Υπάλληλοι σε κρίσιμους κρίκους της διαδικασίας για την εναέρια κυκλοφορία περιγράφουν μια κατάσταση πανικού και πλήρους αποδιοργάνωσης, δείχνοντας ως τον κύριο υπαίτιο τον επικοινωνιακό πάροχο
Αδιανόητα στοιχεία έρχονται στο φως από την έρευνα της «δ», με έγκυρες πηγές από υπηρεσίες-κλειδιά στην ΥΠΑ, για τον ρόλο της Deutsche Telekom στο χάος που προκλήθηκε πριν από 10 ημέρες στο FIR Αθηνών.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Υπάλληλοι σε κρίσιμους κρίκους της όλης διαδικασίας για την εναέρια κυκλοφορία, με τους οποίους επικοινωνήσαμε και που για ευνόητους λόγους θέλησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους, περιέγραψαν μια κατάσταση πανικού και πλήρους αποδιοργάνωσης. Δείχνοντας ως τον Νο 1 υπαίτιο τον κύριο επικοινωνιακό πάροχο.
Παρότι το επίσημο πόρισμα επιχείρησε τεχνηέντως να «μαλακώσει» τις ευθύνες του γερμανικού κολοσσού, για πολιτικούς λόγους ασφαλώς, θεωρείται ότι είναι αυτή καθαυτή η αδυναμία του ΟΤΕ να διαχειριστεί την κατάσταση που έφερε το οκτάωρο μπλακάουτ και που εξευτέλισε τη χώρα μας διεθνώς. Θέτοντας σε ευθεία αμφισβήτηση τη λειτουργία των αεροπορικών συγκοινωνιών πάνω από τον ελληνικό εναέριο χώρο και προκαλώντας την παγκόσμια δυσπιστία.
Τα στοιχεία που ήδη περιλαμβάνονται στο πόρισμα και διερευνώνται ρίχνουν εν μέρει φως στην υπόθεση, όμως είναι έτσι τοποθετημένα, που δυσχεραίνεται η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου παζλ. Σήμερα η «δ» ξεδιπλώνει όλο το κουβάρι του μπάχαλου που προκάλεσε ο χειρισμός του τηλεπικοινωνιακού παρόχου, με την ΥΠΑ να έχει μεν μερίδιο της ευθύνης, αλλά όχι εξ ολοκλήρου όπως αρχικά είχε παρουσιαστεί εξαιτίας των αλλοπρόσαλλων ανακοινώσεων της υπηρεσίας.
Οπως είναι ήδη καταγεγραμμένο, η πτώση του συστήματος έγινε στις 8.58 π.μ. της προπερασμένης Κυριακής 4 Ιανουαρίου 2026 και η αναστολή όλων των απογειώσεων επιβλήθηκε στις 9.33 π.μ. Σ’ αυτό το διάστημα υπήρξε η πρώτη εμπλοκή όχι μόνο της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, αλλά και του ΟΤΕ. Από το πόρισμα μαθαίνουμε ότι η ΥΠΑ επικοινώνησε στις 9.21 π.μ. «με το κέντρο αναγγελιών βλαβών του ΟΤΕ και δήλωσε μαζικό πρόβλημα στα συστήματά της, ζητώντας τον έλεγχο συγκεκριμένων κυκλωμάτων».
Ακούγεται παράδοξο, αλλά δεν είναι περίεργο για τα ελληνικά δεδομένα, όπως αποδεικνύεται, ότι ολόκληρος ο ελληνικός εναέριος χώρος έφτασε να «κρέμεται» από ένα τηλέφωνο ειδοποίησης σε… κέντρο αναγγελιών βλαβών του ΟΤΕ. Ακόμα κι αν δεν πρόκειται, όπως είναι προφανές, για αναγγελία βλάβης ενός απλού οικιακού πελάτη σε κάποιο από τα κέντρα βλαβών του τηλεπικοινωνιακού παρόχου, ακόμα κι αν πρόκειται, όπως είναι ευνόητο, για ένα ειδικό κέντρο που αφορά τους «μεγάλους πελάτες», το αποτέλεσμα είναι σοκαριστικό βάσει αποτελέσματος.
