Οι αυτοδιοικητικοί μιλούν για ένα θετικό αλλά ελλιπές θεσμικό βήμα, επισημαίνοντας τα κενά σε αυτονομία και χρηματοδότηση
Οι εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτιμούν τον νέο Κώδικα ως μια σημαντική αφετηρία για την ενίσχυση της τοπικής διακυβέρνησης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν αντιμετωπίζει συνολικά τις χρόνιες παθογένειες του χώρου ούτε στηρίζεται επαρκώς σε επιστημονική τεκμηρίωση.
Οπως τονίζουν, πρόκειται για ένα χρήσιμο αλλά ανεπαρκές βήμα, με τη μεγαλύτερη πρόκληση να εντοπίζεται στην αποτελεσματική εφαρμογή του. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι παραμένουν ουσιαστικά κενά, κυρίως ως προς την οικονομική ενίσχυση και τη διοικητική αυτονομία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το κλίμα αυτό αποτυπώθηκε κατά τη διάρκεια του Επιστημονικού Συνεδρίου της Πανελλήνιας Ενωσης Γενικών Γραμματέων «Κλεισθένης», που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των εκθέσεων Forward Green και Renewable Energy Tech, όπου αναδείχθηκε η κοινή πεποίθηση ότι, παρά τη θεσμική του βαρύτητα, ο νέος Κώδικας απέχει από το να αποτελέσει οριστική λύση στα διαχρονικά προβλήματα της Αυτοδιοίκησης.
Ο α΄ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος υπογράμμισε ότι ο νέος Κώδικας αποτελεί μεν μια αξιοσημείωτη προσπάθεια οργάνωσης της διάσπαρτης νομοθεσίας των τελευταίων δεκαετιών, όμως «δεν αποτελεί λύση». Επισήμανε ότι το κείμενο εξακολουθεί να παρουσιάζει ασυνέχειες, επαναλήψεις και αντικρουόμενες διατάξεις που υπονομεύουν την αποτελεσματικότητά του στην πράξη.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στη διαδικασία κατάρτισης, σημειώνοντας ότι η Αυτοδιοίκηση κλήθηκε απλώς να σχολιάσει προδιαγεγραμμένα κείμενα, ενώ εξέφρασε την ανησυχία του για τις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μετατροπής τους σε μια «εσωτερική αστυνομία» των δήμων.
Ο ίδιος άσκησε κριτική και στη διαδικασία κατάρτισης, τονίζοντας ότι η Αυτοδιοίκηση δεν είχε ουσιαστική συμμετοχή στη διαμόρφωση του πλαισίου, αλλά κλήθηκε να σχολιάσει ήδη έτοιμα κείμενα. Εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις για θεσμούς, όπως οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να λειτουργήσουν περισσότερο ως μηχανισμοί ελέγχου παρά ως υποστηρικτικά εργαλεία.
Κεντρικό ζήτημα που αναδείχθηκε είναι η διαχρονική εξάρτηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το κεντρικό κράτος. Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντέλλο, ο νέος Κώδικας δεν δίνει ουσιαστικές απαντήσεις στο πρόβλημα της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας. Τόνισε ότι χωρίς συνταγματική αναθεώρηση (άρθρα 101 και 102) που θα καθορίζει σαφώς ρόλους και πόρους η Αυτοδιοίκηση θα παραμένει δέσμια του κεντρικού κράτους, που θα καθορίζει με σαφήνεια ρόλους, αρμοδιότητες και πόρους ώστε οι δήμοι να αποκτήσουν πραγματική ανεξαρτησία και αναπτυξιακή δυναμική.
Από την πλευρά του, ο α΄ αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του «Κλεισθένη» και γενικός γραμματέας του Δήμου Αμπελοκήπων – Μενεμένης Σάκης Παπαγεωργίου χαρακτήρισε τον Κώδικα «σημαντική θεσμική τομή», καθώς συγκεντρώνει σχεδόν 70 χρόνια νομοθεσίας σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Επισήμανε, ωστόσο, ότι παραμένουν κενά και ασάφειες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συνέχιση της δημόσιας διαβούλευσης και τη βελτίωση του κειμένου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της εφαρμογής με τον κ. Παπαγεωργίου να σημειώνει ότι καθοριστικής σημασίας θα είναι ο χρόνος και ο τρόπος έναρξης ισχύος των διατάξεων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής εφαρμογής. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη καλύτερου συντονισμού με τα συναρμόδια υπουργεία, καταγγέλλοντας τη διαχρονική αστάθεια στο θεσμικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης.
Στο ίδιο πνεύμα, ο δήμαρχος Κορδελιού – Ευόσμου Ελευθέριος Αλεξανδρίδης υποστήριξε ότι ο νέος Κώδικας δεν εξασφαλίζει την απαιτούμενη αυτονομία των δήμων, ενώ η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση συνεχίζουν να αποτελούν βασικά εμπόδια στη λειτουργία τους. Οπως τόνισε, απαιτείται ένα σαφές πλαίσιο που να οριοθετεί τις σχέσεις μεταξύ κυβέρνησης, αιρετών και υπηρεσιών, επιτρέποντας την αποτελεσματική συνεργασία.
Ο γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος επισήμανε ότι ο ρόλος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης είναι υποστηρικτικός και εποπτικός, όχι παρεμβατικός. Υπογράμμισε ότι η επιτυχία των δήμων εξαρτάται από τον συνδυασμό αρμοδιοτήτων, εργαλείων και ανθρώπινου δυναμικού, ενώ η κρατική εποπτεία οφείλει να ασκείται χωρίς να παρεμποδίζει τη λειτουργία τους.
Την επιστημονική διάσταση του ζητήματος έθεσε ο Λάμπρος Μπαμπαλιούτας, επίκουρος καθηγητής Συγκριτικής Ανάλυσης Διοικητικών Συστημάτων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Ο κ. Μπαμπαλιούτας υπογράμμισε ότι κάθε μεταρρύθμιση πρέπει να εδράζεται στο Σύνταγμα και να διασφαλίζει ότι ο πολίτης μπορεί να ελέγχει τη διοίκηση άμεσα, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια ή κόστος.
Αναφερόμενος στις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις, τόνισε ότι συχνά συνδέονταν με ευρωπαϊκές πολιτικές, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας και της δυνατότητας των πολιτών να ελέγχουν τη διοίκηση χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια. Οπως σημείωσε, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί τον πιο άμεσο θεσμό επαφής του πολίτη με το κράτος και βασικό πυλώνα της δημοκρατίας.
Ο νέος Κώδικας αναγνωρίζεται ως ένα σημαντικό πρώτο βήμα, το οποίο όμως απαιτεί περαιτέρω βελτιώσεις και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η πραγματική θεσμική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων και των περιφερειών.
Η μετατροπή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ουσιαστικό πυλώνα ανάπτυξης και άμεσης δημοκρατίας προϋποθέτει συνεχή επικαιροποίηση του πλαισίου, μέσα από ουσιαστική διαβούλευση και μια τολμηρή θεσμική παρέμβαση που θα κατοχυρώνει την ανεξαρτησία της.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο νέος Κώδικας δεν αποτελεί τον προορισμό, αλλά την αφετηρία μιας ευρύτερης μεταρρυθμιστικής πορείας.
