Μετά την επίσκεψη Τραμπ ο Πούτιν θα γίνει δεκτός από τον Σι σήμερα και αύριο στο Πεκίνο ως συνέχεια μιας συνεργασίας που ενισχύεται διαρκώς από το 2022
Μερικές φορές το χρονοδιάγραμμα των διπλωματικών επαφών σημαντικών ηγετών μαρτυρά περισσότερα από τα επίσημα ανακοινωθέντα.
- Από τη Μαρία Δεναξά
Μόλις λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα γίνει με τη σειρά του δεκτός από τον Σι Τζινπίνγκ σήμερα και αύριο, με αφορμή την 25η επέτειο της Συνθήκης Καλής Γειτονίας και Φιλικής Συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε την επίσκεψη χωρίς ιδιαίτερη έμφαση, σαν η ακολουθία των γεγονότων να ήταν απολύτως αυτονόητη. Ενα γεγονός που από μόνο του είναι αποκαλυπτικό.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πήγε στο Πεκίνο αναζητώντας λύσεις στα αδιέξοδα που έχει δημιουργήσει. Εφυγε σχεδόν με άδεια χέρια: καμία σημαντική εξέλιξη στους δασμούς, καμία λύση στην εν εξελίξει κρίση στα Στενά του Ορμούζ, καμία ουσιαστική συμφωνία. Η συνάντηση ήταν θεαματική ως προς τη σκηνοθεσία της, με φιλοξενία στο Τζονγκνανχάι, το άδυτο της κινεζικής ηγεσίας, που σπάνια ανοίγει σε ξένους, αλλά φτωχή σε απτά αποτελέσματα. Ο Πούτιν, αντίθετα, δεν χρειάζεται να κατακτήσει το Πεκίνο. Εκεί τον περιμένουν ήδη ως σύμμαχο.
Αναδιαμόρφωση
Η συμβολική σημασία των διαδοχικών επισκέψεων ξεπερνά κατά πολύ τη ρωσοκινεζική ατζέντα. Η Κίνα έγινε, μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα, το μοναδικό κράτος που έχει υποδεχτεί τους ηγέτες τεσσάρων μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τον έναν πίσω από τον άλλον: τον Εμανουέλ Μακρόν τον Δεκέμβριο, τον Κιρ Στάρμερ τον Ιανουάριο, τον Τραμπ τον Μάιο και τον Πούτιν λίγες ημέρες αργότερα. Το γεγονός ότι συνέβησαν όλες αυτές οι επισκέψεις μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα δεν είναι τυχαίο.
Το Πεκίνο αποτελεί πλέον μέρος του πυρήνα της παγκόσμιας γεωπολιτικής, όχι επιδιώκοντας να επιβάλει μια κατά μέτωπο ηγεμονία, αλλά καλλιεργώντας τη θέση του ως αναντικατάστατης δύναμης και απαραίτητου πυλώνα για όλους, χωρίς όμως να είναι υποταγμένο σε κανέναν. Για τη Ρωσία και την Κίνα η επίσκεψη του Βλαντιμίρ Πούτιν εντάσσεται στη συνέχεια μιας συνεργασίας που ενισχύεται διαρκώς από το 2022. Η εφημερίδα «South China Morning Post», αναφερόμενη στην επίσκεψη του Ρώσου προέδρου, επισημαίνει πως «ο Σι Τζινπίνγκ οργάνωσε μια επίδειξη διπλωματικής κυριαρχίας: υποδέχτηκε την Ουάσινγκτον χωρίς να υποκύπτει στις απαιτήσεις της και υποδέχεται τη Μόσχα χωρίς να χρειάζεται να επιλέξει στρατόπεδο».
Σι Τζινπίνγκ και Βλαντιμίρ Πούτιν, μετά τις συνομιλίες, προβλέπεται να υπογράψουν κοινή δήλωση σε ανώτατο επίπεδο, καθώς και «ορισμένα διμερή διακυβερνητικά, διυπουργικά και άλλα έγγραφα», όπως υπογραμμίζει στην ανακοίνωσή του το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών. Η συγκεκριμένη διατύπωση των ρωσικών Αρχών αξίζει προσοχής. Η υπογραφή διμερών εγγράφων μεταξύ του Ρώσου προέδρου και του Κινέζου ομολόγου του, η ακριβής φύση των οποίων δεν έχει ακόμη καθοριστεί, δεν αποτελεί απλή εθιμοτυπική διαδικασία.
