«Κίτρινη κάρτα» έδειξε η Ενιαία Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) στο Υπερταμείο κατά την εξέταση του σχεδίου «Γενικού Πλαισίου Κανονισμού έργων, προμηθειών και υπηρεσιών για τις λοιπές θυγατρικές της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. (ΕΕΣΥΠ)», κρίνοντας ότι επιχειρεί -ακόμα μία φορά, μάλιστα- να δημιουργήσει ένα πιο… ελαστικό καθεστώς δημόσιων συμβάσεων, χαλαρώνοντας τις διαδικασίες για την ανάθεση και την εκτέλεσή τους, σε σχέση με όσα ορίζουν η ευρωπαϊκή και η ελληνική νομοθεσία.
Με μια τεκμηριωμένη γνώμη 21 σελίδων, η Αρχή ανάδειξε σημαντικούς κινδύνους για τον ελεύθερο ανταγωνισμό, τη διαφάνεια και τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, όπως αποκάλυψε η εφημερίδα «DEALnews» την Παρασκευή 28 Αυγούστου του 2026. Η ΕΑΔΗΣΥ γύρισε πίσω τον προτεινόμενο κανονισμό, ζητώντας την εκτεταμένη αναμόρφωσή του (!), αφού εντόπισε σημεία ασύμβατα με το ενωσιακό δίκαιο και την ελληνική νομοθεσία, όπως η αύξηση των ορίων της απευθείας ανάθεσης στα 100.000 ευρώ για έργα, η επανεισαγωγή του καταργημένου συνοπτικού διαγωνισμού έως τα 200.000 ευρώ και η δυνατότητα βελτίωσης των οικονομικών προσφορών… μετά την αποσφράγιση.
Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει στο έγγραφό της η ΕΑΔΗΣΥ, «συνολικά το σχέδιο χρήζει αναδιατύπωσης και συστηματικής αναδιάρθρωσης με στόχο την αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής του, την ακριβή οριοθέτηση των αποκλίσεων από τον ν. 4412/2016, τη σαφή διάκριση μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών φορέων και συμβάσεων… και τη διασφάλιση ενός ενιαίου, προβλέψιμου και συμβατού προς το ενωσιακό δίκαιο κανονιστικού πλαισίου».
Εμμονή
Το στοιχείο που καθιστά την εξέλιξη πολύ σοβαρή είναι η παρατηρούμενη εμμονή των «golden boys» του Υπερταμείου, του οποίου επικεφαλής είναι ο Γιάννης Παπαχρήστου (διευθύνων σύμβουλος), στη διαμόρφωση ενός κανονιστικού πλαισίου που αποκλίνει από τους θεμελιώδεις κανόνες των δημόσιων συμβάσεων. Οπως αποκαλύπτεται από το ιστορικό της υπόθεσης, το εν λόγω σχέδιο κανονισμού ήδη έχει ανακληθεί τρεις φορές στο παρελθόν (Νοέμβριος 2023, Φεβρουάριος 2026 και Απρίλιος 2026), κατόπιν διασκέψεων μεταξύ στελεχών του Υπερταμείου και της Αρχής. Παρά τις αλλεπάλληλες διαβουλεύσεις, ωστόσο, η διοίκηση της ΕΕΣΥΠ επιμένει, εγείροντας, εύλογα, ποικίλα ερωτήματα.
Αναλυτικότερα, οι παρατηρήσεις-ραπίσματα της ΕΑΔΗΣΥ προς το Υπέρταμείο, σε σχέση με το εν λόγω σχέδιο κανονισμού ανά άρθρο, είναι οι εξής:
• Αρθρο 3 – Γενικές αρχές/σύγκρουση συμφερόντων: Η ρύθμιση κρίνεται ανεπαρκής, επειδή δεν περιλαμβάνει σαφείς και πλήρεις εγγυήσεις για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση συγκρούσεων συμφερόντων.
