Για να μπορέσει να συνεχίσει να παράγει πλούτο προς όφελος του τόπου μας, χρειάζεται και έμπρακτη υποστήριξη που θα τη θωρακίσει απέναντι στις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει
- Της Λουκίας Σαράντη*
Η ελληνική βιομηχανία αποτελεί διαχρονικά σταθερό πυλώνα της εθνικής μας οικονομίας. Τα τελευταία χρόνια ο κλάδος αποδεικνύει την ανθεκτικότητά του στις αλλεπάλληλες εξωγενείς κρίσεις, αλλά και το εύρος των δυνατοτήτων του.
Με συνεισφορά 21,8 δισ. ευρώ, δηλαδή 9,5% στο ΑΕΠ το 2024, ο κλάδος παραμένει ένας από τους λίγους τομείς που δείχνουν διαχρονική ικανότητα ανάκαμψης, αλλά και διεύρυνσης. Το γεγονός ότι ο καθαρός κύκλος εργασιών της μεταποίησης αυξήθηκε κατά 48% μέσα σε μία πενταετία, παρά τις διαδοχικές εξωγενείς κρίσεις και τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές, αποδεικνύει τη δυναμική ενός τομέα που συνεχίζει να στηρίζει την ανάπτυξη σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν το πάγιο αίτημα του ΣΒΕ -του μοναδικού κοινωνικού εταίρου με έδρα εκτός Αθηνών και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη- για τη μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, όπου η βιομηχανία θα διαδραματίζει εξέχοντα ρόλο.
Ομως για να μπορέσει η βιομηχανία να συνεχίσει να παράγει πλούτο προς όφελος του τόπου μας, χρειάζεται και έμπρακτη υποστήριξη που θα τη θωρακίσει απέναντι στις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει.
Η πιο επιτακτική πρόκληση για το 2026 είναι το υπέρογκο ενεργειακό κόστος. Οι ελληνικές βιομηχανίες επιβαρύνονται σταθερά με τιμές ενέργειας πολύ υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση.
Η επίδραση στις επιχειρήσεις είναι διπλή: συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και περιορίζει τη δυνατότητα σχεδιασμού και επενδύσεων, σε έναν κλάδο μάλιστα που λειτουργεί με διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις σε τεχνολογία και ενέργεια. Το ενεργειακό πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό, αλλά δομικό. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε και την ανάγκη για εκσυγχρονισμό των υποδομών και αναβάθμιση του δικτύου μας, ιδίως στην περιφέρεια. Ως ΣΒΕ έχουμε επανειλημμένα τονίσει ότι μόνο αν είναι σταθερό και προσιτό το ενεργειακό κόστος μπορεί να υπάρξει στρατηγική αναβάθμιση της μεταποίησης, δεδομένου ότι συνδέεται ευθέως με την ανταγωνιστικότητά της.
Εξίσου σημαντική πρόκληση είναι και η εξεύρεση προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες. Το 2024 εργάζονταν στη μεταποίηση 418.000 άτομα, αριθμός αυξημένος κατά περίπου 88.000 σε σχέση με το 2013. Ωστόσο, η αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από μια έντονη αναντιστοιχία δεξιοτήτων. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Δείκτη Ικανοτήτων, η Ελλάδα κατατάσσεται προτελευταία στον δείκτη skills matching, αφού περίπου το 28% των εργαζομένων στη μεταποίηση έχουν επιπλέον προσόντα από αυτά που απαιτούνται (overqualified) και το 7% έχουν λιγότερα (underqualified).
Το φαινόμενο αυτό περιορίζει την παραγωγικότητα και υπονομεύει την ικανότητα των επιχειρήσεων να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες. Πρόκειται για ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που επηρεάζει τις επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα, όμως στην περιφέρεια λαμβάνει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις, λόγω του έντονου δημογραφικού προβλήματος. Είναι ακόμα ένα εθνικά κρίσιμο ζήτημα με το οποίο ασχολούμαστε ενδελεχώς ως ΣΒΕ και διαρκώς παρακολουθούμε με διάφορες μελέτες και δράσεις.
Ακόμα και μέσα σε αυτό το περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, που προκύπτει από αλλεπάλληλες κρίσεις και αλλαγές σε οικονομικό, πολιτικό και γεωπολιτικό επίπεδο, η εξωστρέφεια της ελληνικής βιομηχανίας παραμένει εντυπωσιακή. Η μεταποίηση αντιστοιχεί στο 68% των εξαγωγών προϊόντων, ενώ η συνολική αξία των εξαγωγών του κλάδου διπλασιάστηκε κατά την περίοδο 2016-2023. Παρ’ όλα αυτά, η χαμηλή τεχνολογική ένταση πολλών εξαγόμενων προϊόντων περιορίζει την απήχησή τους σε διεθνείς αγορές με υψηλές απαιτήσεις.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η σημασία της καινοτομίας και του ψηφιακού μετασχηματισμού. Το γεγονός ότι το ένα τρίτο των δαπανών R&D στην επιχειρηματική οικονομία αφορά τη μεταποίηση και ότι το 88% αυτών των πόρων προέρχεται από τον ίδιο τον επιχειρηματικό τομέα δείχνει τη βούληση των επιχειρήσεων να επενδύσουν στο μέλλον. Ωστόσο, δεν μπορούν όλες οι επιχειρήσεις να ανταποκριθούν με την απαιτούμενη ταχύτητα στις τεχνολογικά υψηλές απαιτήσεις, καθώς και στο μεγάλο κόστος της απαιτούμενης αρχικής επένδυσης. Για τον λόγο αυτό ως ΣΒΕ ζητάμε στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, που θα είναι προσιτά σε όλες τις επιχειρήσεις.
Τέλος, ένα σημαντικό ζήτημα είναι ο εκσυγχρονισμός των υποδομών. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σοβαρά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται να συνεχιστεί η προσπάθεια, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, διότι είναι αδύνατο να υπάρξει ανταγωνιστική βιομηχανία χωρίς σύγχρονες υποδομές, ιδίως χωρίς σύγχρονα λειτουργικά λιμάνια και εμπορευματικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Το 2026 μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ελληνική βιομηχανία, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο συνεκτική βιομηχανική πολιτική. Με ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, με στοχευμένες δράσεις ενίσχυσης της παραγωγικότητας και της εξωστρέφειας και με συστηματική επένδυση στην καινοτομία και στις κατάλληλες δεξιότητες, η Ελλάδα μπορεί να μετατρέψει τις δυνατότητες σε πραγματική αναπτυξιακή ισχύ. Ο ΣΒΕ θα συνεχίσει να εργάζεται συστηματικά προς αυτήν την κατεύθυνση, γιατί μια ισχυρή βιομηχανία αποτελεί όχι απλώς οικονομική επιδίωξη, αλλά στρατηγική επιλογή για το μέλλον της χώρας.
*Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλλάδος
