Kαμπανάκι κινδύνου για την τύχη των υπολειπόμενων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης χτυπά η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), βάζοντας ουσιαστικά στο τραπέζι το πιο δυσμενές σενάριο, με φόντο τις τεράστιες καθυστερήσεις που φέρουν τη «σφραγίδα» της ίδιας της κυβέρνησης. Ετσι έργα που έχουν συμβασιοποιηθεί, αλλά δεν θα προλάβουν να χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκά κονδύλια, κινδυνεύουν να περάσουν τελικά στον Προϋπολογισμό.
Με άλλα λόγια, η ΤτΕ θέτει εμμέσως ανάγκη προετοιμασίας ενός «plan b» από την κυβέρνηση, εφόσον επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, το οποίο δεν είναι άλλο από τη μεταφορά του λογαριασμού στους εθνικούς πόρους, δηλαδή την αποτυχία και τον κακό σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου να πληρώσουν ακόμα μία φορά οι Ελληνες φορολογούμενοι.
Σύμφωνα με την Εκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025-2026 της ΤτΕ που δόθηκε πριν από λίγες ημέρες στη δημοσιότητα, η απορρόφηση των υπολειπόμενων 10 δισ. ευρώ έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2026, που είναι η καταληκτική ημερομηνία, προϋποθέτει την ολοκλήρωση των σχετικών οροσήμων και στόχων έως τις 31 Αυγούστου 2026. Αν αυτό δεν συμβεί, η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί με έργα σε εξέλιξη, συμβάσεις ενεργές, αλλά χωρίς την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση που είχε προϋπολογιστεί.
Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος χαρακτηρίζει το εγχείρημα «εξαιρετικά φιλόδοξο», καθώς ο χρόνος που απομένει είναι κάτι παραπάνω από ασφυκτικός, ενώ απομένουν σχεδόν 60 ημέρες μέχρι την εκπνοή της προθεσμίας, και σε αυτό θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η θερινή ραστώνη του κρατικού μηχανισμού που ρίχνει ρυθμούς την καλοκαιρινή περίοδο. Πρόκειται για ένα ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν σε τέσσερις ετήσιους ΕΝΦΙΑ ή κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) σε βενζίνη και diesel κίνησης για σχεδόν τρία χρόνια.
Ο λογαριασμός
Το πιο κρίσιμο σημείο της παρέμβασης της ΤτΕ αφορά τις επιπτώσεις που θα υπάρχουν σε περίπτωση που δεν εισπραχθούν οι σχετικοί ευρωπαϊκοί πόροι για την ολοκλήρωση συμβασιοποιημένων έργων, κυρίως στο σκέλος των επιχορηγήσεων. Η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί ότι σε αυτή την περίπτωση τα έργα ενδέχεται να ενταχθούν στο εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και να χρειαστεί να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους.
Με απλά λόγια, αν τα έργα που είχαν σχεδιαστεί για να πληρωθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης μεταφερθούν στο ΠΔΕ, τότε ο λογαριασμός δεν εξαφανίζεται, απλώς αλλάζει τσέπη και από τις Βρυξέλλες περνά στον Προϋπολογισμό, δηλαδή στους Ελληνες φορολογουμένους, οι οποίοι, πέρα από τους τεράστιους φόρους που τροφοδοτούν τα υπερπλεονάσματα του Προϋπολογισμού, θα κληθούν να πληρώσουν και την κυβερνητική αποτυχία.
Η προειδοποίηση
Παρότι η Τράπεζα της Ελλάδος στην ετήσια έκθεσή της δεν χρησιμοποιεί τον όρο «plan b», τον περιγράφει με σαφήνεια, σημειώνοντας, πως αν δεν εισπραχθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι, τα έργα μπορεί να περάσουν στο εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων και να πληρωθούν από εθνικούς πόρους.
Η προειδοποίηση είναι ιδιαίτερα σοβαρή, διότι η μεταφορά έργων στον Προϋπολογισμό θα επηρέαζε τα δημοσιονομικά μεγέθη και ειδικότερα τον ρυθμό αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών. Σε μια περίοδο επιστροφής των δημοσιονομικών περιορισμών, κάθε τέτοια μεταφορά μπορεί να περιορίσει τον διαθέσιμο χώρο για κοινωνικές παροχές, φορολογικές ελαφρύνσεις ή νέες δημόσιες επενδύσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως σημειώνει η ΤτΕ, τον Μάιο του 2026 η Ελλάδα κατέθεσε το τέταρτο αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η αναθεώρηση περιλαμβάνει αλλαγές σε ορόσημα και στόχους, αλλά και αντικατάσταση έργων με βάση το στάδιο υλοποίησής τους. Με απλά λόγια, η χώρα επιχειρεί να περισώσει την απορρόφηση, μετακινώντας ή αντικαθιστώντας έργα που δεν προχωρούν με τον απαιτούμενο ρυθμό. Αυτό μπορεί να είναι αναγκαίο για να μη χαθούν πόροι, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και παραδοχή πίεσης.
Οπως επισημαίνει η ΤτΕ, «η ολοκλήρωση των πιθανών υπολειπόμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και των επενδυτικών σχεδίων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να συνεχιστεί μέσω των εναλλακτικών διαύλων ευρωπαϊκής χρηματοδότησης την επόμενη περίοδο», δηλαδή το υπό διαπραγμάτευση Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ε.Ε. (2028-2034), το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων (2026-2032).
