεοδομικών σχεδίων για 700 δημοτικές ενότητες, με τον συνολικό προϋπολογισμό να ανέρχεται στα 342,4 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 212,4 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέχτηκε ότι θα έχουμε ολοκληρώσει (σ.σ.: το έργο που συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης) όταν το υπουργείο Περιβάλλοντος παραλάβει τις μελέτες και όχι με την ολοκλήρωση του νέου πολεοδομικού σχεδιασμού» υπογράμμισε πριν από λίγες ημέρες ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού Ευθύμης Μπακογιάννης, μιλώντας σε συνέδριο που διοργάνωσαν οι εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη.
Οπως εξήγησε, τα χρήματα θα εκταμιευτούν και θα κατατεθούν σε ειδικό λογαριασμό και οι μελετητές θα πληρωθούν αφού ολοκληρωθεί η συμβατική διαδικασία, δηλαδή με το τέλος της δημόσιας διαβούλευσης και την κατάρτιση του σχεδίου προεδρικού διατάγματος με το οποίο θα εγκριθούν κάθε πολεοδομικό σχέδιο και η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που το συνοδεύει.