Περνάει στα… ψιλά
Οπως διαπιστώνεται στο πόρισμα, με τρόπο ώστε να περνάει στα… ψιλά, «στις 12.05 κατά τον ΟΤΕ και στις 12.45 κατά την ΥΠΑ υπάρχει άφιξη κλιμακίου τεχνικών ΟΤΕ στο ΚΕΠΑΘΜ. Οι τεχνικοί παρά τις ενδείξεις δεν εντοπίζουν βλάβη στην υποδομή». Και μόνο ότι η ΥΠΑ με τον ΟΤΕ δεν συμφωνούν καν στην ώρα που πήγαν οι τεχνικοί στη βασική υποδομή για να βρουν τι συμβαίνει δείχνει πολλά για την αξιοπιστία της διαδικασίας. Αντί το πόρισμα να εντοπίσει την αλήθεια, εμφάνισε τις δύο εκδοχές. Κι όλα αυτά ενώ η απόκλιση αφορά 40 λεπτά με «νεκρό» τον ελληνικό εναέριο χώρο.
Ακόμα και στελέχη της ΥΠΑ, με τα οποία επικοινωνήσαμε, και ιδίως όσα έχουν γνώση των ηλεκτρονικών συστημάτων ασφαλείας, δεν μπορούν να εξηγήσουν την αργοπορία των τεχνικών του ΟΤΕ. Η μετακίνησή τους στις υποδομές του Ελληνικού ήταν λογικό να γίνει εντός ημιώρου ή το πολύ μίας ώρας για ένα συμβάν που έχει «κρεμάσει» το FΙR Αθηνών και εκθέτει τη χώρα.
Ο γερμανικός κολοσσός, που εξαγόρασε τον ΟΤΕ, είναι υποχρεωμένος να εξηγήσει για ποιον λόγο μεσολάβησαν 3,5 ώρες από τις 9.21 που έγινε η αναγγελία βλάβης μέχρι τις 12.45 που κατά την ΥΠΑ έφτασαν οι τεχνικοί για να δουν τι συνέβη στο ΚΕΠΑΘΜ. Ακόμα και την εκδοχή του ΟΤΕ αν δεχτούμε, δηλαδή ότι οι τεχνικοί του πήγαν στις 12.05, πάλι το διάστημα των σχεδόν τριών ωρών είναι τεράστιο.
Ποιος ο λόγος της καθυστέρησης που προκάλεσε την ακόμα μεγαλύτερη διάρκεια του μπλακάουτ; Μήπως επειδή δεν πληρώνονται αρκετές επιπλέον μισθοδοσίες για τις Κυριακές και εξαιτίας των περικοπών δεν επαρκούσε το προσωπικό, όπως εικάζεται ως μια πιθανή αιτία; Μήπως επειδή δεν έγιναν σε φυσιολογικό χρόνο οι συνεννοήσεις σε επιχειρησιακό και διοικητικό επίπεδο προκειμένου να αποσταλούν οι τεχνικοί; Επαιξε ρόλο ότι συνέβη Κυριακή το πρόβλημα στους πομπούς και αν ήταν άλλη μέρα, μια απλή καθημερινή, τότε ίσως το «μαύρο» στον εναέριο χώρο να είχε αποφευχθεί;
Οποια εκδοχή ή εξήγηση κι αν ισχύει σε αυτό το αλλοπρόσαλλο και σίγουρα μη ευρωπαϊκό σκηνικό ή κάποια άλλη που είναι υποχρεωμένος ο ΟΤΕ να αναφέρει επιτέλους, αφού οι ευθύνες του για το μπάχαλο είναι ξεκάθαρες κι από το πόρισμα, δεν είναι δυνατόν να φτάνουν οι τεχνικοί 3,5 ώρες μετά τη βλάβη για ένα τέτοιο μείζον ζήτημα εθνικής ασφάλειας, λειτουργίας των αεροπορικών συγκοινωνιών όπως και στοιχειώδους σοβαρότητας.
