Πώς η Νέα Δημοκρατία μπορεί να χάσει ακόμα και την πρώτη θέση από την κάθοδο της Καρυστιανού στον πολιτικό στίβο
Περισσότερο από κάθε άλλη φορά, στις ερχόμενες εκλογές, λόγω της μεγάλης ρευστότητας, το θέμα της συμμετοχής στις κάλπες θα παίξει καθοριστικό, αν όχι καταλυτικό, ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος. Μια πραγματική «πυρηνική βόμβα».
- Από τον Ανδρέα Καψαμπέλη
Η διαφαινόμενη κάθοδος της Μ. Καρυστιανού στο εκλογικό τερέν, σε συνδυασμό με τα ποσοστά που δίνουν στο υπό δημιουργία κόμμα οι δημοσκοπήσεις, μετατρέπει αυτή την προοπτική σε ακόμη πιο πιθανή πραγματικότητα.
Είναι η πρώτη φορά που στα μεταπολιτευτικά χρονικά η αβεβαιότητα έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, χωρίς να μπορεί κανείς να προβλέψει -ούτε καν οι δημοσκοπήσεις- τον νικητή των εκλογών. Σε όλες τις έως τώρα αναμετρήσεις τα προγνωστικά ήταν σχετικά ασφαλή, με δεδομένους τους πρωταγωνιστές του εκλογικού παιχνιδιού και την παραδοσιακή εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία.
Καθώς πλέον έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά οι αστάθμητοι παράγοντες και τα κόμματα που αποτελούν τις μεταβλητές της εκλογικής εξίσωσης, ιδιαίτερα μετά και το ντεμπούτο της κυρίας Καρυστιανού, ο βαθμός συμμετοχής στις κάλπες αποτελεί όσο ποτέ άλλοτε τον παράγοντα-κλειδί. Και, όπως εξηγούν οι ειδικοί, με βάση τους υπάρχοντες συσχετισμούς και τις καταγραφόμενες τάσεις, όσο μεγαλύτερη είναι η προσέλευση ψηφοφόρων προς όφελος της κυρίας Καρυστιανού τόσο απειλούνται ακόμη και με κατάρρευση -αν δεν αυξήσουν τη δική τους συμμετοχή- τα ποσοστά των υπαρχόντων κομμάτων, συμπεριλαμβανομένης και της Ν.Δ.
Το κυβερνών κόμμα, μάλιστα, είναι εκείνο που στην πραγματικότητα κινδυνεύει περισσότερο από όλα, αφού διακυβεύεται και η γενικότερη κυριαρχία του στο πολιτικό σκηνικό. Αυτό εξηγεί και τον εκνευρισμό, στα όρια του πανικού, που έχει καταλάβει τα «γαλάζια» στελέχη τις τελευταίες ημέρες, παρά το υποκριτικό αφήγημα του Μεγάρου Μαξίμου ότι η σχετική εξέλιξη «δεν αφορά» τη Ν.Δ. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις πλέον δεν θεωρείται απίθανο όχι μόνο να πέσει κάτω από το 20%, αλλά ακόμη και να χάσει την πρώτη θέση.
Ηδη, το ύψος της αποχής των εκλογέων από την ευρωκάλπη της 9ης Ιουνίου 2024 ήταν κυριολεκτικά πρωτοφανές για τις τελευταίες δεκαετίες, φλερτάροντας με το υψηλότατο 60% και καταγράφοντας ιστορικό ρεκόρ. Για να υπάρχει και μέτρο σύγκρισης, στις προηγούμενες ευρωεκλογές του Μαΐου 2019 τα ποσοστά αποχής και συμμετοχής ήταν σχεδόν αντίστροφα, καθώς η αποχή είχε φτάσει περίπου στο 40% του συνόλου των εγγεγραμμένων. Στις δε βουλευτικές εκλογές του 2023 η αποχή ήταν αρχικά τον Μάιο 38,24%, ενώ στις επαναληπτικές του Ιουνίου, όταν όλα έδειχναν ότι είχαν κριθεί, εκτινάχθηκε στο 53,74%.
Από τα 9.814.685 εγγεγραμμένα άτομα στους εκλογικούς καταλόγους, στις τελευταίες ευρωεκλογές συμμετείχαν μόλις 4.062.095. Σε αυτή την αναμέτρηση η Ν.Δ. έλαβε 1.125.602 ψήφους, ενώ έναν χρόνο νωρίτερα, στις επαναληπτικές εθνικές εκλογές του Ιουνίου, στη «γαλάζια» κάλπη είχαν προσέλθει 2.115.322 εκλογείς. Μέσα σε έναν χρόνο, δηλαδή, η Ν.Δ. έχασε σχεδόν 1.000.000 ψηφοφόρους (989.720), οι οποίοι κινήθηκαν σε σημαντικό βαθμό προς την αποχή. Η απώλεια αυτή μεταφράστηκε σε πτώση σχεδόν 12 ποσοστιαίων μονάδων: από το 40,5% στο 28,3%. Σε σχέση δε με τις ευρωεκλογές του 2019, η πτώση κατά πέντε μονάδες αντιστοιχεί σε μείωση εκλογέων σχεδόν 750.000 ατόμων.
