Η Ενωση Ελεγκτών είχε χτυπήσει «καμπανάκι» λίγες εβδομάδες πριν από τον διεθνή διασυρμό για το χάος στις αεροπορικές πτήσεις
Η πολιτική ηγεσία είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως. Ξανά και ξανά! Οπως με τα Τέμπη, όπως με τις πλημμύρες και τις πυρκαγιές, όπως με σχεδόν όλες τις τραγωδίες ή κρίσεις που έχουν ξεσπάσει από το 2019, έτσι και με το μπλακάουτ της περασμένης Κυριακής στο FIR Αθηνών υπάρχει πάντα ένα SOS που εκδόθηκε σε σωστό τάιμινγκ, αλλά αγνοήθηκε επιδεικτικά.
- Γράφουν οι Μαρία Παναγιώτου, Βασίλης Γαλούπης
Ούτε έναν μήνα πριν από το ντροπιαστικό κραχ στον ελληνικό εναέριο χώρο η Ενωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας (ΕΕΕΚΕ) «εκλιπαρούσε» την κυβέρνηση και την ΥΠΑ για λίγη προσοχή. Μάταια.
Οσα γνωστοποιούσε στις 15 Δεκεμβρίου η ένωση, με αφορμή το χαστούκι της παραπομπής της Ελλάδας στο δικαστήριο της Ε.Ε. λίγα 24ωρα πριν («οι προσπάθειες που έχουν καταβάλει μέχρι σήμερα οι ελληνικές Αρχές είναι ανεπαρκείς»), δεν «έπαιξαν» πουθενά. Θάφτηκαν μέσα στο χριστουγεννιάτικο κλίμα από τη συντριπτική πλειονότητα των ΜΜΕ και πετάχτηκαν στο καλάθι των αχρήστων ΥΠΑ και υπουργείου. Οπως στα ψιλά πέρασε και η παραπομπή της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επειδή δεν κατάφερε να υλοποιήσει ένα συγκεκριμένο έργο για τις διαδικασίες PBN, που αφορούν την πλοήγηση των αεροσκαφών κοντά στα ελληνικά αεροδρόμια.
Κάπως έτσι την περασμένη Κυριακή όλοι έδειξαν αιφνιδιασμένοι μετά την κατάρρευση των επικοινωνιών στο FIR Αθηνών, εκτός από τους ελεγκτές, που μεταξύ άλλων έλεγαν από τις 15 Δεκεμβρίου:
■ «Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση και η σημερινή διοίκησή της, σχεδόν δύο χρόνια μετά την τοποθέτησή της, όχι μόνο δεν έχει λύσει τα προβλήματα που παρέλαβε, αλλά έχει δημιουργήσει νέα και με τις αστοχίες της έχει προκαλέσει επιπρόσθετη καθυστέρηση στην επίλυση των υπαρχόντων».
■ «Παρά τους πανηγυρισμούς της διοίκησης σε αλλεπάλληλα δελτία Τύπου, σχετικά με την πρόοδο της διαδικασίας PBN, τελικά ο διαγωνισμός κατέληξε στα δικαστήρια, καθώς λόγω επιλογής της διοίκησης και των στενών συνεργατών της δεν τηρήθηκαν αυτούσια τα πρότυπα της ΕΑΔΗΣΥ και οι διατάξεις του νόμου».
■ «Η διοίκηση της ΥΠΑ ακόμη δεν έχει υπογράψει σύμβαση προμήθειας, από τη σύναψη της οποίας χρειάζονται τρία χρόνια για την παράδοση του συστήματος».
Οι ελεγκτές έχουν καταγγείλει σημεία και τέρατα σχετικά με τους διαγωνισμούς. Αναφέρουν ότι λίγο προτού σταλεί για έλεγχο ο φάκελος της προμήθειας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, π.χ., για το σύστημα επιτήρησης που πρέπει να ανανεώσουμε, αποκαλύφθηκε ότι «η διοίκηση της ΥΠΑ δεν είχε φροντίσει να εξασφαλίζει χρηματοδότηση, αφού δεν φρόντισε να ενημερώσει το ΥΠΟΙΚ, ώστε να εγγραφεί η απαιτούμενη πίστωση στον Κρατικό Προϋπολογισμό του έτους 2026».
