Κίνδυνος να χαθεί σημαντικό μέρος των 212.400.000 ευρώ του Ταμείο Ανάκαμψης καθώς 4 στις 10 μελέτες είτε βρίσκονται στην πρώτη φάση είτε δεν έχουν ακόμη ανατεθεί
Κάτι παραπάνω από ορατός είναι πλέον ο κίνδυνος η χώρα μας να χάσει κι άλλους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης λόγω των μεγάλων καθυστερήσεων στην εκπόνηση των μελετών των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Λιγότερο από δύο μήνες πριν από τις 30 Απριλίου, ημερομηνία-ορόσημο για τα έργα που υλοποιούνται με πόρους του Ταμείου, περίπου 4 στις 10 μελέτες είτε βρίσκονται στην πρώτη φάση είτε δεν έχουν ακόμη ανατεθεί.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό ότι είναι απίθανο να τηρηθούν τα συμφωνημένα χρονοδιαγράμματα και οδηγούμαστε σε απώλεια σημαντικού μέρος των 212.400.000 ευρώ και σημαντική επιβάρυνση του Προϋπολογισμού. Εξέλιξη που αναδεικνύει τα πολλά προβλήματα του εγχειρήματος και τις ευθύνες του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου.
Το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», όπως ονομάζεται, περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) σε τουλάχιστον 700 δημοτικές ενότητες, που υλοποιούνται σε τέσσερις κύκλους. Ο α’ κύκλος ΤΠΣ περιλάμβανε 12 μελέτες με 44 δημοτικές ενότητες, ο β’ κύκλος 28 μελέτες με 386 δημοτικές ενότητες, ο γ’ κύκλος 257 δημοτικές ενότητες και ο δ’ κύκλος 22 δημοτικές ενότητες. Πέρα απ’ αυτό, από το πρόγραμμα χρηματοδοτούνται και 18 ειδικά πολεοδομικά σχέδια για 75 δημοτικές ενότητες. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου είναι 342.400.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 212.400.000 ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Μέχρι στιγμής το πρόγραμμα έχει «χάσει» σχεδόν όλα τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης λόγω των πολύ μεγάλων καθυστερήσεων στη δημοπράτηση και την ανάθεση των μελετών. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι στα μέσα Ιουλίου το 40% των μελετών απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέχθηκε το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα, σύμφωνα με το οποίο δεν ήταν εφικτό να ολοκληρωθούν έως τις 30 Απριλίου. Δέχθηκε, επίσης, να θεωρήσει περαιωμένες όσες μελέτες πολεοδομικών σχεδίων ελεγχθούν και παραληφθούν από το ΥΠΕΝ, χωρίς να έχουν κυρωθεί.
Παρά τις προσαρμογές, η πρόοδος παραμένει ανομοιογενής. Από τις 219 ενεργές μελέτες που αφορούν 707 δημοτικές ενότητες, οι 79, δηλαδή το 36%, βρίσκονται ακόμη στο αρχικό στάδιο εκπόνησης. Στο δεύτερο στάδιο, αυτό της διατύπωσης της οριστικής πρότασης του τοπικού πολεοδομικού σχεδίου, βρίσκονται οι 140 μελέτες (ποσοστό 64%), ενώ υπάρχουν και οκτώ μελέτες οι οποίες δεν έχουν καν υπογραφεί. Ακόμα πιο απογοητευτικά είναι τα δεδομένα για τα 18 ειδικά πολεοδομικά σχέδια που αφορούν περιοχές ιδιαίτερου χαρακτήρα, καθώς μόνο το σχέδιο της Μυκόνου έχει ολοκληρωθεί σε επίπεδο μελέτης, χωρίς όμως να έχει εκδοθεί ακόμη το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα.
Πλέον μένει να δούμε πόσες μελέτες θα προλάβουν να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Απριλίου και θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και πόσες θα επιβαρύνουν τον Προϋπολογισμό. Σημειώνεται ότι η κύρωση των πολεοδομικών σχεδίων γίνεται με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο αποστέλλεται για έλεγχο στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Μέχρι και την προηγούμενη εβδομάδα, πάντως, δεν είχε φτάσει στο δικαστήριο ούτε ένα πολεοδομικό σχέδιο.
