Από ανάγκη σε επιλογή: Το μοντέλο κατανάλωσης που αλλάζει το λιανεμπόριο
Η έννοια του «καινούργιου» αλλάζει με ταχύ ρυθμό σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς η αγορά μεταχειρισμένων προϊόντων παύει να θεωρείται λύση ανάγκης και εξελίσσεται σε βασικό πυλώνα της σύγχρονης κατανάλωσης. Στο νέο αυτό περιβάλλον της κυκλικής οικονομίας, η Ελλάδα όχι μόνο ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά αναδεικνύεται σε μία από τις πιο δυναμικές αγορές διεθνώς.
Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρευνα της Solid Havas, που υλοποιήθηκε από την Havas Commerce, ένας στους δύο Έλληνες δηλώνει ότι μέσα στο τελευταίο έτος αγόρασε προϊόντα second hand. Η επίδοση αυτή κατατάσσει τη χώρα στην 6η θέση παγκοσμίως, μπροστά ακόμη και από παραδοσιακά ώριμες αγορές όπως η Γερμανία και το Βέλγιο, επιβεβαιώνοντας ότι η στροφή στα μεταχειρισμένα δεν αποτελεί παροδική τάση.
Από τη μόδα στη στρατηγική επιλογή
Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν πως η επιλογή μεταχειρισμένων προϊόντων δεν σχετίζεται πλέον αποκλειστικά με lifestyle ή οικολογικές ανησυχίες. Αντίθετα, αποκτά στρατηγική σημασία για το μέλλον του λιανεμπορίου στη μετά-covid εποχή, καθώς αντιμετωπίζεται από τους καταναλωτές ως συνειδητή οικονομική απόφαση.
Η Ελλάδα ξεχωρίζει ιδιαίτερα για τη βαθιά ριζωμένη κουλτούρα ανταλλαγής και δανεισμού. Το 34% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει ανταλλάξει αγαθά με άλλους, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον διεθνή μέσο όρο του 19% και το υψηλότερο μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα. Παράλληλα, μόλις το 26% δηλώνει ότι δεν συμμετέχει καθόλου σε πρακτικές κυκλικής κατανάλωσης, όταν το αντίστοιχο ποσοστό διεθνώς φτάνει το 31%.
Η τιμή στο επίκεντρο των αποφάσεων
Κυρίαρχο κίνητρο για την αγορά second hand στην Ελλάδα παραμένει το κόστος. Το 50% των καταναλωτών αναφέρει καθαρά οικονομικούς λόγους, ενώ ακολουθούν η δυνατότητα απόκτησης μοναδικών ή premium προϊόντων σε χαμηλότερη τιμή και η περιβαλλοντική ευαισθησία, η οποία εμφανίζεται εντονότερη στις νεότερες ηλικίες.
Η τιμή, μάλιστα, αποτελεί τον βασικό παράγοντα απόφασης για το 72% των Ελλήνων, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον διεθνή μέσο όρο του 59%. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η κατάσταση και η ποιότητα του προϊόντος, καθώς και η ύπαρξη εγγυήσεων, στοιχεία που ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας του αγοραστή.
Οι κατηγορίες που οδηγούν την αγορά
Στην κορυφή των μεταχειρισμένων αγορών στην Ελλάδα βρίσκονται τα ηλεκτρονικά είδη, με ποσοστό 32%, υψηλότερο από τον διεθνή μέσο όρο. Ιδιαίτερα ισχυρή είναι και η αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, όπου η Ελλάδα συγκαταλέγεται –μαζί με τη Βραζιλία– στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως: το 35% των καταναλωτών επιλέγει μεταχειρισμένα οχήματα, έναντι 23% διεθνώς.
Ακολουθούν τα ρούχα, τα βιβλία και τα video games, με σημαντική αλλά ελαφρώς χαμηλότερη διείσδυση σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, επιβεβαιώνοντας ότι το second hand καλύπτει πλέον ένα ευρύ φάσμα αναγκών.
Ψηφιακή εμπειρία με υψηλές απαιτήσεις
Για τον Έλληνα καταναλωτή, η αγορά μεταχειρισμένων είναι κυρίως ψηφιακή υπόθεση. Το 71% ενημερώνεται μέσω online διαφημίσεων και το 58% μέσω social media, αφήνοντας σε δεύτερο ρόλο παραδοσιακά μέσα όπως η τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Το 88% πραγματοποιεί τις αγορές του μέσω εξειδικευμένων εφαρμογών και marketplaces, ενώ ακολουθούν τα φυσικά καταστήματα και τα κοινωνικά δίκτυα.
Η προσεκτική αξιολόγηση προηγείται της αγοράς για 8 στους 10 καταναλωτές, ενώ μόλις το 3% προχωρά χωρίς καμία μορφή εγγύησης. Καθοριστικά θεωρούνται οι αξιολογήσεις των πλατφορμών, οι ποιοτικές φωτογραφίες και οι σαφείς πολιτικές επιστροφών και εγγυήσεων.
Μάλιστα, σε αντίθεση με την επικρατούσα αντίληψη, η πιο ενεργή ηλικιακή ομάδα στην αγορά μεταχειρισμένων στην Ελλάδα είναι οι 56-65 ετών. Τα κίνητρά τους είναι κυρίως οικονομικά και λιγότερο περιβαλλοντικά. Παράλληλα, καταγράφεται σταθερή άνοδος της συμμετοχής των Gen Z και Millennials, κυρίως μέσω ψηφιακών καναλιών και εφαρμογών.
Προοπτικές και νέες απαιτήσεις της αγοράς
Η πλειονότητα των καταναλωτών (83%) δηλώνει ότι θα ήθελε να βλέπει μεταχειρισμένα προϊόντα δίπλα στα καινούργια μέσα στα καταστήματα. Οι Έλληνες ζητούν μια πιο οργανωμένη και επαγγελματική εμπειρία, με αξιόπιστες πλατφόρμες μεταπώλησης, ειδικά corners σε φυσικά καταστήματα και εργαλεία διαφάνειας, όπως έλεγχος αυθεντικότητας και ψηφιακό ιστορικό προϊόντων.
Το 51% εκτιμά ότι η αγορά μεταχειρισμένων θα επεκταθεί σε όλες τις κατηγορίες προϊόντων, ενώ το 38% θεωρεί ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει συγκεντρωμένη σε συγκεκριμένους τομείς, όπως τα είδη πολυτελείας ή τα vintage. Μόνο το 9% προβλέπει πιθανή συρρίκνωση λόγω της πίεσης από φθηνά brands.
Η συνολική εμπειρία αξιολογείται θετικά από το 81% των συμμετεχόντων, ενώ 9 στους 10 δηλώνουν πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε προγράμματα επιστροφής ή ανταλλαγής προϊόντων που ενισχύουν τη βιωσιμότητα.
Ένας μόνιμος μετασχηματισμός
Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι η αγορά μεταχειρισμένων στην Ελλάδα έχει περάσει σε νέα φάση ωριμότητας. Η ψηφιακή ετοιμότητα, η ενισχυμένη περιβαλλοντική συνείδηση και η ανάγκη για αξιόπιστες δομές μετατρέπουν το second hand σε σταθερό στοιχείο της καταναλωτικής συμπεριφοράς, ανοίγοντας νέες ευκαιρίες για brands, retailers, e-commerce επιχειρήσεις και τεχνολογικές startups.