Είναι σκέτη ανικανότητα της διοίκησης της ΥΠΑ ή κρύβεται κάτι άλλο πίσω από την ετεροχρονισμένη προσπάθειά της να τρέχει «τώρα και μετά την ψήφιση του Προϋπολογισμού ώστε να εντάξει σχετική πρόβλεψη»; Κι αυτό διότι υπάρχει ακόμα μία σημαντική παράμετρος που έθεταν από τη 15η Δεκεμβρίου, ούτε τρεις εβδομάδες πριν από τον διεθνή διασυρμό εξαιτίας της ΥΠΑ στο ελληνικό FIR: «Το σύστημα επιτήρησης που πρόκειται να προμηθευτεί η ΥΠΑ το 2023 είχε προϋπολογισμό 76 εκατ. ευρώ και πλέον μαθαίνουμε ότι η διοίκηση της ΥΠΑ συζητάει για κόστος προμήθειας που φτάνει τα 150 εκατ. ευρώ, χωρίς ακόμη να έχει οριστικοποιηθεί».
Σε άλλη ανακοίνωσή τους οι ελεγκτές, τον Σεπτέμβριο 2025, χτυπούσαν ακόμα ένα ανησυχητικό καμπανάκι: «Η κατασκευάστρια εταιρία υπέβαλε στις 20 Αυγούστου 2025 την τελική της προσφορά». Από εκείνη την «τελική προσφορά» το κόστος, όπως μαθαίνουμε, έχει αυξηθεί ήδη κατά σχεδόν 20%. Αν και το Eurocontrol είχε προσφερθεί να δώσει τεχνική βοήθεια στη χώρα μας, η ΥΠΑ αρνήθηκε, με συνέπεια το γενικό ξεχαρβάλωμα της περασμένης εβδομάδας. Θυμίζουμε ότι μέχρι τώρα δεν έχει δοθεί μια πειστική εξήγηση για ποιον λόγο λειτουργούσαν ταυτόχρονα και τα δύο συστήματα (βασικό κι εφεδρικό), με συνέπεια να εξουδετερωθούν πλήρως οι επικοινωνίες και να υπάρχει το «κραχ».
Ειδικοί ήδη έχουν δηλώσει τις προηγούμενες ημέρες στη «δ» πως το μπλακάουτ θα είχε αποφευχθεί αν τη στιγμή που προέκυψε ο βόμβος στο κεντρικό σύστημα οι διακόπτες κατέβαιναν και ενεργοποιούνταν ταυτόχρονα το εφεδρικό. Αυτό που έπρεπε να αποφευχθεί ήταν να λειτουργούν και τα δυο μαζί. Κάτι που, όμως, έγινε, με συνέπεια το «βραχυκύκλωμα» των επικοινωνιών. Οπως καταγγέλλουν οι ελεγκτές, «η διοίκηση της ΥΠΑ διαβεβαίωνε από τον Φεβρουάριο 2025 ότι ενεργούσε “με γνώμονα το καλύτερο σύστημα στη βέλτιστη τιμή”, έχοντας καταλήξει να έχει διπλασιάσει τον προϋπολογισμό που παρέλαβε από την προηγούμενη διοίκηση και ακόμη να μην έχει υπογράψει σύμβαση», καταλήγοντας: «Πλέον το νέο σύστημα αναμένεται να είναι επιχειρησιακά διαθέσιμο το καλοκαίρι του 2029, εάν όχι του 2030».
Τόσο οι επισημάνσεις και το σύστημα επικοινωνιών (VCRS) του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών/Μακεδονίας, όπως θα δούμε στη συνέχεια με τον ρόλο και της Space Hellas του Σπύρου Μανωλόπουλου, με τις οικογενειακές σχέσεις με την οικογένεια Μητσοτάκη, την υπογραφή 1.373 συμβάσεων με το Δημόσιο μέχρι τέλος 2024 και την κατοχή της Singular Logic που διεξάγει τις εκλογές, όσο και η συμβασιοποίηση για τη μετεγκατάσταση της προσέγγισης Αθηνών από το Ελληνικό, που υπεγράφη έπειτα από έναν και πλέον χρόνο καθυστέρησης, καταδεικνύουν πως όλοι είχαν προειδοποιηθεί. Και η ΥΠΑ και το υπουργείο Μεταφορών. Δεν έπραξαν τίποτα όμως. Ακόμα μία φορά η ανεύθυνη κυβέρνηση δεν άκουσε, δεν ήξερε. Κι επέτρεψε στην καταστροφή να συμβεί!
