Την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει εικόνα ελέγχου και συντονισμού απέναντι στην κρίση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, η πραγματικότητα που βιώνουν οι κτηνοτρόφοι αποτυπώνει ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο: καθυστερήσεις, ασάφεια και μια παραγωγική τάξη που οδηγείται σε οικονομική ασφυξία.
Η ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, υπό τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρο Πρωτοψάλτη, με τη συμμετοχή του Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνου Μουτζούρη, του Δημάρχου Μυτιλήνης Παναγιώτη Χριστόφα, της αρμόδιας Αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Οικονομίας, εκπροσώπων των κτηνοτρόφων και στελεχών της Περιφέρειας και της ΔΑΟΚ, ανέδειξε το χάσμα ανάμεσα στις κυβερνητικές εξαγγελίες και την πραγματικότητα στο πεδίο.
Το βασικό μήνυμα που εξέπεμψε η κυβέρνηση ήταν αδιαπραγμάτευτο: «δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για λάθος». Με έμφαση στην αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και στην πλήρη κινητοποίηση των διαθέσιμων πόρων, επισημάνθηκε ότι τυχόν διασπορά της νόσου εκτός Λέσβου θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενικευμένη κρίση της ελληνικής κτηνοτροφίας. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη ρητορική αυστηρότητας, οι ίδιοι οι παραγωγοί βλέπουν ένα κράτος που αδυνατεί να δώσει άμεσες και ουσιαστικές λύσεις.
Το πλαίσιο στήριξης των κτηνοτρόφων
Στο τραπέζι παρουσιάστηκε ένα οικονομικό πλαίσιο στήριξης τεσσάρων αξόνων. Πρώτος, οι αποζημιώσεις για τα θανατωθέντα ζώα, οι οποίες –όπως ανακοινώθηκε– θα ξεκινήσουν εντός ημερών και θα καλύψουν απώλειες από τον Δεκέμβριο του 2025 έως σήμερα, τόσο για τον αφθώδη πυρετό όσο και για άλλες επιζωοτίες. Πρόκειται για το μοναδικό μέτρο με σχετικά άμεσο χρονικό ορίζοντα.
Αντίθετα, ο δεύτερος άξονας, που αφορά στην αναπλήρωση χαμένου εισοδήματος, μετατίθεται ουσιαστικά για αργότερα, καθώς θα δοθεί σε ετήσια βάση, όπως συνέβη και με την ευλογιά. Αυτό σημαίνει ότι οι κτηνοτρόφοι, που ήδη μετρούν απώλειες, δεν θα δουν άμεσα χρήματα.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά στην ενίσχυση για ζωοτροφές, η οποία παραμένει ασαφής και εξαρτάται από τη διάρκεια των περιορισμών και τις ζώνες επιτήρησης, οι οποίες μάλιστα μεταβάλλονται συνεχώς λόγω της εξάπλωσης της νόσου.
Το τέταρτο μέτρο, που αφορά στην αποζημίωση για το γάλα –ένα κρίσιμο ζήτημα για τους παραγωγούς– παραμένει ακόμη σε εκκρεμότητα. Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που θα καλύπτει τόσο το γάλα που καταστράφηκε ή δεν διατέθηκε όσο και την απώλεια παραγωγής, ωστόσο το πλαίσιο δεν έχει οριστικοποιηθεί, καθώς απαιτείται συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Υπουργείο Οικονομικών.
Σε αναμονή και για τις αποζημιώσεις του γάλακτος των πρώτων εβδομάδων
Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για ειδική αποζημίωση γάλακτος που αφορά τις πρώτες τρεις εβδομάδες μετά το πρώτο κρούσμα, με την Περιφέρεια να συλλέγει στοιχεία για την προώθησή τους στο ΥΠΑΑΤ. Ωστόσο, και εδώ οι παραγωγοί παραμένουν σε αναμονή.
Στο μέτωπο της αγοράς, ανακοινώθηκε οδηγός για τη σταδιακή άρση των περιορισμών στα ώριμα τυριά, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Οι τυροκομικές μονάδες καλούνται να εφαρμόσουν πλήρη μέτρα βιοασφάλειας, με την εποπτεία να ασκείται από την Περιφερειακή Διεύθυνση του ΕΦΕΤ σε συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, και μόνο μετά από σχετική επιβεβαίωση θα επιτρέπεται η διακίνηση προϊόντων εκτός νησιού.
Παράλληλα, τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για την πορεία της νόσου: έχουν εξεταστεί πάνω από 27.000 δείγματα, έχουν επιβεβαιωθεί 57 κρούσματα σε δεκάδες εκτροφές, ενώ σχεδόν 500 μονάδες βρίσκονται υπό έλεγχο, σε σύνολο περίπου 3.000 κτηνοτροφικών μονάδων στο νησί.
Η κυβέρνηση επιμένει στη στρατηγική της αναγκαστικής θανάτωσης ως βασικό μέτρο εκρίζωσης της νόσου, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις στους κτηνοτρόφους. Οι ίδιοι κάνουν λόγο για επαναλαμβανόμενες εξαγγελίες χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμών, επισημαίνοντας ότι, πέρα από τις αποζημιώσεις για τα ζώα, όλα τα υπόλοιπα μέτρα μετατίθενται χρονικά για μήνες, ενώ φέρνουν στο τραπέζι και το ζήτημα του εμβολιασμού -όπως πραγματοποιείται στην Κύπρο- που η κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά χωρίς τεκμηριωμένη απάντηση.
Ως εκ τούτου, η κατάσταση στο πεδίο είναι δραματική. Οι παραγωγοί δεν μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα τους: δεν πωλείται γάλα, δεν πωλείται κρέας, δεν εξάγονται τυριά από το νησί, ενώ τα έξοδα συνεχίζουν να συσσωρεύονται. Η συνολική ζημιά εκτιμάται ότι αγγίζει τα 20 εκατομμύρια ευρώ, με τους κτηνοτρόφους να ζητούν άμεση οικονομική ενίσχυση.
