Απελπιστική παραμένει η κατάσταση για τους Έλληνες καταναλωτές, με την ακρίβεια να σαρώνει σχεδόν κάθε προϊόν πρώτης ανάγκης και τους μισθούς να μην επαρκούν ούτε για τα βασικά. Οι ανατιμήσεις σε τρόφιμα, καύσιμα και υπηρεσίες δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, με τους πολίτες να βλέπουν μήνα με τον μήνα το εισόδημά τους να εξανεμίζεται.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), 6 στους 10 καταναλωτές δηλώνουν πως «τα βγάζουν πέρα με δυσκολία». Η πίεση στα νοικοκυριά είναι τέτοια, που περισσότεροι από τους μισούς σχεδιάζουν να περιορίσουν σημαντικά τις δαπάνες τους το επόμενο διάστημα, προσπαθώντας να κάνουν τον μισθό να φτάσει μέχρι το τέλος του μήνα.
«Με δυσκολία βγαίνει ο μήνας και πάλι όχι ολόκληρος. Μετά το πρώτο μισό του μήνα προσπαθούμε να τα βγάλουμε πέρα με ό,τι έχει απομείνει. Κόβουμε από κάτι άλλο για να μην λείψει τίποτα στα παιδιά», αναφέρει χαρακτηριστικά η Άννα, μητέρα δύο παιδιών, περιγράφοντας με απλά λόγια την ασφυξία που βιώνουν χιλιάδες οικογένειες.
Ανάλογη εικόνα και στα νέα ζευγάρια, όπου το κόστος ζωής ακυρώνει ακόμη και το ενδεχόμενο δημιουργίας οικογένειας. «Δυστυχώς, δεν φτάνουν για όλο τον μήνα τα χρήματα. Με τη σύντροφό μου σκεφτόμαστε αν θα κάνουμε παιδί, γιατί τα έξοδα είναι πάρα πολλά», λέει ένας νεαρός εργαζόμενος, αποτυπώνοντας το ψυχολογικό και κοινωνικό βάρος της ακρίβειας.
Στο «κόκκινο» το κρέας – Εκτοξεύθηκαν οι τιμές τον Οκτώβριο
Το μεγαλύτερο σοκ για τους καταναλωτές ήρθε μέσα στον Οκτώβριο. Η ετήσια αύξηση στις τιμές του κρέατος εκτινάχθηκε στο +10,6%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο του 2025 μέχρι στιγμής. Ο ρυθμός αυτός ξεπερνά κατά πολύ το ήδη υψηλό +8,4% του Σεπτεμβρίου, επιβεβαιώνοντας ότι το κρέας αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς «πυλώνες» ακρίβειας στο καλάθι του νοικοκυριού.
Η σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια είναι αποκαλυπτική: τον Οκτώβριο του 2023 η αύξηση ήταν +8,3%, ενώ το 2019 μόλις +1,5%. Μόνο το 2022 είχε σημειωθεί μεγαλύτερη άνοδος, στο +17,3%, στο απόγειο της πληθωριστικής κρίσης λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Έτσι, παρότι η φετινή αύξηση είναι ελαφρώς χαμηλότερη, παραμένει βαριά για τον καταναλωτή, καθώς οι ανατιμήσεις συσσωρεύονται χωρίς να υπάρχει ουσιαστική αποκλιμάκωση.
Γιατί ακριβαίνει συνεχώς το κρέας
Η επιμονή των αυξήσεων οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων. Αν και ο παγκόσμιος δείκτης τιμών κρέατος του FAO υποχώρησε τον Οκτώβριο, η πτώση αυτή αφορά κυρίως χοιρινό και πουλερικά. Αντίθετα, οι διεθνείς τιμές του βοείου αυξήθηκαν, ενισχυμένες από τη σταθερά υψηλή ζήτηση. Έτσι, το μοσχάρι διατηρεί υψηλές τιμές και στην Ελλάδα, «σπάζοντας» τον μέσο όρο των υπόλοιπων ειδών.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η ευλογιά των αιγοπροβάτων, που έχει πλήξει σοβαρά την εγχώρια κτηνοτροφία. Η νόσος επηρέασε την αγορά με δύο τρόπους:
- Μείωσε την προσφορά, αφού οι περιορισμοί στις μετακινήσεις και οι αναγκαστικές θανατώσεις ζώων οδήγησαν σε έλλειψη αιγοπρόβειου κρέατος.
- Αύξησε τη ζήτηση για άλλα είδη, καθώς οι καταναλωτές στράφηκαν στο μοσχάρι και το χοιρινό.
Επισήμως έχουν ανακοινωθεί εκατοντάδες χιλιάδες θανατώσεις ζώων και προσωρινά κλεισίματα μονάδων, ενώ το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εντείνει τα μέτρα πρόληψης και στήριξης του κλάδου.
Παράλληλα, το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό. Οι τιμές στις ζωοτροφές, στην ενέργεια και στις μεταφορές συνεχίζουν να πιέζουν τους παραγωγούς. Όπως δείχνουν στοιχεία του κλάδου, η δαπάνη για ζωοτροφές στην Ελλάδα παραμένει δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με την αξία της ζωικής παραγωγής, γεγονός που κρατά σταθερά τις τελικές τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Με λίγα λόγια, ακόμη κι όταν επιμέρους παράγοντες παρουσιάζουν ύφεση, το συνολικό κόστος δεν επιστρέφει στα προ κρίσης επίπεδα, με αποτέλεσμα η ακρίβεια στο κρέας να διατηρείται πιο επίμονα από άλλες κατηγορίες τροφίμων.
Το αποτέλεσμα στο «πορτοφόλι» των πολιτών
Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζεται ξεκάθαρα στα στατιστικά του Οκτωβρίου. Το κρέας κατέγραψε από τις μεγαλύτερες θετικές συμβολές στον γενικό δείκτη τιμών καταναλωτή, δίπλα σε άλλα βασικά είδη όπως τα φρούτα και τα γαλακτοκομικά. Αντίθετα, προϊόντα όπως το ελαιόλαδο εμφάνισαν πτωτική πορεία, χωρίς όμως να εξισορροπούν τη συνολική πίεση.
Για το μέσο νοικοκυριό, αυτό σημαίνει ότι η καθημερινότητα παραμένει ασφυκτική: η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν φτάνει ποτέ στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να πληρώνουν αυξημένες τιμές, με το κρέας να παραμένει πρωταγωνιστής στην ακρίβεια του 2025.
Το ερώτημα πλέον είναι αν θα υπάρξει ουσιαστική αναστροφή τους επόμενους μήνες. Αυτό θα εξαρτηθεί από το αν θα περιοριστούν σταθερά οι βραχυπρόθεσμοι συντελεστές κόστους, κυρίως οι ζωοτροφές και η ενέργεια, και -κυρίως- αν αυτή η μείωση θα μεταφερθεί πραγματικά στο ράφι.
