Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί στις Βρυξέλλες η απομάκρυνση του δημοφιλούς Ουκρανού υπουργού Αμυνας, Μιχαΐλο Φέντοροφ, από το αξίωμά του, στο πλαίσιο του ευρύτερου κυβερνητικού ανασχηματισμού στον οποίο προχώρησε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την προηγούμενη εβδομάδα.
- Από την Μαρία Δεναξά
Οι ευρωπαϊκές Αρχές φοβούνται ότι οι μηχανισμοί που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για τις αγορές εξοπλισμών ενδέχεται να τεθούν υπό αμφισβήτηση, τη στιγμή που αρκετά προγράμματα έχουν μόλις αρχίσει με την υποστήριξη των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε.
Σύμφωνα με το EUobserver, την παραμονή της αποπομπής του ο υπουργός είχε συμμετάσχει, μαζί με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Αμυνας, στην τελετή ανακοίνωσης των πρώτων ευρωπαϊκών εταιριών που επιλέχθηκαν για την προμήθεια εξοπλισμών στο Κίεβο, στο πλαίσιο σχετικής συμφωνίας.
Το EUobserver διευκρινίζει ότι τα συστήματα που προορίζονταν για την Ουκρανία είχαν επιλεγεί στο πλαίσιο του προγράμματος BraveTech EU, του οποίου ο Μιχαΐλο Φέντοροφ ήταν ένας από τους κύριους εμπνευστές και αρχιτέκτονες. Εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης τίθεται πλέον το ερώτημα: θα διατηρηθούν οι διαγωνισμοί και το σύστημα αναθέσεων μετά την αποχώρηση εκείνου που καθοδηγούσε την εκτέλεσή τους;
Από την πλευρά του, το «Economist» υποστηρίζει ότι ο Μιχαΐλο Φέντοροφ είχε προσπαθήσει να επιτύχει την απομάκρυνση του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, στρατηγού Ολεξάντρ Σίρσκι, με τον οποίο είχε συγκρουστεί, χωρίς όμως να πείσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε μετά την απομάκρυνσή του από το υπουργείο Αμυνας, ο Φέντοροφ παραδέχτηκε ότι είχε προτρέψει τον Ζελένσκι να απολύσει τον Σίρσκι, καθώς, όπως είπε, «είναι απαραίτητη η ανανέωση της ανώτερης στρατιωτικής ηγεσίας για να νικηθεί η Ρωσία».
Ο 35χρονος πολιτικός προωθούσε μεταρρυθμίσεις στις αμυντικές προμήθειες, μεγαλύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας και αποκεντρωμένη λήψη αποφάσεων, γεγονός που, σύμφωνα με υποστηρικτές του, προκάλεσε αντιδράσεις στο στρατιωτικό και το διοικητικό κατεστημένο. Ο βουλευτής Γιαροσλάβ Ζελέζνιακ ισχυρίζεται ότι ο Ουκρανός πρόεδρος θεωρούσε πως ο υπουργός Αμυνας απέτυχε στη μεταρρύθμιση των στρατολογικών γραφείων.
Η Βερχόβνα Ράντα (το ουκρανικό Κοινοβούλιο) είχε διορίσει τον Μιχαΐλο Φέντοροφ στη θέση του υπουργού Αμυνας στις 14 Ιανουαρίου. Προηγουμένως κατείχε τα καθήκοντα του πρώτου αντιπροέδρου της κυβέρνησης και του υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής. Παρουσιάζοντας τον διορισμό του ο Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι ο Φέντοροφ εργαζόταν εντατικά πάνω σε ζητήματα που σχετίζονται με τον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Εχοντας εισέλθει στην κυβέρνηση το 2019, σε ηλικία 28 ετών, είχε γίνει τότε ο νεότερος υπουργός της Ουκρανίας.
