Η γραφειοκρατία, οι αστοχίες του ΥΠΕΝ και η αδυναμία διαχείρισης απειλούν το πιο δημοφιλές πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης
Η πολυδιαφημισμένη «πράσινη μετάβαση» της κυβέρνησης Μητσοτάκη αποδεικνύεται, για ακόμη μια φορά, παγιδευμένη στα γρανάζια της ίδιας της γραφειοκρατίας που υποτίθεται θα εκσυγχρόνιζε.
Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ», που παρουσιάστηκε ως αιχμή του δόρατος για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας, κόβεται κατά 15.000 κατοικίες, καθώς η κυβέρνηση δεν κατάφερε να το υλοποιήσει εγκαίρως.
Από τις εξαγγελίες στην αποτυχία
Από τις 105.000 κατοικίες που είχαν ανακοινωθεί ως στόχος, μόλις 90.000 θεωρούνται πλέον εφικτές. Τα έργα σέρνονται, οι εγκρίσεις καθυστερούν, οι πολίτες απελπίζονται.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει αναγκαστεί να παρατείνει τα χρονοδιαγράμματα για όλα τα προγράμματα:
Το «Εξοικονομώ 2021» έως Φεβρουάριο 2026,
Το «Εξοικονομώ 2023» έως Απρίλιο 2026,
Και το «Εξοικονομώ 2025» έως Μάιο.
Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι τεχνικό ατύχημα. Είναι αποτέλεσμα κακού σχεδιασμού, έλλειψης στελεχών και μηδενικής προετοιμασίας από ένα κράτος που λειτουργεί σαν να βρίσκεται ακόμα στη δεκαετία του 1990.
Γραφειοκρατία και εγκαταλειμμένα έργα
Η κυβέρνηση διαφημίζει επιτυχίες, αλλά η πραγματικότητα είναι άλλη: οι μηχανικοί πνίγονται στα χαρτιά, οι ωφελούμενοι εγκαταλείπουν, και τα έργα λιμνάζουν. Από τη στιγμή της έγκρισης μέχρι την ολοκλήρωση, περνούν πάνω από 18 μήνες, ενώ τα χρήματα μένουν δεσμευμένα χωρίς να αποδίδουν.
Το «Εξοικονομώ 2023» έχει ολοκληρωθεί λιγότερο από 10%,
Το «Ανακαινίζω για τους Νέους» έχει σχεδόν παγώσει,
Και το «Εξοικονομώ 2021» — ύψους 1 δισ. ευρώ — συνεχίζει με παρατάσεις επί παρατάσεων.
Οι καθυστερήσεις, οι αστοχίες του πληροφοριακού συστήματος και η απουσία συντονισμού έχουν δημιουργήσει χάος. Μηχανικοί και κατασκευαστές περιμένουν μήνες για εγκρίσεις, ενώ η αγορά παγώνει.
Κίνδυνος να χαθούν κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης
Πηγές του ΥΠΕΝ παραδέχονται ότι ο περιορισμός του στόχου έγινε «για να μην χαθούν πόροι». Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση κινδυνεύει να μην απορροφήσει ευρωπαϊκά κονδύλια που θα μπορούσαν να αναβαθμίσουν δεκάδες χιλιάδες σπίτια.
Η κατάργηση της κρατικής εγγύησης για τα δάνεια των ευάλωτων νοικοκυριών, που αποφασίστηκε «για λόγους κόστους», έχει αφήσει χιλιάδες οικογένειες εκτός προγραμμάτων. Οι φτωχότεροι πολίτες, δηλαδή εκείνοι για τους οποίους το πρόγραμμα σχεδιάστηκε, μένουν ξανά πίσω.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει μετατρέψει το «Εξοικονομώ» σε επικοινωνιακή βιτρίνα. Οι εξαγγελίες για «πράσινη ανάπτυξη» συνοδεύονται από ατελείωτα δελτία Τύπου, αλλά η ουσία απουσιάζει:
Καθυστερήσεις στην αξιολόγηση,
Ελλείψεις σε προσωπικό,
Ανεπάρκεια στον έλεγχο των έργων,
Και συνεχείς αναβολές στις πληρωμές.
Την ίδια στιγμή, οι μηχανικοί προειδοποιούν πως ο υπερκορεσμός και οι αυξημένες τιμές υλικών απειλούν να τινάξουν στον αέρα την υλοποίηση. Οι αντλίες θερμότητας, τα κουφώματα και τα μονωτικά υλικά καθυστερούν μήνες, καθώς η αγορά δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στον όγκο αιτήσεων που δημιουργήθηκε χωρίς καμία πρόβλεψη.
Το νέο «Εξοικονομώ» – περισσότερη πολυπλοκότητα, λιγότερη στήριξη
Το «Εξοικονομώ 2025», με 55.000 αιτήσεις, παρουσιάστηκε ως «επανεκκίνηση». Στην πραγματικότητα, όμως, φέρνει νέα γραφειοκρατία και λιγότερη κρατική συμμετοχή.
Ο μηχανισμός on-bill financing, μέσω του οποίου οι προμηθευτές ενέργειας θα χρηματοδοτούν τα έργα και θα αποπληρώνονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος, ισοδυναμεί με έμμεσο δανεισμό χωρίς επιδότηση. Οι πολίτες θα κληθούν να πληρώνουν ξανά από την τσέπη τους για μια διαδικασία που υποτίθεται πως θα ήταν κοινωνικά δίκαιη.
Από το «Εξοικονομώ – Αυτονομώ» έως τα προγράμματα «Φοίβος», «Αθηνά» και «Ανακαινίζω για τους Νέους», η κοινή συνισταμένη είναι η καθυστέρηση, η προχειρότητα και η επικοινωνιακή διαχείριση.
