Αποτελεί την τελευταία παράταση με το συγκεκριμένο καθεστώς προσαύξησης
Οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων έχουν τη δυνατότητα να τακτοποιήσουν τα ακίνητά τους μέσω της πλατφόρμας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας έως τις 31 Μαρτίου 2028, με προσαύξηση του προστίμου κατά 40%.
Όπως διευκρίνισε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Ταγαράς, σε δηλώσεις του στον «Ελεύθερο Τύπο», αυτή αποτελεί την τελευταία παράταση με το συγκεκριμένο καθεστώς προσαύξησης. Δεν προβλέπεται νέα ρύθμιση για ευνοϊκότερο υπολογισμό προστίμων.
Η παράταση αφορά την υπαγωγή σε ρύθμιση για αυθαίρετες κατασκευές και ημιυπαίθριους χώρους των κατηγοριών 1 έως 4 (του ν. 4495/2017), η οποία κανονικά θα έληγε στο τέλος Μαρτίου 2026. Με την τελευταία αυτή ρύθμιση, δίνεται επιπλέον διετής παράταση.
Οι ιδιοκτήτες που δεν έχουν αξιοποιήσει μέχρι τώρα τις διατάξεις της ρύθμισης θα μπορούν να το πράξουν, καταβάλλοντας το πρόστιμο με προσαύξηση 40%. Η προσαύξηση αυτή ισχύει από την 1η Οκτωβρίου 2024 και παραμένει σταθερή έως τη λήξη της προθεσμίας το 2028. Στο παρελθόν, οι προσαυξήσεις ξεκινούσαν από 10% και κλιμακώνονταν ανάλογα με την περίοδο υπαγωγής.
Τα πρόστιμα υπολογίζονται βάσει κριτηρίων όπως το μέγεθος της κατασκευής, η τιμή ζώνης, η παλαιότητα και άλλα πολεοδομικά χαρακτηριστικά. Η εξόφληση μπορεί να γίνει σε έως 100 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης 50 ευρώ. Παρέχεται έκπτωση 20% για εφάπαξ καταβολή ή 10% για προκαταβολή του 30% του προστίμου.
Το υπουργείο σημειώνει υψηλή συμμετοχή πολιτών στη διαδικασία από το 2011 έως σήμερα, με 2.585.949 συνολικές δηλώσεις. Από τον ν. 4495/2017, έχουν υποβληθεί:
- Κατηγορία 1: 375.479 δηλώσεις
- Κατηγορία 2: 301.910 δηλώσεις
- Κατηγορία 3: 306.170 δηλώσεις
- Κατηγορία 4: 756.191 δηλώσεις
- Κατηγορία 5: 307.681 υπαγωγές (η πλατφόρμα παραμένει κλειστή από το 2020)
Συνολικά, με τον ν. 4495/2017 έχουν ενταχθεί 1.915.460 αυθαίρετα.
Υπενθυμίζεται ότι:
- Κατηγορία 1: Κατασκευές έως 9 Ιουνίου 1975 – νομιμοποίηση με παράβολο 250 ευρώ.
- Κατηγορία 2: Από 10 Ιουνίου 1975 έως 3 Δεκεμβρίου 1983.
- Κατηγορία 3: Μικρές αυθαιρεσίες (π.χ. ημιυπαίθριοι, πέργκολες).
- Κατηγορία 4: Υπερβάσεις έως 40% της οικοδομικής άδειας.
- Κατηγορία 5: Υπερβάσεις άνω του 40% – η πλατφόρμα παραμένει κλειστή.
Για την κατηγορία 5, παρότι υπάρχουν συνεχείς αιτήματα για επαναλειτουργία της πλατφόρμας, το υπουργείο επιμένει ότι, εάν ανοίξει μέχρι το 2028, θα γίνει υπό αυστηρές προϋποθέσεις και σύμφωνα με τον νόμο. Σε αυτή την περίπτωση, οι ιδιοκτήτες θα υποβάλλουν αρχικά προσωρινή αίτηση με δήλωση και πληρωμή ενιαίου ειδικού προστίμου (με προσαυξήσεις).
Στη συνέχεια, με δικά τους έξοδα, θα ορίζεται ελεγκτής δόμησης μέσω μηχανικού για έλεγχο (π.χ. μη ύπαρξη σε περιοχές Natura, μη κατασκευή μετά τις 28 Ιουλίου 2011 κ.ά.). Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου και τη σύνταξη Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, θα ακολουθεί η οριστική υπαγωγή, επιτρέποντας μεταβιβάσεις ακινήτων.
Το υπουργείο επεξεργάζεται ειδική λύση για τακτοποίηση αυθαιρέτων σε ακίνητα δημοσίου ενδιαφέροντος που ανήκουν σε Δήμους (νηπιαγωγεία, σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις κ.λπ.). Τα κτίρια αυτά συχνά στερούνται άδειας, δεν εμπίπτουν σε παλαιότερα καθεστώτα ή έχουν υποστεί παρεμβάσεις για κοινωνικούς λόγους, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η εκπόνηση ενεργειακών μελετών, η πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις και η συντήρηση. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος έχει θέσει το ζήτημα ως πάγιο αίτημα, και το υπουργείο το έχει ψηλά στην ατζέντα του.
