Άνοιξε από χθες, Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, η ηλεκτρονική πλατφόρμα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων για τους πολίτες που επιθυμούν να προχωρήσουν σε «φορολογικό διαζύγιο», επιλέγοντας την υποβολή χωριστής φορολογικής δήλωσης για το φορολογικό έτος 2026. Η προθεσμία για τη γνωστοποίηση της επιλογής αυτής εκπνέει στις 2 Μαρτίου, με την ΑΑΔΕ να καλεί τα ζευγάρια να σταθμίσουν προσεκτικά τις συνέπειες πριν λάβουν οριστικές αποφάσεις.
Η δυνατότητα υποβολής χωριστής δήλωσης ενεργοποιείται ακόμη και αν το επιλέξει μόνο ένας εκ των δύο συζύγων, με τη συγκεκριμένη επιλογή να δεσμεύει αυτομάτως και τον άλλον. Για όσους είχαν ήδη επιλέξει χωριστές δηλώσεις το προηγούμενο φορολογικό έτος και η έγγαμη σχέση εξακολουθεί να υφίσταται, δεν απαιτείται καμία νέα ενέργεια, εκτός εάν επιθυμούν να ανακαλέσουν την επιλογή τους. Σε περίπτωση ανάκλησης, εφόσον προκύψει εκ νέου πρόθεση για χωριστή δήλωση σε επόμενο έτος, η γνωστοποίηση θα πρέπει να επαναληφθεί από τουλάχιστον έναν σύζυγο.
Πριν από την τελική απόφαση για «φορολογικό διαζύγιο», οι σύζυγοι καλούνται να λάβουν υπόψη μια σειρά από κρίσιμες παραμέτρους. Στις χωριστές δηλώσεις καταργείται η έννοια του οικογενειακού εισοδήματος για την κάλυψη τεκμηρίων διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, καθώς κάθε τεκμήριο βαραίνει αποκλειστικά τον αντίστοιχο σύζυγο. Παράλληλα, δεν επιτρέπεται η επίκληση εισοδημάτων του άλλου συζύγου για ανάλωση κεφαλαίου.
Οι αποδείξεις και η δήλωση κατοικίας
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στο σκέλος των αποδείξεων, καθώς δεν προβλέπεται μεταφορά τους μεταξύ των συζύγων. Όποιος δεν καλύπτει το απαιτούμενο όριο δαπανών, επιβαρύνεται με πρόσθετο φόρο 22% επί της διαφοράς από το όριο του 30%. Αντίθετα, η επιλογή της χωριστής δήλωσης δεν επηρεάζει τη χορήγηση κοινωνικών και προνοιακών επιδομάτων.
Σε ό,τι αφορά τη δήλωση κατοικίας, κάθε σύζυγος δηλώνει το ποσοστό ιδιοκτησίας του σε ιδιόκτητη κατοικία, το ποσοστό συμμετοχής του ως μισθωτής σε ενοικιαζόμενη κατοικία ή το αντίστοιχο ποσοστό δωρεάν παραχώρησης. Τα τέκνα από κοινό γάμο, καθώς και τα αναγνωρισμένα τέκνα, δηλώνονται ως εξαρτώμενα μέλη και από τους δύο συζύγους, ενώ το εισόδημα ανήλικου τέκνου που δεν φορολογείται στο όνομά του προστίθεται στο εισόδημα του γονέα με το υψηλότερο εισόδημα και δηλώνεται αποκλειστικά από αυτόν.
Όπως και στις κοινές δηλώσεις, έτσι και στις χωριστές, η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών του ενός συζύγου δεν εμποδίζει την έκδοση φορολογικής ενημερότητας για τον άλλον. Επιπλέον, δεν απαιτείται η υποβολή χωριστών δηλώσεων για συζύγους που έχουν διαφορετική φορολογική κατοικία, καθώς προβλέπεται ήδη χωριστή φορολογική αντιμετώπιση.
Αναλυτικός οδηγός από την ΑΑΔΕ
Για την πληρέστερη ενημέρωση των φορολογουμένων, η ΑΑΔΕ εξέδωσε αναλυτικό «οδηγό» σε μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων, καλύπτοντας όλες τις πτυχές της διαδικασίας. Η γνωστοποίηση της επιλογής γίνεται μέσω της ειδικής εφαρμογής στην ιστοσελίδα www.aade.gr, ακολουθώντας τη διαδρομή Ψηφιακές Υπηρεσίες → Φορολογικές Υπηρεσίες → Εισόδημα → Γνωστοποίηση Χωριστής Δήλωσης, είτε με τους προσωπικούς κωδικούς του φορολογουμένου είτε μέσω εξουσιοδοτημένου λογιστή – φοροτεχνικού.
Σε περίπτωση που κανένας από τους δύο συζύγους δεν προχωρήσει σε γνωστοποίηση εντός της προθεσμίας, τότε για το φορολογικό έτος 2025 θα υποβληθεί κοινή δήλωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και στις κοινές δηλώσεις δεν πραγματοποιείται συμψηφισμός χρεωστικού και πιστωτικού φόρου μεταξύ των συζύγων, καθώς η βεβαίωση φόρου γίνεται χωριστά.
Η καταληκτική ημερομηνία γνωστοποίησης της επιλογής είναι η 28η Φεβρουαρίου κάθε έτους, με εξαίρεση τη φετινή χρονιά, όπου η προθεσμία μεταφέρεται στις 2 Μαρτίου. Μέχρι την ίδια ημερομηνία είναι δυνατή και η ανάκληση της επιλογής. Τη γνωστοποίηση μπορεί να την υποβάλει οποιοσδήποτε από τους δύο συζύγους ή και οι δύο.
Για όσους πρόκειται να τελέσουν γάμο εντός του έτους υποβολής της δήλωσης, ισχύει ότι από το φορολογικό έτος 2024 και εφεξής οι σύζυγοι υποβάλλουν κοινή δήλωση από το έτος σύναψης του γάμου και για τα εισοδήματα του ίδιου έτους. Η δυνατότητα γνωστοποίησης για χωριστή δήλωση παρέχεται για το φορολογικό έτος εντός του οποίου τελέστηκε ο γάμος. Αντίθετα, τα μέρη συμφώνου συμβίωσης δεν υποχρεούνται σε σχετική γνωστοποίηση, καθώς εκ του νόμου έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ κοινής ή χωριστής δήλωσης.
Τέλος, για την υποβολή χωριστών δηλώσεων απαιτείται και οι δύο σύζυγοι να διαθέτουν προσωπικούς κωδικούς πρόσβασης. Σε περίπτωση που ένας εκ των δύο δεν έχει, θα πρέπει να προχωρήσει στην έκδοσή τους πριν την υποβολή της δήλωσης.
