Ο πρώην πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας Στέφανος Καραβίδας τονίζει στη «δημοκρατία» ότι η Ελλάδα έχει την ιστορική ευκαιρία να μετατρέψει τη γεωγραφική θέση της σε κυρίαρχη ισχύ
Στο προηγούμενο μέρος του αφιερώματος της «δημοκρατίας» στον IMEC αναλύσαμε την αρχιτεκτονική του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης ως το πιο φιλόδοξο εγχείρημα συνδεσιμότητας του 21ου αιώνα. Είδαμε πώς η Ουάσινγκτον επιχειρεί να θωρακίσει τις δυτικές εφοδιαστικές αλυσίδες απέναντι στην κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος» (BRI) και εξετάσαμε πώς η επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου αποτέλεσε τη θρυαλλίδα των εξελίξεων που ζούμε τώρα.
Αυτή την εβδομάδα η «δημοκρατία» μιλά με τον Στέφανο Καραβίδα, πρώην πιλότο της Πολεμικής Αεροπορίας, διεθνολόγο και υποψήφιο διδάκτορα γεωπολιτικής, για να αποσαφηνιστούν τα πραγματικά αίτια της σύγκρουσης που αυτή τη στιγμή συνταράσσει τον κόσμο. Σύμφωνα με τον Στέφανο Καραβίδα, ο IMEC είναι το έπαθλο μιας μεγάλης γεωπολιτικής σύγκρουσης, η οποία άρχισε με την αιματοβαμμένη 7η Οκτωβρίου.
Η Ελλάδα, ως ο πλέον αξιόπιστος πάροχος ασφάλειας στην περιοχή μας, έχει την ιστορική ευκαιρία να μετατρέψει τη γεωγραφική θέση της σε κυρίαρχη ισχύ. Απαιτείται όμως εθνική στρατηγική που θα ξεπερνά τις παρωχημένες διπλωματικές συνταγές και θα επενδύει στην αποτρεπτική ισχύ και την απελευθέρωση του Ελληνισμού στην Κύπρο.
Εσχατολογικές προσεγγίσεις
Οπως επισημαίνει ο κ. Καραβίδας, η επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ είχε ως πρωταρχικό στόχο να «τινάξει στον αέρα» τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική που οικοδομούσαν οι ΗΠΑ στην περιοχή. Ο IMEC απαιτεί τη συνεργασία του Ισραήλ με τον αραβικό κόσμο, και αυτό ακριβώς ήταν το σημείο που επλήγη την ημέρα που η Χαμάς εισέβαλε στο Ισραήλ.
«Αναφορικά με τις εμπορικές οδούς, πρέπει να θυμίσουμε ότι η 7η Οκτωβρίου 2023, η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, σηματοδότησε μια προσπάθεια του εργαλειοποιημένου σιιτικού τόξου προκειμένου να διασπαστεί και να καθυστερήσει ο IMEC. Ταυτόχρονα, στόχευε στην ανακοπή της προσέγγισης Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ, η οποία θα εμπέδωνε τον διάδρομο αυτό μέσω μιας πιθανής υπογραφής διπλωματικής αναγνώρισης».
Σύμφωνα με τον Στέφανο Καραβίδα, αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια προσπάθεια να ανατραπεί αυτός ο σχεδιασμός.
Λέει χαρακτηριστικά: «Ωστόσο, στην παρούσα στιγμή συμβαίνει το ανάποδο: ως απότοκο της εσχατολογικού τύπου σύγκρουσης των κύριων δρώντων Ιράν και Ισραήλ, οι ΗΠΑ εκμεταλλεύονται την κατάσταση προκειμένου να δημιουργήσουν πρόβλημα στο κινεζικό BRI (Belt and Road Initiative)».
Η μεταφυσική
Πριν και πάνω από τους οικονομικούς υπολογισμούς, ο Στέφανος Καραβίδας εισάγει μια διάσταση που συχνά διαφεύγει από τους δυτικούς αναλυτές: τη μεταφυσική φύση της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ. Μπορεί οι ΗΠΑ ή οι άλλες δυνάμεις να σκέφτονται εμπορικούς διαδρόμους και συμφωνίες, όμως αυτοί οι δύο κύριοι δρώντες, όπως εξηγεί, έχουν, εκτός των άλλων, και βαθιές θρησκευτικές πεποιθήσεις που καθοδηγούν την υψηλή στρατηγική.