Πήγαν, είδαν και απήλθαν οι τεχνικοί του ΟΤΕ
Πόση ώρα απαιτείται να δοθεί μια εντολή ώστε να μεταβούν τεχνικοί λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας στο… Ελληνικό; Και αν… έφταιγε η Κυριακή, τότε το πρόβλημα γίνεται ακόμα μεγαλύτερο. Στη Γερμανία, πάντως, δεν θα έκανε σίγουρα η Telekom τόσες ώρες για να στείλει τεχνικούς, αν προέκυπτε ανάλογο πρόβλημα. Ούτε θα γλίτωναν όλοι χωρίς λογοδοσία.
Το ακόμα χειρότερο είναι ότι οι τεχνικοί που πήγαν στην υποδομή του Ελληνικού δεν έκαναν τίποτα. Δεν ήταν πλήρως καταρτισμένοι για να βρουν λύση για ένα τέτοιο πρόβλημα; Δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν τι συνέβη; Ο,τι κι αν έγινε, η συνεισφορά τους ήταν μηδενικής σημασίας. «Οι τεχνικοί του ΟΤΕ, παρά τις ενδείξεις, δεν εντοπίζουν βλάβη στην υποδομή του» παραδέχεται το πόρισμα. Παρά το γεγονός, δηλαδή, ότι έπρεπε να γίνει μια απλή επανεκκίνηση των συστημάτων του ΟΤΕ για να ξεμπλοκαριστεί η εναέρια κυκλοφορία, οι απεσταλμένοι του πήγαν, είδαν και απήλθαν.
Γι’ αυτό το φιάσκο η Deutsche Telekom παραμένει στο απυρόβλητο, ενώ όλο το βάρος των ευθυνών έως τώρα πέφτει πάνω στην ΥΠΑ. Οχι, βέβαια, εντελώς αδικαιολόγητα μετά το ρεζιλίκι των αντιφατικών ανακοινώσεων, που σωστά έφεραν την αποπομπή του διοικητή της και εκλεκτού της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ωστόσο, η γερμανική υπερδύναμη τηλεπικοινωνιών καλύπτεται επί της ουσίας τόσο από το πόρισμα όσο κυρίως από την ίδια την κυβέρνηση που κάνει τα στραβά μάτια και δεν ζητάει εξηγήσεις.
«Η παλαιότητα του εξοπλισμού δεν συνεπάγεται και μη λειτουργία» αναφέρει πηγή της «δ» με γνώση του περιστατικού
Το πόρισμα της επιτροπής για το μπλακάουτ της προπερασμένης Κυριακής αναγνωρίζει πλήρως πως η κύρια αιτία του συμβάντος σχετίζεται πρωτίστως με τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές του ΟΤΕ, αλλά όχι «φωναχτά». Κι αυτό προκειμένου να μη θιχτεί η γερμανική Telekom. Αντίθετα, τα περί «παρωχημένης τεχνολογίας» είναι μια απόπειρα για διάχυση ευθύνης προς στην ΥΠΑ.
