Σοβαρή αναστάτωση στις αερομεταφορές προκάλεσε την Κυριακή εκτεταμένη διακοπή στις ραδιοσυχνότητες επικοινωνίας που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών. Για λόγους ασφάλειας, ο ελληνικός εναέριος χώρος έκλεισε προσωρινά, με αποτέλεσμα ακυρώσεις και πολύωρες καθυστερήσεις πτήσεων, ενώ ήδη ανοίγει η συζήτηση για τις οικονομικές συνέπειες και τις αποζημιώσεις επιβατών και αεροπορικών εταιρειών.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, λίγο πριν τις 9 το πρωί (08:59 τοπική ώρα) καταγράφηκε μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες του FIR Αθηνών. Παράλληλα, τέθηκαν εκτός λειτουργίας οι γραμμές HELLAS COM και βασικές τηλεφωνικές συνδέσεις επιχειρησιακής επικοινωνίας, επιτείνοντας το πρόβλημα συντονισμού.
Ο «θόρυβος» που εντοπίστηκε περιγράφηκε ως συνεχής και ακούσια εκπομπή. Τεχνικά κλιμάκια της ΥΠΑ, σε συνεργασία με τεχνικούς του ΟΤΕ, κινητοποιήθηκαν άμεσα για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση της βλάβης. Ωστόσο, μέχρι να εξομαλυνθεί η κατάσταση, η ασφαλής εκτέλεση του προγράμματος πτήσεων δεν ήταν εφικτή, οδηγώντας σε γενικευμένη παράλυση του δικτύου.
Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό
Το κρίσιμο ερώτημα για επιβάτες και εταιρείες αφορά τις αποζημιώσεις. Κυβερνητικές πηγές υπογραμμίζουν ότι οι ταξιδιώτες δικαιούνται αποζημιώσεις για ακυρώσεις και καθυστερήσεις, ενώ και οι αερομεταφορείς διατηρούν δικαίωμα διεκδικήσεων για τις ζημιές που υπέστησαν.
Αυτό σημαίνει ότι ενεργοποιείται ένας ενιαίος και αυτόματος μηχανισμός, όπου οι αεροπορικές καταβάλλουν υποχρεωτικά σε όλους κατ’ αποκοπήν χρηματική αποζημίωση και στη συνέχεια αποζημιώνονται απευθείας από το κράτος.
Στην πράξη όμως, ο πρώτος συνομιλητής του επιβάτη παραμένει η αεροπορική εταιρεία που εκτελεί την πτήση. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα δικαιώματα επιβατών, η εταιρεία οφείλει να προσφέρει είτε επιστροφή χρημάτων είτε εναλλακτική μεταφορά προς τον τελικό προορισμό. Παράλληλα, πρέπει να παρέχει τη λεγόμενη «φροντίδα» —γεύματα, δυνατότητα επικοινωνίας και, όπου απαιτείται, διαμονή— ανάλογα με τη διάρκεια της αναμονής.
Άλλο ζήτημα αποτελεί η κατ’ αποκοπήν χρηματική αποζημίωση για μεγάλες καθυστερήσεις ή ακυρώσεις, που μπορεί να φτάσει έως τα 600 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση της πτήσης. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, ωστόσο, προβλέπει εξαίρεση όταν η εταιρεία αποδείξει ότι η διαταραχή οφείλεται σε «έκτακτες περιστάσεις» που δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, ακόμη και με τη λήψη όλων των εύλογων μέτρων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η υποχρέωση καταβολής της κατ’ αποκοπήν αποζημίωσης μπορεί να αρθεί, όχι όμως και οι υποχρεώσεις υποστήριξης του επιβάτη.
Διαδικασίες και διεκδικήσεις
Για τον ταξιδιώτη, η διαδικασία είναι σαφής: απευθύνεται αρχικά στην αεροπορική για επιστροφή χρημάτων ή αλλαγή πτήσης και για τις παροχές στο αεροδρόμιο. Η διεκδίκηση χρηματικής αποζημίωσης εξετάζεται ξεχωριστά και εξαρτάται από το αν το περιστατικό χαρακτηριστεί ως έκτακτη περίσταση και από το αν η εταιρεία μπορεί να αποδείξει ότι έπραξε ό,τι ήταν εύλογα δυνατό. Σε περίπτωση διαφωνίας, ο επιβάτης έχει δικαίωμα έγγραφης απάντησης και προσφυγής στον αρμόδιο εθνικό φορέα επιβολής.
Από την πλευρά των εταιρειών, το δικαίωμα ανάλογης διεκδίκησης αφορά τη δυνατότητα να στραφούν νομικά κατά τρίτων φορέων ή παρόχων, εφόσον θεωρήσουν ότι υπάρχει υπαιτιότητα που τους προκάλεσε οικονομική ζημιά. Αυτό δεν ισοδυναμεί αυτόματα με δεδομένη κρατική αποζημίωση καθώς τέτοια ζητήματα κρίνονται κατά περίπτωση, με βάση το τι θα δείξουν οι τεχνικές και δικαστικές έρευνες, ωστόσο εγείρονται ζητήματα υπαιτιότητας των κρατικών φορέων τα οποία ενδεχόμενα θα οδηγήσουν σε υπέρογκες αποζημιώσεις των εταιρειών.