Τι λέει η ΚΕΔΕ
Τα σοβαρά προβλήματα που έχουν ανακύψει κατά την εκπόνηση και την υλοποίηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρόσφατης συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδας. Σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, καταγράφονται σημαντικά ζητήματα στις οριοθετήσεις οικισμών και αυστηροί περιορισμοί δόμησης που συχνά έρχονται σε σύγκρουση με τις τοπικές ανάγκες. Παράλληλα, υπάρχουν ασάφειες και δυσκολίες στην αναγνώριση και την επίσημη καταγραφή των δρόμων, αλλά και χάσμα μεταξύ πολεοδομικών, περιβαλλοντικών και χωροταξικών στοιχείων, που προκαλεί γραφειοκρατικούς «γρίφους».
Παρατηρούνται, επίσης, προβλήματα συντονισμού με τις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες, που περιπλέκουν τον σχεδιασμό σε προστατευόμενες ζώνες, ενώ η θεσμική συμμετοχή των ίδιων των δήμων στη διαμόρφωση των κατευθύνσεων των σχεδίων που αφορούν την περιοχή τους είναι περιορισμένη. Η ΚΕΔΕ χαρακτηρίζει επιτακτική την ανάγκη για έναν ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο με την Πολιτεία, με στόχο τη διαμόρφωση βιώσιμων λύσεων που δεν θα μένουν στα «χαρτιά», αλλά θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και της Αυτοδιοίκησης.
ΣΕΠΟΧ: Απαιτούνται άμεσες οδηγίες και νομοθετικές παρεμβάσεις
Σειρά παρεμβάσεων που κρίνονται απολύτως αναγκαίες για την επιτυχή ολοκλήρωση των μελετών του προγράμματος πολεοδομικών μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» και τη θεσμοθέτησή τους χωρίς επιπλοκές ζητά ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών. «Βασική διαπίστωση είναι ότι οι ακολουθούμενες διαδικασίες από το αρμόδιο ΥΠΕΝ δεν ακολουθούν μια ορθολογική αλληλουχία και οργάνωση σύμφωνα με τις αρχές του χωρικού σχεδιασμού, με αποτέλεσμα αρνητικές επιπτώσεις και παλινδρομήσεις στην εξέλιξη των ΤΠΣ» αναφέρει σε ψήφισμά του ο ΣΕΠΟΧ.
Με δεδομένο ότι θα χρειαστεί σημαντικά περισσότερος χρόνος προκειμένου να ολοκληρωθεί έστω και τυπικά η πλειονότητα των μελετών, ο σύλλογος υπογραμμίζει πως την τρέχουσα στιγμή απαιτούνται δύο είδη πρωτοβουλιών από το ΥΠΕΝ: α) η έκδοση μιας σειράς οδηγιών/ κατευθύνσεων που θα αποσαφηνίζουν κομβικά ζητήματα του χωρικού σχεδιασμού ώστε να εξασφαλίζεται η ενιαία εφαρμογή τους από τις μελετητικές ομάδες και β) νομοθετικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση των διαδικασιών παρακολούθησης και συντονισμού των μελετών.
Σημειώνει πως στη φάση διαμόρφωσης των προτάσεων των ΤΠΣ διαπιστώνεται ότι η πληροφόρηση και η συμμετοχή του κοινού παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες, ενώ ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι απομειωμένος. Η πενθήμερη δυνατότητα έκφρασης απόψεων μέσω της ιστοσελίδας του ΥΠΕΝ μόνο επί των προτεινόμενων σεναρίων είναι προσχηματική και δεν καλύπτει τις απαιτήσεις του ΠΔ 90/2018, το οποίο ουδέποτε καταργήθηκε.
Ο ΣΕΠΟΧ εκφράζει, τέλος, προβληματισμό σχετικά με την τρέχουσα διαδικασία καταγραφής και χαρακτηρισμού των δημοτικών οδών λόγω της χρονικής και ουσιαστικής αναντιστοιχίας μεταξύ των μελετών καταγραφής και των πολεοδομικών μελετών των ΤΠΣ, αλλά και του κινδύνου η μαζική καταγραφή των δρόμων (με κριτήριο το έτος 1977) να οδηγήσει σε μαζική «αναγνώριση» οδών.