• Αρθρο 4 – Αρμόδια όργανα: Διαπιστώνονται ουσιώδεις αποκλίσεις από το άρθρο 221 του ν. 4412/2016. Δεν διασφαλίζεται δηλαδή επαρκώς η συνέχεια της αξιολογικής κρίσης όταν αλλάζει γνωμοδοτικό όργανο, απουσιάζουν βασικοί κανόνες λειτουργίας και ψηφοφορίας, ενώ ειδικά για έργα, μελέτες και τεχνικές υπηρεσίες δεν προβλέπονται οι ειδικές εγγυήσεις σύνθεσης και προσόντων που ορίζει ο νόμος.
• Αρθρο 5 – ΕΣΗΔΗΣ: Κενό ασφαλείας δημιουργεί η εξαίρεση των απευθείας αναθέσεων από το ΕΣΗΔΗΣ, ιδίως σε συνδυασμό με τα αυξημένα χρηματικά όρια.
• Αρθρο 10 – Απευθείας ανάθεση: Η Αρχή θεωρεί προβληματική την αύξηση των ορίων έως 60.000 ευρώ για προμήθειες, υπηρεσίες και μελέτες και έως 100.000 ευρώ για έργα και ειδικές υπηρεσίες. Ο συνδυασμός υψηλών ορίων και κλειστής συλλογής προσφορών, χωρίς αντικειμενικά κριτήρια προεπιλογής, προκαλεί κινδύνους περιορισμού του ανταγωνισμού, ελλιπούς διαφάνειας και λογοδοσίας.
• Αρθρο 11 – Συνοπτικός διαγωνισμός: Επανεισάγεται ουσιαστικά διαδικασία συνοπτικού διαγωνισμού για συμβάσεις έως 200.000 ευρώ, παρότι αυτή δεν υφίσταται πλέον ως αυτοτελής διαδικασία στον ν. 4412/2016. Παράλληλα, η δυνατότητα μη απαίτησης εγγύησης καλής εκτέλεσης, ιδίως σε συμβάσεις άνω των 100.000 ευρώ, πρέπει κατά την ΕΑΔΗΣΥ να αποτελεί εξαίρεση και να αιτιολογείται.
• Αρθρο 12 – Διαδικασία ανάθεσης: Η επιλεκτική παραπομπή σε συγκεκριμένες διατάξεις του ν. 4412/2016 δημιουργεί νομική ασάφεια. Δεν είναι ξεκάθαρο αν κανόνες για τη δάνεια εμπειρία, την υπεργολαβία, τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές και άλλα κρίσιμα ζητήματα εφαρμόζονται πλήρως ή μόνο εφόσον ενσωματώνονται στα έγγραφα κάθε σύμβασης.
• Αρθρο 14 – Δημοσιότητα: Σύμφωνα με την ΕΑΔΗΣΥ, χρειάζεται συνολική αναδιατύπωση. Το σχέδιο περιορίζεται κυρίως στην προαιρετική ανάρτηση στην ιστοσελίδα της θυγατρικής.
• Αρθρο 15 – Συμπλήρωση, αποσαφήνιση και βελτίωση προσφορών: Η ΕΑΔΗΣΥ ζητεί ουσιαστική αναδιατύπωση. Η συμπλήρωση και η αποσαφήνιση δικαιολογητικών πρέπει να ακολουθούν αυστηρά το ενωσιακό δίκαιο και να μην οδηγούν σε τροποποίηση προσφοράς μετά τη λήξη της προθεσμίας. Πολύ σοβαρότερη θεωρεί τη δυνατότητα «βελτίωσης» οικονομικών προσφορών μετά την αποσφράγιση, καθώς μπορεί να αλλοιώσει τον ανταγωνισμό και να παραβιάσει την αρχή της ίσης μεταχείρισης.
• Αρθρο 16 – Εκτέλεση συμβάσεων: Η δυνατότητα παράτασης του χρόνου παράδοσης μέχρι και στο διπλάσιο του αρχικού συμβατικού χρόνου (!) αποκλίνει από τον ν. 4412/2016. Η ΕΑΔΗΣΥ επισημαίνει ότι τόσο μεγάλη παράταση αποτελεί τροποποίηση της σύμβασης.
