Στο Έβεργκεμ του Βελγίου μεταβαίνουν σήμερα, Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου, εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να εξετάσουν από κοντά μια συλλογή φωτογραφιών που φέρεται να περιλαμβάνει εικόνες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.
Η συλλογή βρίσκεται στην κατοχή του Βέλγου συλλέκτη Tim de Craene και έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην Ελλάδα, τόσο για τη σπανιότητα όσο και για το ιστορικό της βάρος. Στόχος της αποστολής είναι να ελεγχθεί η γνησιότητα του συνόλου του υλικού και, εφόσον αυτή επιβεβαιωθεί, να κινηθούν οι διαδικασίες ώστε οι φωτογραφίες να αποκτηθούν από το ελληνικό κράτος.
Κήρυξη ως μνημείο – Τεκμήρια εξαιρετικής ιστορικής αξίας
Την Τετάρτη, η συλλογή κηρύχθηκε μνημείο, κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Πρόκειται αναμφίβολα για τεκμήρια εξαιρετικής ιστορικής σημασίας, καθώς αποτυπώνουν –μέσα από τον φακό του ίδιου του κατακτητή– ένα από τα πλέον δραματικά γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Η εκτέλεση των 200 κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής αποτελεί σύμβολο της ναζιστικής θηριωδίας στην κατεχόμενη Ελλάδα και σημείο αναφοράς στη συλλογική μνήμη. Το γεγονός ότι το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από γερμανικό στρατιωτικό αρχείο ενισχύει περαιτέρω τη σημασία του ως ιστορικού ντοκουμέντου.
Η εμφάνιση στο e-bay και οι αντιδράσεις
Οι 12 φωτογραφίες που σχετίζονται με την εκτέλεση είχαν αναρτηθεί προς πώληση το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου στην πλατφόρμα eBay, μέσω της εταιρείας Crain’s Militaria. Η ανάρτησή τους αναπαράχθηκε αρχικά σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη συνέχεια στον Τύπο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και δημόσια συζήτηση.
Τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου, ο συλλέκτης απέσυρε τις συγκεκριμένες φωτογραφίες από την ηλεκτρονική δημοπρασία. Ωστόσο, το σύνολο της ευρύτερης συλλογής παραμένει προς πώληση.
Το αρχείο Χόιερ και το ιστορικό πλαίσιο
Οι εικόνες αποδίδονται στο αρχείο του τότε υπολοχαγού της Βέρμαχτ Hermann Heuer, ο οποίος κατά τα έτη 1943-1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει –ή και να συνδράμει– στην εκτέλεση των 200 κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Η ευρύτερη συλλογή Χόιερ περιλαμβάνει περισσότερες από 160 φωτογραφίες από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ελλάδα. Το υλικό αυτό περιήλθε στην κατοχή του Tim de Craene και αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τις ελληνικές αρχές.
Κακλαμάνης: «Αναφορές ότι υπάρχει ολόκληρο άλμπουμ φωτογραφιών»
Ιδιαίτερη βαρύτητα προσέλαβαν οι δηλώσεις του Νικήτα Κακλαμάνη, ο οποίος την Πέμπτη αναφέρθηκε σε πληροφορίες που κάνουν λόγο όχι για μεμονωμένες λήψεις αλλά για πλήρες φωτογραφικό άλμπουμ από την εκτέλεση.
«Υπάρχουν αναφορές ότι υπάρχει ολόκληρο άλμπουμ φωτογραφιών», γεγονός που, εφόσον επιβεβαιωθεί, μετατρέπει την υπόθεση σε ζήτημα μείζονος εθνικής σημασίας. Οι τελευταίες πληροφορίες, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Βουλής, συγκλίνουν στο ότι πρόκειται για ολοκληρωμένο ιστορικό αρχείο, στοιχείο που καθιστά την απόκτησή του εθνική προτεραιότητα, αν και απομένει η οριστική επιβεβαίωση.