Ωστόσο, όσο παρωχημένη και να είναι η έτσι κι αλλιώς παλιά τεχνολογία στα υπάρχοντα συστήματα, ήταν λειτουργική. Απαιτούνταν μια απλή επανεκκίνηση από την πλευρά του ΟΤΕ, όπως φάνηκε στην πράξη. Αν αυτό είχε διαγνωστεί έγκαιρα, π.χ. στο πρώτο 15λεπτο το πρωί της 4/1/25, τότε -όπως όλα συνομολογούν με αυτά που γνωρίζουμε σήμερα πλέον- δεν θα είχε συμβεί απολύτως τίποτα. Η φράση «παρωχημένη τεχνολογία», που αναφέρεται στο πόρισμα, θεωρείται εργαλείο για θόλωση της ευθύνης. «Ετσι υποβαθμίζεται η πραγματική φύση της βλάβης και ο υπαίτιος», όπως αναφέρει ειδικός στα συγκεκριμένα συστήματα της ΥΠΑ: «Η παλαιότητα δεν συνεπάγεται και μη λειτουργία» ξεκαθαρίζει.
Για να αποδοθεί, μάλιστα, ο ακριβής βόμβος που ακούστηκε, προσομοιάζει πολύ με συριγμό. Η αστοχία επηρέασε πολλαπλά κέντρα ταυτόχρονα στα Γεράνεια, στο Πήλιο, στη Θάσο, στον Υμηττό κ.α., υποδηλώνοντας ότι πιθανότατα βρίσκονταν στην ίδια κοινή «αρτηρία» SDA. Η εφεδρεία είναι τεχνικά αυτόνομη, αλλά η παρουσία θορύβου στο κύριο «μονοπάτι» επέβαλε το κλείσιμο του κεντρικού συστήματος. Και το πόρισμα αναφέρει ότι με ενέργεια της ομάδας διαχείρισης δικτύου του ΟΤΕ έγινε μεταγωγή του δικτύου σε εναλλακτική διαδρομή. Επειτα από αυτή την ενέργεια η ΥΠΑ διαπίστωσε πλήρη επαναφορά του συστήματος, ενισχύοντας την απόδοση ευθύνης στο τηλεπικοινωνιακό σκέλος του παρόχου.
Σχετικά με την Πολεμική Αεροπορία, αξίζει να τονιστεί πως οτιδήποτε εκπέμπει στην επικράτεια για σκοπούς άμυνας απαιτεί άδειες από ΓΕΕΘΑ. Αυτό αφορά όλα τα συστήματα (4G/5G κ.λπ.), όχι μόνο την Πολεμική Αεροπορία. Η διαχείριση είναι διακλαδική και καλύπτει το συνολικό φάσμα συχνοτήτων. Το υπουργείο Αμυνας οφείλει, δηλαδή, μέσω προδιαγραφών αδειοδότησης, να διασφαλίζει συχνότητες κρίσιμες για εναέριες επικοινωνίες, ηλεκτρονική άμυνα και ασφάλεια πτήσεων (πολιτικών και στρατιωτικών). Τέτοιοι όροι πρέπει να αποτυπώνονται στις συμβάσεις του κράτους με τους παρόχους.
Στο πόρισμα, επίσης, δεν παρουσιάζεται καμία απόδειξη ότι ο εξοπλισμός της ΥΠΑ είχε αστοχία, ενώ πρακτικά δεν γίνεται καμιά αναφορά για την αποτυχία εντοπισμού της βλάβης από τον ΟΤΕ και τους υπαλλήλους του. Το πόρισμα αναφέρεται σε «ψηφιακό θόρυβο» και επιβεβαιώνει ότι προκλήθηκε από τον αποσυγχρονισμό πολλών πομπών ταυτόχρονα, που είχε όμως ως τελικό αποτέλεσμα την υποβάθμιση ή και τη διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων.
Ωστόσο, η επιτροπή που συγκροτήθηκε ακριβώς για να διερευνήσει το συμβάν της 4ης Ιανουαρίου προκαλεί σύγχυση όταν τσουβαλιάζει στο ίδιο επίπεδο ευθύνης την ΥΠΑ με τον πάροχο, ότι «το υφιστάμενο σύστημα Επικοινωνιών Φωνής της ΥΠΑ και οι κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που χρησιμοποιούνται για την υποστήριξή της βασίζονται σε παρωχημένη τεχνολογία που είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή».