Έντονη ανησυχία προκαλεί στις διεθνείς αγορές η απότομη άνοδος των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες έχουν αυξηθεί κατά περίπου 10% μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, καθώς η γεωπολιτική ένταση κλιμακώνεται ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα, ενώ την ίδια στιγμή το Ιράν παραμένει εστία σοβαρής αστάθειας. Ο συνδυασμός αυτός αναζωπυρώνει φόβους για ένα νέο παγκόσμιο σοκ στην ενέργεια, με δυνητικά βαριές επιπτώσεις στην οικονομία, τον πληθωρισμό και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η άνοδος του πετρελαίου δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για ευρύτερες αναταράξεις. Υψηλότερες τιμές ενέργειας ενδέχεται να ενισχύσουν τον πληθωρισμό, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη και πιέζοντας τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν σφιχτή νομισματική πολιτική. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταυτόχρονες ρευστοποιήσεις σε μετοχές και ομόλογα, επαναφέροντας μνήμες από τη δεκαετία του 1970, όταν η εκτίναξη του πετρελαίου είχε προκαλέσει βαθιές οικονομικές αναταράξεις.
Οι τιμές του αργού έχουν «εκτοξευθεί» τις τελευταίες εβδομάδες, στον απόηχο της μεγάλης κλίμακας αμερικανικής επιδρομής στη Βενεζουέλα και των απειλών για στρατιωτική δράση στο Ιράν, δύο από τους σημαντικότερους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως. Τα συμβόλαια Μαρτίου για το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, κατέγραψαν άνοδο 10% σε εβδομαδιαία βάση και ενισχύθηκαν έως και 3% την Τρίτη, ξεπερνώντας τα 65 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο που αποτελεί υψηλό από τον Νοέμβριο.
Σύμφωνα με τον Χοσέ Τόρες, ανώτερο οικονομολόγο στην Interactive Brokers, η περιοχή των 80 δολαρίων ανά βαρέλι αποτελεί κρίσιμο όριο. Όπως εκτιμά, μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με σοκ στις τιμές του πετρελαίου, πυροδοτώντας μαζικές πωλήσεις σε ομόλογα και μετοχές. Σε αυτό το περιβάλλον, οι υψηλότερες ενεργειακές τιμές θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τον πληθωρισμό και να επιβραδύνουν την οικονομική ανάπτυξη.
«Υπάρχει σίγουρα κίνδυνος για σοκ στις τιμές του πετρελαίου»
Ο αυξημένος πληθωρισμός θα περιόριζε, επίσης, τα περιθώρια της Federal Reserve να προχωρήσει σε μειώσεις επιτοκίων, έναν παράγοντα που έχει στηρίξει την άνοδο των αγορών τον τελευταίο χρόνο. «Υπάρχει σίγουρα κίνδυνος για σοκ στις τιμές του πετρελαίου, ειδικά έπειτα από 3 πολύ ισχυρά χρόνια για τις μετοχές», υπογράμμισε ο Τόρες μιλώντας στο Business Insider, αναφερόμενος στα συνεχόμενα χρόνια διψήφιων αποδόσεων για τον δείκτη S&P 500.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ανάλυση της BCA Research. Ο επικεφαλής γεωπολιτικής στρατηγικής, Ματ Γκέρτκεν, εκτιμά ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στο Ιράν έχουν αυξήσει την πιθανότητα ενός «μαζικού παγκόσμιου σοκ στην προσφορά πετρελαίου» στο 40%. Σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος και κλιμάκωσης της σύγκρουσης, θα μπορούσε να προκληθεί «σημαντική απώλεια» παραγωγής στην ευρύτερη περιοχή, με άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές.
«Οι παγκόσμιες και οι αμερικανικές μετοχές εκτίθενται σε διόρθωση στο άμεσο μέλλον, δεδομένων των υπερτιμημένων και υπεραγορασμένων συνθηκών και της κλιμακούμενης γεωπολιτικής κινδύνου αυτή τη στιγμή», σημείωσε ο Γκέρτκεν, προειδοποιώντας για αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές.
Παράλληλα, αναλυτές της Deutsche Bank επισημαίνουν ότι το ενδεχόμενο ενός σοκ στο πετρέλαιο εντός του έτους αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τις οικονομικές προβλέψεις. «Κάποιο θετικό σοκ στην προσφορά πετρελαίου θα επηρεάσει ουσιαστικά τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό και τους κινδύνους πληθωρισμού», αναφέρει η τράπεζα σε πρόσφατο σημείωμα προς πελάτες, υπογραμμίζοντας ότι οι εξελίξεις στην ενέργεια μπορεί να ανατρέψουν τις ισορροπίες που είχαν αρχίσει να διαμορφώνονται στις αγορές.