Αποκάλυψη: Οι ψεύτικες δεσμεύσεις της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας στο Eurocontrol
Εγκληματική ολιγωρία επικρατεί στην ΥΠΑ και κατ’ επέκταση στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τα τελευταία χρόνια ως προς την ανανέωση των απαρχαιωμένων τηλεπικοινωνιακών συστημάτων (VCRS), που, όπως φαίνεται, ευθύνονται και για το μπλακάουτ στις 4 Ιανουαρίου. Ολιγωρία που καλύπτεται εδώ και χρόνια με παραπληροφόρηση, όχι μόνο σε εγχώριο επίπεδο αλλά και στα ευρωπαϊκά όργανα, από τους Ελληνες αρμοδίους.
Στην έκθεση για την Ελλάδα που συνέταξε ο Eurocontrol το 2024 και δόθηκε στη δημοσιότητα στα μέσα του περασμένου καλοκαιριού, την οποία παρουσιάζει σήμερα για πρώτη φορά η «κυριακάτικη δημοκρατία», αναφέρεται με σαφήνεια για τα περίφημα συστήματα VCRS στα αεροδρόμια Αθήνας και Μακεδονίας: «Η αντικατάσταση και αναβάθμιση του παλαιού VRCS για την υποστήριξη VoIP βρίσκεται σε εξέλιξη. VCS/RCS για ACC: η σύμβαση υπογράφηκε την 01/04/2019 και το DFS ολοκληρώθηκε την 01/02/2021.
Η τροποποίηση της σύμβασης βρίσκεται σε εξέλιξη. Το σύστημα αναμένεται να βρίσκεται υπό λειτουργική αξιολόγηση έως το τέλος του 2025». Να διευκρινίσουμε ότι ο Eurocontrol είναι ο οργανισμός που υποστηρίζει την ευρωπαϊκή αεροπορία, με στόχο την ασφαλέστερη, αποτελεσματικότερη και οικονομικά αποδοτικότερη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Τα στοιχεία που συλλέγει για να συντάξει τις εκθέσεις προέρχονται από το υπουργείο και την ΥΠΑ.
Φυσικά, σήμερα γνωρίζουμε πως τα περίφημα συστήματα VCRS όχι μόνο δεν βρίσκονται στο στάδιο της λειτουργικής αξιολόγησης, όπως είχε ενημερωθεί ο Eurocontrol ότι θα γινόταν μέχρι τα τέλη 2025, αλλά σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των αρμοδίων, η σύμβαση είναι παγωμένη εδώ και χρόνια, καθώς η υπόθεση μέσα από ένα απίστευτο γαϊτανάκι μεταξύ υπουργείου, ΥΠΑ και προμηθευτή, δηλαδή της Space Hellas του Σπύρου Μανωλόπουλου, βρίσκεται ακόμη μία φορά υπό την κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Μάλιστα, το Ελεγκτικό Συνέδριο αναμένεται να βγάλει εκ νέου απόφαση εντός του Ιανουαρίου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα είναι θετική για την εκτέλεση της συγκεκριμένης σύμβασης, η οποία κανονικά έληξε το 2021. Ωστόσο, ο Eurocontrol σημείωνε το 2024 ότι η πρόοδος της σύμβασης βρίσκεται σε ποσοστό 60%, προφανώς γιατί αυτό διαβεβαίωνε η ΥΠΑ.
Εγκληματικές τροποποιήσεις και επιτελικό μπάχαλο
Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας στην ανακοίνωσή τους στις 15 Δεκεμβρίου, δηλαδή πάνω από δύο εβδομάδες πριν από το περίφημο μπλακάουτ, από το οποίο ευτυχώς δεν προκλήθηκε δυστύχημα, είχαν προειδοποιήσει για όλα, με αφορμή την παραπομπή της χώρας μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τη μη εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2018/1048 σχετικά με τις διαδικασίες προσέγγισης PBN.