«Στη Μέση Ανατολή, για τους συστημικούς δρώντες, δηλαδή το Ιράν και το Ισραήλ, η σύγκρουση έχει κυρίως εσχατολογικά και μεταφυσικά χαρακτηριστικά. Αυτά συνδέονται για τους μεν Ισραηλινούς με την κατασκευή του Τρίτου Ναού του Σολομώντα και τη δημιουργία του Μεγάλου Ισραήλ, για δε τους Ιρανούς με την έλευση του Μαχντί, του κρυμμένου 12ου ιμάμη, ο οποίος συνδέεται με την αποκατάσταση όλων των αδικιών που συμβαίνουν στον κόσμο. Οι αποκεφαλισμοί της ηγεσίας που βλέπουμε σήμερα παραπέμπουν στο μαρτύριο και στην αδικία που βίωσαν τόσο ο Αλή, ο γαμπρός του Προφήτη, ο οποίος σκοτώθηκε το 661, όσο και ο Χουσεΐν, ο εγγονός του Προφήτη, στη μάχη της Καρμπάλα το 680. Υπάρχουν και στους δύο αυτούς δρώντες άνθρωποι, κρατικοί λειτουργοί, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι κάνοντας ενέργειες που θα λειτουργήσουν ως θρυαλλίδα, μπορούν να επισπεύσουν τα έσχατα της Ιστορίας, δηλαδή να ωθήσουν τις καταστάσεις προς την εσχατολογία την οποία έχει ο καθένας».
Αυτή η εσχατολογική προσέγγιση εξηγεί γιατί το Ιράν επιλέγει να χτυπήσει όλες τις σουνιτικές χώρες, κάτι που ξεφεύγει από τη λογική και τις νόρμες των διεθνών σχέσεων. Πλέον, η Τεχεράνη έχει ανοίξει μέτωπα με όλους τους σουνίτες γείτονές της, θέτοντας σε κίνδυνο την περιφερειακή σταθερότητα.
Ο κομβικός ρόλος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων
Συχνά ακούγεται η άποψη ότι το Ιράν λειτουργεί ως εντολοδόχος του Πεκίνου για να πλήξει τον IMEC. Ο κ. Καραβίδας απορρίπτει αυτή την απλούστευση, αναδεικνύοντας το παράδοξο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), τα οποία αποτελούν κλειδί τόσο για τον IMEC όσο και για το κινεζικό BRI. «Η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι φαίνεται, διότι εσφαλμένα στην Ελλάδα υπάρχουν κάποιοι αναλυτές οι οποίοι λένε ότι αυτή τη στιγμή το Ιράν λειτουργεί ως πρόξι της Κίνας για να δημιουργήσει πρόβλημα στον IMEC.
Το Ιράν δεν λειτουργεί ως πρόξι κανενός. Κάνει τον δικό του αγώνα. Το Ιράν επιτίθεται κυρίως στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα Εμιράτα είναι αυτό που δεν είναι το Ιράν: ένα κράτος δυτικότροπο, με οραματιστές, φιλελεύθερο εντός του μουσουλμανικού κόσμου, με ανοιχτή κοινωνία. Εχουν εναρμονίσει τα Σαββατοκύριακά τους με τη δυτική πρακτική, δεν υπάρχουν περιορισμοί στο αλκοόλ ή το φαγητό. Ομως, υπάρχει το εξής παράδοξο: Παρότι τα Εμιράτα παρουσιάζονται στον χάρτη του IMEC ως ένας σημαντικός κόμβος, έχουν ταυτόχρονα μια στρατηγική συνεργασία με την Κίνα σε όλα τα επίπεδα. Είναι “pivot state” και έχουν μια ξεκάθαρα εθνική πολιτική χωρίς να είναι ταυτισμένα απόλυτα με κανέναν ηγεμονικό παίκτη».
