Ογδόντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την 6η Απριλίου 1941, όταν η ναζιστική Γερμανία επιτέθηκε εναντίον της Ελλάδας. Ξεκινούσε ένας πόλεμος που γρήγορα μετατράπηκε σε τετραετή κατοχή, γεμάτη ανείπωτα μαρτύρια για τον ελληνικό λαό. Οι Γερμανοί λεηλάτησαν συστηματικά την πατρίδα, σκότωσαν εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες με την πείνα, τις εκτελέσεις και τα αντίποινα, κατέστρεψαν υποδομές και άρπαξαν δημόσια και ιδιωτική περιουσία. Ολέθριο για όλους μας ήταν το «αναγκαστικό δάνειο» που έλαβαν από την Τράπεζα της Ελλάδος. Επρόκειτο για ένα τεράστιο ποσό. Τα αποθεματικά μας εξαντλούνταν για να χρηματοδοτήσουμε τον κατακτητή.
Ποτέ δεν μας αποζημίωσαν. Ούτε για το δάνειο αυτό ούτε για τα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διέπραξαν. Μόνο λόγια, υποκριτικές τελετές μνήμης και κούφιες δηλώσεις συμφιλίωσης. Αρκετοί εμπειρογνώμονες έχουν κατά καιρούς υπολογίσει τις αξιώσεις για την αποπληρωμή του αναγκαστικού δανείου σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ (με κάποιες εκτιμήσεις να φτάνουν κοντά στα 500 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων). Το Βερολίνο, όμως, θεωρεί το ζήτημα «κλειστό» από τη δεκαετία του 1950 και τις μεταπολεμικές συμφωνίες. Η ιστορική δικαίωση της Ελλάδας παραμένει εκκρεμής.
Δεν είναι μόνο το παρελθόν. Η συμπεριφορά των Γερμανών απέναντι στην Ελλάδα δεν άλλαξε με την πάροδο του χρόνου. Στη δεκαετία του 2010 η Γερμανία ηγήθηκε της ομάδας κρατών που μας επέβαλαν τα Μνημόνια. Με ασφυκτικούς, αποικιοκρατικούς όρους, επιβλήθηκαν περικοπές, ιδιωτικοποιήσεις και λιτότητα που βύθισαν τη χώρα σε βαθιά ύφεση, ανεργία και κοινωνική εξαθλίωση. Πολλοί Ελληνες βίωσαν εκείνη την περίοδο ως νέα «κατοχή», οικονομική αυτή τη φορά.
Οι καιροί αλλάζουν, οι λαοί όμως όχι. Οι Γερμανοί δεν μεταμορφώθηκαν ξαφνικά σε μοντέλα ταπεινότητας και αλληλεγγύης. Η Ιστορία δείχνει ότι οι ισχυροί θυμούνται μόνο ό,τι τους συμφέρει. Γι’ αυτό οφείλουμε να θυμόμαστε. Να διδασκόμαστε από το Δίστομο, τα Καλάβρυτα, την Κάνδανο, την πείνα και το κατοχικό δάνειο. Να μην ξεχνάμε ότι η ίδια λογική επανήλθε με τα Μνημόνια.
Η μνήμη είναι η ασπίδα μας. Μας θυμίζει ότι η εθνική αξιοπρέπεια απαιτεί εγρήγορση. Μόνο έτσι θα αποφύγουμε να ξαναζήσουμε παρόμοιες τραγωδίες είτε με όπλα είτε με σπρεντ και τρόικες.
