Πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι οποιοσδήποτε πόλεμος στη Μέση Ανατολή επηρεάζει την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οταν όμως οι πρώτες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων εμφανίζονται στην Ελλάδα προτού ακόμη υπάρξει πραγματική μεταβολή στο κόστος προμήθειας, τότε μπορούμε να μιλάμε για αισχροκέρδεια. Αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα, με αφορμή τον πόλεμο Ιράν – ΗΠΑ – Ισραήλ.
Οι Ελληνες καταναλωτές συνήθως συγκαταλέγονται στους ηττημένους κάθε πολέμου! Οποτεδήποτε γίνεται κάτι στον πλανήτη καταβάλλουν το τίμημα της ανυπαρξίας κυβερνητικής πολιτικής για την προστασία τους από τους κερδοσκόπους. Η εμπειρία των τελευταίων ετών μάς έχει… διδάξει ότι μόλις ξεσπά γεωπολιτική κρίση, οι τιμές στις αντλίες αρχίζουν να ανεβαίνουν ακαριαία. Ωστόσο, τα καύσιμα που πωλούνται σήμερα δεν αγοράστηκαν σήμερα. Τα συμβόλαια προμήθειας γίνονται συνήθως σε κύκλους περίπου τριών μηνών. Αυτό σημαίνει ότι τα αποθέματα που διακινούνται αυτή τη στιγμή έχουν αποκτηθεί με τιμές που καθορίστηκαν εβδομάδες ή και μήνες πριν. Με άλλα λόγια, η αγορά ανεβάζει τις τιμές με βάση έναν φόβο μελλοντικής αύξησης, όχι με βάση το τωρινό πραγματικό κόστος.
Αυτό το φαινόμενο κάποιοι προσπαθούν να το κουκουλώσουν πίσω από τη φράση «ψυχολογία της αγοράς». Ομως, δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο. Είναι μετακύλιση υποθετικών αυξήσεων στον καταναλωτή πριν αυτές υπάρξουν πραγματικά. Ο καταναλωτής πληρώνει ακριβότερα καύσιμα για αποθέματα που αγοράστηκαν φθηνότερα. Πρόκειται για μια μορφή πρόωρης κερδοφορίας που επαναλαμβάνεται σχεδόν μηχανικά κάθε φορά που ξεσπά κρίση.
Ο ρόλος του κράτους στην απόκρουση των κερδοσκοπικών επιθέσεων είναι κρίσιμος. Η αγορά καυσίμων επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς, τα τρόφιμα, την παραγωγή και τελικά ολόκληρη την οικονομία. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι στιγμής η αντίδραση της κυβέρνησης περιορίζεται κυρίως σε δηλώσεις και προειδοποιήσεις. Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος μιλά για εντατικοποίηση ελέγχων και για μηδενική ανοχή στην αισχροκέρδεια, όμως η αγορά γνωρίζει καλά ότι ανάμεσα στην υπόσχεση και την πραγματική παρέμβαση υπάρχει χαώδης απόσταση.
Οι έλεγχοι εξαγγέλλονται, αλλά δεν γίνονται άμεσα και οι αυξήσεις παγιώνονται. Και όταν τελικά η διεθνής ένταση αποκλιμακώνεται και οι τιμές χονδρικής υποχωρούν, οι τιμές λιανικής σπανίως επιστρέφουν με την ίδια ταχύτητα στα προηγούμενα επίπεδα.
Παλιό το κόλπο και λειτουργεί πάντα σε βάρος μας…