Επεκτείνει και εδραιώνει την αρχιτεκτονική μιας συνεργασίας που πλέον υπερβαίνει τη ρητορική της φιλίας και παγιώνεται σε συγκεκριμένους θεσμικούς μηχανισμούς, όπως είναι η οικονομική συνεργασία, ο διπλωματικός συντονισμός, οι στρατιωτικές και τεχνολογικές ανταλλαγές. Ο Πούτιν θα συναντήσει επίσης τον πρωθυπουργό Λι Τσιανγκ για να συζητήσουν εμπορικά ζητήματα.
«Xωρίς όρια»
Εκείνο που αποκαλύπτεται επίσης είναι η σταθερότητα της ρωσοκινεζικής σχέσης, την οποία ορισμένοι δυτικοί σχολιαστές επί μακρόν είχαν την τάση να υποτιμούν ή να παρουσιάζουν ως εύθραυστη, ασύμμετρη ή ακόμη και αφύσικη. Η πραγματικότητα είναι πιο απλή: οι δύο υπερδυνάμεις μοιράζονται έναν κοινό στόχο, να δουν την αμερικανική ηγεμονία πάνω στη διεθνή τάξη να φθείρεται και από το 2022 έχουν ευθυγραμμίσει τις κινήσεις τους για αυτόν τον σκοπό.
Η λεγόμενη «συμμαχία χωρίς όρια», που σφραγίστηκε λίγο πριν από τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία, συχνά παρουσιαζόταν στη Δύση ως ένα επικίνδυνο στοίχημα για το Πεκίνο, ικανό να πλήξει την εικόνα του ως υπεύθυνης δύναμης. Τα γεγονότα δείχνουν ότι η συγκεκριμένη ανάλυση ήταν λανθασμένη. Η Κίνα διατήρησε την πολιτική της στήριξη προς τη Μόσχα χωρίς να εκτεθεί σε απαγορευτικές κυρώσεις, αύξησε τις εμπορικές της ανταλλαγές με τη Ρωσία και συνεχίζει να προβάλλεται ως πιθανός διαμεσολαβητής, ενώ αρνείται να καταδικάσει τη ρωσική επέμβαση.
Μια μακροπρόθεσμη αρχιτεκτονική συνεργασίας
Για τη Μόσχα, η επίσκεψη του Πούτιν στο Πεκίνο, μέσα σε αυτό το ιδιαίτερο πλαίσιο, στέλνει το εξής μήνυμα προς την Ουάσινγκτον: η Ρωσία δεν είναι απομονωμένη, δεν έχει γονατίσει και διαθέτει έναν κορυφαίο εταίρο με τον οποίο συνεχίζει να οικοδομεί μια μακροπρόθεσμη αρχιτεκτονική συνεργασίας. Το γεγονός ότι η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου συνοδεύεται από λιγότερη επισημότητα από εκείνη του Τραμπ δεν μειώνει τη σημασία της. «Μεταξύ συμμάχων δεν χρειάζεται η ίδια σκηνοθεσία όπως με έναν αντίπαλο που προσπαθείς να εντυπωσιάσεις» δηλώνει Κινέζος αξιωματούχος. Ωστόσο, αρκετοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται μέχρι ποιο σημείο είναι έτοιμο το Πεκίνο να συνδέσει τη μοίρα του με εκείνη της Μόσχας;
Η Κίνα, πάντως, έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να διατηρεί μια χρήσιμη στρατηγική αμφισημία, αρκετά κοντά στη Ρωσία ώστε να επηρεάζει τον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων, αλλά και αρκετά αποστασιοποιημένη ώστε να μην κλείσει οριστικά την πόρτα στις οικονομικές συναλλαγές της με τη Δύση. Η εμφανής σύσφιξη των σχέσεων με τη Μόσχα και η ενίσχυση των διμερών συμφωνιών ίσως υποδηλώνουν ότι η καλά υπολογισμένη αμφισημία αντικαθίσταται σταδιακά από μια πιο ξεκάθαρη επιλογή ή απλώς ότι η Κίνα νιώθει αρκετά ισχυρή ώστε να δείχνει δημόσια τις σχέσεις της με υπερδυνάμεις που δεν είναι αρεστές στους δυτικούς, χωρίς να φοβάται τις αντιδράσεις.
