Η γεωοικονομική αναβάθμιση της Ελλάδας διεγείρει τις επενδύσεις σε μεταφορές και logistics, που αλλάζουν τον ρόλο της χώρας
- Του Δημήτρη Δημήτριου*
Η αύξηση της επενδυτικής έντασης δεν είναι οριζόντια κατανεμημένη. Συγκεντρώνεται σε τομείς υψηλού αναπτυξιακού πολλαπλασιαστή, οι οποίοι συνδέονται με την ενίσχυση της εξωστρέφειας και της διασυνδεσιμότητας της ελληνικής οικονομίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται:
-Μεταφορικές υποδομές, με έργα σε δίκτυα να βελτιώνουν την προσβασιμότητα και να μειώνουν τα κόστη μετακίνησης.
-Ενεργειακές επενδύσεις, με αιχμή τις διασυνδέσεις και τις ΑΠΕ, οι οποίες σταθεροποιούν το ενεργειακό ισοζύγιο και ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια.
-Υποδομές logistics, που αξιοποιούν τη γεωστρατηγική θέση της χώρας ως διαμετακομιστικού κόμβου της ανατολικής Μεσογείου.
-Τουριστικές και υποδομές αερομεταφορών, που αυξάνουν τη ροή επιβατών και κεφαλαίων και στηρίζουν την περιφερειακή οικονομική δραστηριότητα.
Η επενδυτική δραστηριότητα σε υποδομές λειτουργεί και ως μηχανισμός χωρικής εξισορρόπησης της οικονομικής ανάπτυξης. Η μείωση του κόστους συναλλαγών και μεταφορών οδηγεί σε ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας, σε ανακατανομή επενδυτικών ροών, σε αύξηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε δευτερεύοντες κόμβους και τελικά σε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του εθνικού παραγωγικού συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι οι υποδομές δεν είναι απλώς φυσικό κεφάλαιο, λειτουργούν ως θεσμικός και αναπτυξιακός επιταχυντής, διευκολύνοντας τη συμμετοχή ευρύτερων περιοχών στη διαδικασία μεγέθυνσης της Εθνικής Οικονομίας.
Προσδοκώντας επενδύσεις
Η χρονική εξέλιξη των Ξένων Αμεσων Επενδύσεων στον κλάδο των μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας την τελευταία δεκαετία αποτυπώνει ξεκάθαρα ότι οι χερσαίες μεταφορές και οι δραστηριότητες logistics/αποθήκευσης αποτελούν τους δύο υποτομείς που απορροφούν διαχρονικά το μεγαλύτερο μέρος των εισροών.
Η εκρηκτική άνοδος το 2017-2018 συνδέεται με μεγάλα έργα υποδομής και αναδιαρθρώσεις σε βασικούς μεταφορικούς κόμβους (π.χ., Θριάσιο, Πειραιάς, Θεσσαλονίκη), ενισχύοντας τη διασύνδεση της χώρας με τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς εμπορευματικούς διαδρόμους. Οι αερομεταφορές και οι αερολιμένες συνδέονται με τη δραστηριότητα στον τομέα του τουρισμού, που μετά την πανδημία έχουν έντονη ανοδική τάση. Αντίθετα, οι θαλάσσιες μεταφορές, αν και σημαντικές, παρουσιάζουν μικρότερο εύρος μεταβολών και σταθερότερη πορεία, αντανακλώντας πιο ώριμες και κεφαλαιακά συγκεντρωμένες δραστηριότητες.
Οι ανακοινώσεις για το επενδυτικό ενδιαφέρον στα αναπτυξιακά σχέδια κρίσιμων υποδομών (βλέπε Αλεξανδρούπολη, Θράκη, Ιόνιο, Κρήτη, Φυλή κ.λπ.) δηλώνουν υψηλές προσδοκίες για το 2026. Οι επενδύσεις αυτές λειτουργούν ως πυρήνες πολλαπλασιαστικών επιδράσεων στην τοπική και την περιφερειακή οικονομία, δημιουργώντας συνθήκες για νέες θέσεις εργασίας, ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και αύξηση της παραγωγικότητας.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι εφοδιαστικές υποδομές έχουν ισχυρό τοπικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα: για κάθε 1 εκατ. ευρώ επένδυσης, δημιουργείται υπεραξία στην τοπική οικονομία πολλαπλάσια (στην Ελλάδα εκτιμάται περίπου 1,5-1,8 φορές), ενώ παράλληλα δημιουργούνται ποιοτικές θέσεις εργασίας σε logistics, μεταφορές, πληροφορική, διοίκηση και υποστηρικτικές υπηρεσίες. Ετσι, οι επενδύσεις στον κλάδο αυτό λειτουργούν όχι μόνο ως κινητήριος μοχλός ανάπτυξης, αλλά και ως εργαλείο χωρικής εξισορρόπησης και ενίσχυσης της περιφερειακής σύγκλισης.
Επενδυτική δυναμική
Συμπερασματικά για να διατηρηθεί η τρέχουσα επενδυτική δυναμική και να μετατραπεί η τρέχουσα ανοδική πορεία σε διαρθρωτική στροφή απαιτούνται σταθερές προϋποθέσεις, όπως προβλεψιμότητα χρηματοδοτήσεων και ροών πόρων, θεσμική συνέχεια των προγραμμάτων υποδομών, σταθερό επενδυτικό πλαίσιο και στοχευμένη αξιοποίηση συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο συνδυασμός δημόσιων επενδύσεων, ευρωπαϊκών πόρων και ιδιωτικών κεφαλαίων μπορεί να δημιουργήσει διαρκή ροή επενδυτικών ροών, εφόσον διατηρηθεί η θεσμική σταθερότητα.
Η περιφερειακή διάσταση των επενδύσεων είναι εξίσου κρίσιμη. Η ανάπτυξη logistics hubs εκτός των μητροπολιτικών κέντρων επιτρέπει την ενεργή συμμετοχή περιφερειακών οικονομιών στις διεθνείς αλυσίδες αξίας, λειτουργώντας ως μοχλός χωρικής σύγκλισης και παραγωγικού μετασχηματισμού. Ο επενδυτικός πολλαπλασιαστής του κλάδου, σε συνδυασμό με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, καθιστά τις μεταφορές και τα logistics έναν από τους πιο αποδοτικούς τομείς για στοχευμένες πολιτικές ανάπτυξης.
Οι εκτιμήσεις για τη δεκαετία μπροστά μας υποδεικνύουν ότι η Ελλάδα δεν είναι απλώς διάδρομος μεταφορών, αλλά κόμβος στρατηγικής αξίας. Η διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής απαιτεί συνεκτική πολιτική υποδομών, σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον, χωρικό σχεδιασμό και ενίσχυση της εξωστρέφειας. Εφόσον αυτές οι προϋποθέσεις διασφαλιστούν, οι επενδύσεις σε logistics και υποδομές μεταφορικών συστημάτων μπορούν να αποτελέσουν μοχλό διατηρήσιμης ανάπτυξης και περιφερειακής σύγκλισης για την ελληνική οικονομία της επόμενης δεκαετίας.
*Καθηγητής Management και Επενδύσεων Υποδομών και Μεταφορών, πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