Το Ιράν, χτυπώντας τα Εμιράτα, δεν χτυπά μόνο τον μελλοντικό IMEC, αλλά και το υφιστάμενο κινεζικό BRI. «Οσο το Ιράν πλήττει εγκαταστάσεις διαμετακομιστικές και εμπορευματικές των Εμιράτων, στην ουσία χτυπάει και τους BRICS, χτυπάει και κυρίως το BRI. Τα Εμιράτα είναι μέλος των BRICS και η Κίνα έχει πολύ ισχυρή, πολυεπίπεδη παρουσία εκεί, κυρίως με την COSCO. Εχουν γίνει επενδύσεις άνω του ενός δισεκατομμυρίου στο λιμάνι Χαλίφα στο Αμπού Ντάμπι και στο Τζεμπέλ Αλί στο Ντουμπάι. Επομένως, όταν το Ιράν χτυπάει αυτά τα λιμάνια, δεν χτυπάει μόνο τον IMEC, ταυτόχρονα χτυπάει πραγματικά το BRI, δεδομένου ότι πλήττει εγκαταστάσεις στις οποίες έχουν γίνει σοβαρές επενδύσεις από την Κίνα. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των ΗΑΕ, με συναλλαγές που ξεπερνούν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Η συνεργασία τους επεκτείνεται στην τεχνολογία, στο AI και στους εξοπλισμούς».
Πώς η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να αξιοποιήσουν την κρίση στη Μ. Ανατολή
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η Ελλάδα και η Κύπρος καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους. Για τον Στέφανο Καραβίδα, η εποχή της παθητικής παρακολούθησης πρέπει να δώσει τη θέση της σε μια ενεργητική πολιτική «παρόχου ασφάλειας».
«Ως Ελλάδα και Κύπρος την παρούσα κατάσταση δεν πρέπει να τη βλέπουμε ιδεοληπτικά και με όρους οπαδικούς. Είναι μια κρίση την οποία δεν ελέγχουμε, αλλά, αφού συμβαίνει, πρέπει να δούμε ξεκάθαρα με εθνικό πρόσημο ποιοι είναι οι κίνδυνοι να τους αποφύγουμε και ποιες οι ευκαιρίες να τις εκμεταλλευτούμε. Η Ελλάδα δείχνει ότι είναι ένας αξιόπιστος πάροχος ασφάλειας. Η ταχεία αντίδραση της Πολεμικής Αεροπορίας που βρέθηκε στην Κύπρο σε πέντε ώρες, η παρουσία των πλοίων μας και η προστασία που παρέχουμε με συστήματα Patriot τόσο στη Βουλγαρία όσο και στη Σαουδική Αραβία με τις πρόσφατες αναχαιτίσεις βαλλιστικών βλημάτων το αποδεικνύουν. Πρέπει να προωθήσουμε με όρους στρατηγικού μάρκετινγκ την αναγκαιότητα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου ως ενός ενιαίου παρόχου ασφάλειας, απαραίτητου από τη δυτική αρχιτεκτονική».
Ο κ. Καραβίδας υπενθυμίζει τον χαρακτηρισμό «Little Sparta» (Μικρή Σπάρτη) που απέδωσε ο James Mattis στα ΗΑΕ, αλλά τονίζει ότι και η Ελλάδα διαθέτει ανάλογα χαρακτηριστικά. «Είμαστε μια στιβαρή στρατιωτική δύναμη με εξαιρετικές δυνατότητες. Εχουμε customized F-16 Block 60 (μόνο για τα ΗΑΕ) και εμείς έχουμε τα δικά μας αεροσκάφη και συστήματα Patriot, Chinook και Apache. Η Ελλάδα και τα Εμιράτα είναι δίδυμες στρατιωτικές δυνάμεις. Θυμίζω ότι τα Εμιράτα βοήθησαν τον ελληνικό στόλο στην κρίση του 2020 δίνοντάς μας ανταλλακτικά για τις φρεγάτες τύπου S. Εχουν σκληρή κουλτούρα ισχύος και “πονάνε” την Τουρκία παντού: στη Λιβύη, στη Σομαλία με την αυτονόμηση της Σομαλιλάνδης, στο Κέρας της Αφρικής».