Ιστορικά έχει επίσης σημασία ότι η συμμετοχή μπήκε σε καθοδική πορεία μετά την είσοδο της χώρας στα Μνημόνια. Μέχρι και το 2009 η συμμετοχή βρισκόταν σε πολύ υψηλά επίπεδα, αγγίζοντας σχεδόν το 71% και περίπου 7.000.000 ψηφοφόρους. Από τις εκλογές του 2012 άρχισε η αντίστροφη πορεία, με αρχική υποχώρηση στο 62%. Τον Σεπτέμβριο του 2015 έπεσε στο 56%, με περίπου 5,6 εκατ. ψηφοφόρους, παρουσίασε μια ανεπαίσθητη άνοδο το 2019 και στη συνέχεια νέα διαδοχική πτώση. Στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023 η συμμετοχή υποχώρησε στο 53,7%, ενώ στις ευρωεκλογές του 2024 καταγράφηκε -με τους 4.062.095 ψηφοφόρους- το απόλυτο αρνητικό ρεκόρ.
Υστερα από σχεδόν μία 15ετία, ωστόσο, φαίνεται ότι διαμορφώνεται μια τάση μαζικής επιστροφής των ψηφοφόρων στην εκλογική διαδικασία. Δεν θεωρείται τυχαίο ότι αυτή η τάση σηματοδοτείται έντονα από την εμφάνιση της κυρίας Καρυστιανού στο πολιτικό γίγνεσθαι. Πέρα από το γενικότερο κλίμα τα ευρήματα των μετρήσεων δείχνουν ότι «σηκώνει από τον καναπέ» μεγάλα τμήματα του εκλογικού σώματος, μεταξύ των οποίων και νεότερες ηλικίες, που έως τώρα συστηματικά απείχαν από τις κάλπες.
Η ίδια, άλλωστε, σε προηγούμενη συνέντευξή της είχε αποκαλύψει ότι προέρχεται από «μια δεξιά συντηρητική οικογένεια», σημειώνοντας όμως πως «πάνω από 20 χρόνια κατάλαβα ότι πλέον δεν με εκφράζει τίποτα». Η δυναμική αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να συμπαρασύρει στην κάλπη και άλλους μέχρι πρότινος αδρανείς ψηφοφόρους, οι οποίοι θα επιλέξουν, μέσω και άλλων κομμάτων, να καταψηφίσουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη στο πλαίσιο της τιμωρητικής ψήφου που κερδίζει διαρκώς έδαφος.
Δημοσκοπικά ευρήματα
Αν, για παράδειγμα, το λεγόμενο κόμμα Καρυστιανού ωθήσει στις κάλπες περίπου 500.000 ψηφοφόρους -ένας αριθμός που με βάση τις υπάρχουσες ενδείξεις θεωρείται συγκρατημένος- και εφόσον τα υπόλοιπα κόμματα διατηρήσουν αμετάβλητες τις ψήφους τους σε σχέση με το 2024, το ποσοστό της Ν.Δ. θα υποχωρήσει αυτομάτως από το 28% στο 24,6%, δηλαδή κάτω από το κρίσιμο όριο του 25%. Αν, δε, επιβεβαιωθούν τα δημοσκοπικά ευρήματα και η προσέλευση αυτή φτάσει το 1.000.000, η Ν.Δ. θα βρεθεί στο 22,5%, χωρίς να συνυπολογίζονται άλλες πιθανές διαρροές εκλογικής δύναμης.
Ακόμη κι αν σε μια τέτοια περίπτωση παραμείνει πρώτο κόμμα, δεν θα ξεπεράσει, λόγω απώλειας του μπόνους και εφαρμογής της απλής αναλογικής, τις 70 έδρες, χάνοντας κάθε πρωτοβουλία κινήσεων και ρυθμιστικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις. Αυτό, μάλιστα, θεωρείται από ορισμένους ένα από τα «καλά» σενάρια για τον κ. Μητσοτάκη, αν ληφθεί υπόψη ότι η Ν.Δ. καταγράφει ήδη σημαντικές απώλειες στην πρόθεση ψήφου πριν καν από τα «γεννητούρια» του κόμματος Καρυστιανού. Η νέα χρονιά άρχισε με το ποσοστό της να κινείται μετά βίας γύρω στο 23%.
Σύμφωνα με τους περισσότερους δημοσκόπους, οι 1.125.602 ψήφοι των ευρωεκλογών αποτελούν πλέον το «ταβάνι» της Ν.Δ. σε απόλυτους αριθμούς, το οποίο ενδέχεται να μειωθεί περαιτέρω εφόσον προχωρήσει στη δημιουργία κόμματος και ο Αντ. Σαμαράς, ενώ ενδιάμεσα έχουν καταγραφεί και άλλες σημαντικές μετακινήσεις προς τα δεξιά, που δεν μπορούν να αναπληρωθούν από το κέντρο.
Κάτω από 20% το «γαλάζιο» ποσοστό
Το 23% των σημερινών δημοσκοπήσεων, σε σύγκριση με τις ψήφους των ευρωεκλογών, αντιστοιχεί σε περίπου 920.000 ψηφοφόρους, δηλαδή σε μια πρόσθετη απώλεια για τη Ν.Δ. περίπου 200.000. Με αυτόν τον αριθμό ψήφων, σε ένα διευρυμένο εκλογικό σώμα λόγω αυξημένης συμμετοχής, ακόμη και σε μετριοπαθή επίπεδα της τάξης των 5.000.000 ψηφοφόρων, το «γαλάζιο» ποσοστό θα διαμορφωνόταν μετά βίας γύρω στο 18,4%. Και εφόσον αυτό το επιπλέον 1.000.000 ψηφοφόρων κατευθυνθεί στο νέο κόμμα που έχει προαναγγείλει η Μ. Καρυστιανού, το ποσοστό του θα εκτινασσόταν τουλάχιστον στο 20%!