Αντιδρώντας αξιωματούχοι του Κρεμλίνου δήλωσαν πως αυτές οι αλλαγές στο εσωτερικό της ουκρανικής κυβέρνησης δεν έχουν «θεμελιώδη σημασία» για τη Ρωσία. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, τόνισε ότι αυτό που έχει ουσιαστική σημασία για τη Μόσχα είναι να υπάρχει στις τάξεις του καθεστώτος του Κιέβου κάποιος ικανός αξιωματούχος, ο οποίος θα μπορούσε να λάβει μια υπεύθυνη απόφαση που θα επέτρεπε είτε την επίτευξη μιας ειρηνικής διευθέτησης είτε τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία.
Η Ρωσία αντιτίθεται σε οποιαδήποτε στρατιωτική ευρωπαϊκή ή νατοϊκή βοήθεια προς την Ουκρανία, θεωρώντας ότι το μόνο που επιτυγχάνει είναι η παράταση της σύγκρουσης. Το Κίεβο βρέθηκε ακόμα μία φορά στο στόχαστρο σφοδρής ρωσικής επίθεσης, με βαλλιστικούς και υπερηχητικούς πυραύλους, καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, κατά τη διάρκεια του περασμένου Σαββατοκύριακου, προκαλώντας τον θάνατο ενός Ουκρανού πολίτη, δεκαέξι τραυματίες και σημαντικές ζημιές σε κατοικημένες περιοχές.
Η ουκρανική αεράμυνα ανακοίνωσε ότι κατάφερε να αναχαιτίσει μεγάλο αριθμό drones και πυραύλων. Ωστόσο, η προστασία από τις βαλλιστικές επιθέσεις παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ουκρανία. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανέλαβε ότι η χώρα χρειάζεται επειγόντως ενίσχυση της αεράμυνας και ζήτησε περισσότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται. Η Ουκρανία αντιμετωπίζει ελλείψεις σε πυραύλους PAC-3 για τα συστήματα Patriot, ενώ οι επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους θεωρούνται ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
Αυξάνεται η πολιτική πίεση στον Ουκρανό πρόεδρο
Παράλληλα με τις στρατιωτικές εξελίξεις, ο Ουκρανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη πολιτική πίεση στο εσωτερικό της χώρας. Τις τελευταίες ημέρες ογκώδεις διαδηλώσεις στο Κίεβο -οι μεγαλύτερες από την έναρξη του πολέμου- συνδέθηκαν αρχικά με την απομάκρυνση του υπουργού Αμυνας, όμως γρήγορα πήραν ευρύτερη διάσταση, με γενικευμένη αμφισβήτηση και κριτική κατά του αρχηγού των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγού Ολεξάντρ Σίρσκι.
Οι διαδηλωτές εκφράζουν ανησυχία για την πορεία των αλλαγών που έχουν δρομολογηθεί στον ουκρανικό στρατό και ζητούν αλλαγές στη στρατιωτική διοίκηση, υποστηρίζοντας ότι η πολεμική προσπάθεια απαιτεί νέα προσέγγιση. Ορισμένοι στρατιωτικοί και αναλυτές θεωρούν ότι η αντιπαράθεση Φεντόροφ – Σίρσκι αντανακλά δύο διαφορετικές στρατηγικές για το μέλλον του πολέμου: από τη μία πλευρά, την έμφαση στις νέες τεχνολογίες, στα drones και την αυτοματοποίηση και, από την άλλη, τη διατήρηση της παραδοσιακής προσέγγισης που βασίζεται στο πεζικό και το πυροβολικό.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Ζελένσκι εξετάζει το ενδεχόμενο αλλαγών στην ανώτατη στρατιωτική διοίκηση, συμπεριλαμβανομένης πιθανής αντικατάστασης του στρατηγού Σίρσκι. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι μια αλλαγή προσώπων από μόνη της δεν θα λύσει τα προβλήματα, εάν δεν συνοδευτεί από ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και σαφή στρατηγική κατεύθυνση. Ο Φεντόροφ, σύμφωνα με ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, ενδέχεται να αναλάβει νέο ρόλο ως συντονιστής στον τομέα των στρατιωτικών τεχνολογιών, στον οποίο έχει επενδύσει ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της θητείας του.