Η σημασία της Κύπρου
Το πιο κρίσιμο ίσως σημείο της ανάλυσης του Στέφανου Καραβίδα αφορά την Κύπρο. Με δεδομένη τη γεωπολιτική «συναστρία» και την ανάγκη των ΗΠΑ και του Ισραήλ για έναν σταθερό άξονα στην ανατολική Μεσόγειο, ο ειδικός προτείνει την εγκατάλειψη των παρωχημένων σχεδίων για το Κυπριακό.
«Πρέπει να ξεφύγουμε από τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ) στην οποία είμαστε αγκιστρωμένοι από το 1977 και να λέμε ξεκάθαρα ότι το Κυπριακό είναι ζήτημα εισβολής και κατοχής. Απαιτούμε την απελευθέρωση και την πλήρη αποκατάσταση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία θα έρθει σε δύσκολη θέση απέναντι στο Ισραήλ και στη Δύση ως κληρονόμος των εξτρεμιστικών οργανώσεων που στηρίζει, όπως η Χαμάς και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι. Εμείς πρέπει να προβάλουμε τους εαυτούς μας ως τα δύο front line states, Ελλάδα και Κύπρος, που θα αποτελέσουν τον νέο αναχωματικό δακτύλιο (Rimland) της δυτικής αρχιτεκτονικής. Η Κύπρος και η Ελλάδα είναι απαραίτητες για οποιοδήποτε γεωπολιτικό project, είτε λέγεται IMEC είτε EastMed».
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Καραβίδας προτείνει μια συγκεκριμένη στρατιωτική κίνηση: «Πρέπει να αξιοποιήσουμε τα αεροσκάφη που η Ελλάδα προτίθεται να αποσύρει, όπως τα F-16 Block 30 (32 τον αριθμό) ή τα Mirage 2000-5 (24 τον αριθμό). Με την οικονομική συνέργεια της Κύπρου μπορεί να δημιουργηθεί μια πολεμική μοίρα ξεκάθαρα προσανατολισμένη στην προστασία της Κύπρου, τοποθετημένη στο Καστέλι και με μια δύναμη ταχείας αντίδρασης στην Πάφο, με μεικτά πληρώματα Ελλαδιτών και Κυπρίων.
Επίσης, τα Mirage 2000-9 που αποσύρουν τα Εμιράτα είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για να εξασφαλίσουμε ποιότητα στην ποσότητα. Στην Ουκρανία και στον Κόλπο είδαμε ότι τα μαχητικά δίνουν λύσεις στην αναχαίτιση φθηνών drones (Shahed), ενώ διαφορετικά θα έπρεπε να εμπλακούν αντιβαλλιστικά συστήματα των οποίων τα βλήματα κοστίζουν 3-4 εκατομμύρια το καθένα».
Η αναξιόπιστη Τουρκία εκβιάζει τη συμμετοχή της
Ο κ. Καραβίδας αναλύει γιατί η Τουρκία δεν μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση στον IMEC, παρά τις προσπάθειές της να εκβιάσει τη συμμετοχή της. «Η Τουρκία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως εναλλακτικός ενεργειακός δρόμος γιατί δεν είναι αξιόπιστη χώρα. Εχει δείξει αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά πατώντας σε πολλές βάρκες. Θα κληρονομήσει την αντιπαράθεση με το Ισραήλ λόγω της στήριξης στον ισλαμικό εξτρεμισμό.
Επιπλέον, μια πιθανή ήττα του Ιράν μπορεί να ενεργοποιήσει τη θρυαλλίδα του κουρδικού παράγοντα στο βορειοδυτικό Ιράν, όπου το 10% του πληθυσμού είναι Κούρδοι. Αυτό θα προκαλέσει μοιραία πρόβλημα και στην Τουρκία. Εμείς, εκμεταλλευόμενοι αυτή την κατάσταση, πρέπει να εμπεδώσουμε το στρατιωτικό μας αποτύπωμα και να επιβάλουμε την απόσυρση των κατοχικών στρατευμάτων από την Κύπρο. Αν εμείς λέμε απελευθέρωση, τότε θα έχουμε τα κριτήρια να απαιτήσουμε αυτό που μας εξυπηρετεί όταν έρθει η στιγμή της ανακατανομής ισχύος».
Διαβάστε επίσης: Ο στρατηγικός διάδρομος πίσω από τον πόλεμο