Ειδικώς για τα συστήματα VCRS ανέφεραν: «Παρά τις παραπλανητικές διαβεβαιώσεις της διοίκησης στο από 1/2/2025 Δελτίο Τύπου, ότι η Σύμβαση “βρίσκεται στο τελικό στάδιο τροποποίησης”, και στο από 16/4/2025 Δελτίο Τύπου ότι “Επανεκκίνησε και τροποποιείται η Σύμβαση για τα συστήματα VCS/RCS του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής”, με πράξη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στα τέλη Οκτωβρίου, απορρίφθηκε με συνοπτικές διαδικασίες το αίτημα για τροποποίηση της σύμβασης. Είναι απορίας άξιο πώς δεν κατάλαβε κανένας στη διοίκηση της ΥΠΑ ότι τόσο καιρό υπήρχε νομικό κώλυμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα αρμόδια στελέχη της ΥΠΑ είχαν εκφράσει επιφυλάξεις για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, αλλά η διοίκηση απλά επέλεξε να μη λάβει υπόψη τις επιφυλάξεις αυτές, χάνοντας ακόμα περισσότερο πολύτιμο χρόνο. Ηδη το ζήτημα εκκρεμεί για περισσότερα από 4 έτη και ακόμα λύση δεν έχει βρεθεί». Μετά το μπλακάουτ διάφορα μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν το χρονολόγιο αυτής της περίφημης σύμβασης (03/2019), που εκκινεί με την προκήρυξη του διαγωνισμού το 2017, την κατακύρωσή του τον Νοέμβριο του 2018 και την υπογραφή της σύμβασης ύψους 4.700.000 ευρώ (με ΦΠΑ) τον Απρίλιο του 2019, λίγους μήνες δηλαδή προτού αναλάβει τη διακυβέρνηση η Νέα Δημοκρατία. Το έργο μάλιστα έπρεπε να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2021.
Το 2021 όμως, αντί να παραδοθεί, η ΥΠΑ και η Space Hellas αποφάσισαν σειρά τροποποιήσεων, οι οποίες ωστόσο δεν υπεγράφησαν ποτέ από κανέναν υπουργό Υποδομών και Μεταφορών. Ούτε από τον κ. Καραμανλή ούτε από τον κ. Γεραπετρίτη, ο οποίος ανέλαβε εκτάκτως μετά το τραγικό δυστύχημα στο Τέμπη το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ούτε από τον κ. Σταϊκούρα. Ο τωρινός δε υπουργός Χρίστος Δήμας, σαν να ανέλαβε μόλις χθες τη διακυβέρνηση της χώρας η Νέα Δημοκρατία, δήλωσε πριν από λίγες μέρες ότι είδε (ως εκ θαύματος για πρώτη φορά) το πρόβλημα που υπήρχε με αυτή τη σύμβαση όταν ανέλαβε και ήταν αυτός που προσπάθησε να τη θέσει σε λειτουργία, εκκινώντας τη διαδικασία στο Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο την απέρριψε τον περασμένο Οκτώβριο, γιατί είχε λήξει από το 2021.
Τα ερωτήματα πολλά: Τι ήταν αυτές οι τροποποιήσεις που έκριναν απαραίτητες η ΥΠΑ και ο κ. Μανωλόπουλος λίγους μήνες πριν από την παράδοση του έργου; Γιατί δεν δέχτηκε κανείς υπουργός να τις υπογράψει; Γιατί δεσμεύσαμε το έργο στη Space Hellas και δεν επαναπροκηρύχθηκε ο διαγωνισμός μετά τη λήξη της σύμβασης το 2021; Ακόμη κι έτσι να είχε γίνει, δηλαδή να είχε επαναπροκηρυχθεί ο διαγωνισμός και να είχε δοθεί σε άλλη εταιρία, το έργο θα είχε σήμερα παραδοθεί. Για την ιστορία, το 2021 ήταν επίσης η χρονιά που ο φίλος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη Σπύρος Μανωλόπουλος εξαγόρασε τη Singular Logic προκειμένου να διεξάγει τις εκλογές του 2023.
Ενδεικτικό του εγκληματικού επιτελικού μπάχαλου που επικρατεί και στις αερομεταφορές στη χώρα μας είναι η απάντηση/ενημέρωση που έστειλε στη Βουλή τον Οκτώβριο του 2025 ο διοικητής της ΥΠΑ Γιώργος Σαουνάτσος έπειτα από ερώτηση που είχαν υποβάλει οι βουλευτές του ΚΚΕ για ζητήματα ασφάλειας και λειτουργίας των υποδομών του Αεροδρομίου «Μακεδονία» (Θεσσαλονίκη). «Συστήματα VCS/RCS για Κέντρα Ελέγχου Περιοχής Αθήνας – Μακεδονίας. «Η σύμβαση (Νο 03/2019)», απαντά ο κ. Σαουνάτσος, «βρίσκεται υπό τροποποίηση για τη βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του νέου συστήματος και την επίλυση τεχνικών ζητημάτων. Η τροποποίηση της σύμβασης αναμένεται το 3ο τρίμηνο του 2025». Δηλαδή τον Οκτώβριο του 2025 ο κ. Σαουνάτσος απαντά ότι η τροποποίηση της σύμβασης… θα γίνει το 3ο τρίμηνο του 2025, δηλαδή τον Αύγουστο του 2025. Θα ήταν κωμικά, εάν δεν ήταν εγκληματικά.
