Την ανάγκη να παραμείνει ενωμένη η Δύση και να διατηρηθούν το Διεθνές Δίκαιο και η πολυμέρεια στον πυρήνα της διεθνούς τάξης, παρά την επιστροφή της πολιτικής της ισχύος, υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στο Πανεπιστήμιο Columbia με θέμα «Μεταξύ ισχύος και αρχών: Άσκηση εξωτερικής πολιτικής σε έναν κόσμο σε μετάβαση».
Ο υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε ότι μια διεθνής κοινότητα χωρίς κανόνες και αρχές «δεν είναι παρά μια ζούγκλα», επισημαίνοντας ότι για τα μικρά και μεσαία κράτη είναι ιδιαίτερα ανησυχητική η αντίληψη που κερδίζει έδαφος ότι η πολυμέρεια έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά της.
«Η πολυμέρεια παραμένει ζωντανή και οφείλουμε να εργαστούμε για αυτήν», τόνισε, σημειώνοντας ότι η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί επιλογή ανάγκης, αλλά το αποτελεσματικότερο μοντέλο για την αντιμετώπιση προκλήσεων που έχουν πλέον παγκόσμιο χαρακτήρα.
Ο κ. Γεραπετρίτης περιέγραψε ως βασικό χαρακτηριστικό της σημερινής διεθνούς πραγματικότητας το «παράδοξο της ισχύος»: την επιστροφή της πολιτικής ισχύος ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία, λόγω των διεθνών κρίσεων, η συνεργασία και η πολυμέρεια είναι περισσότερο αναγκαίες από ποτέ.
Όπως ανέφερε, η νέα πολιτική της ισχύος χαρακτηρίζεται από μονομέρεια και «συναλλακτική λογική», καθώς το Διεθνές Δίκαιο και οι πολυμερείς θεσμοί παραχωρούν έδαφος στη μονομερή δράση, ενώ οι διεθνείς σχέσεις αποκτούν ολοένα περισσότερο χαρακτηριστικά ανταλλαγής συμφερόντων και ανταλλαγμάτων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εξελίξεις στην Αφρική και ειδικά στην υποσαχάρια περιοχή και στο Σαχέλ, όπου καταγράφονται ένοπλες συγκρούσεις με συμμετοχή εξωτερικών δυνάμεων. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη Ρωσία και την Κίνα, λέγοντας ότι επιδιώκουν να ενισχύσουν την επιρροή τους, μεταξύ άλλων λόγω του ενδιαφέροντος για κρίσιμα ορυκτά και άλλους πόρους.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι παγκόσμιες προκλήσεις περιορίζουν πλέον τη σημασία της γεωγραφικής απόστασης. Μεταναστευτικές ροές, φυσικές καταστροφές, επισιτιστική ανασφάλεια και λειψυδρία μπορούν να επηρεάσουν χώρες πολύ μακριά από την περιοχή όπου εκδηλώνονται. Μάλιστα, προέβλεψε ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων θα εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα του άμεσου μέλλοντος, με τη λειψυδρία να μπορεί ακόμη και να αποτελέσει πηγή ένοπλων συγκρούσεων.
Ο υπουργός Εξωτερικών στάθηκε επίσης στο δίλημμα μεταξύ πολιτικού ρεαλισμού και διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες, χρησιμοποιώντας ως σημείο αναφοράς τον Θουκυδίδη και τον διάλογο Αθηναίων και Μηλίων. Κατά τον ίδιο, το ζητούμενο δεν είναι η επικράτηση της μιας αντίληψης έναντι της άλλης, αλλά ο συνδυασμός τους.
Στο πλαίσιο αυτό, αντιπαρέβαλε την «ηγεσία» στον «ηγεμονισμό», υπογραμμίζοντας ότι η πραγματική ηγεσία στηρίζεται στην πειθώ και όχι στον καταναγκασμό και στη διαβούλευση αντί της συναλλακτικής διπλωματίας.
Αναφερόμενος τέλος στη λειτουργία των διεθνών οργανισμών, επισήμανε το «παράδοξο του βέτο»: στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ λειτουργεί ως προνόμιο των ισχυρών μονίμων μελών, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, η απαίτηση ομοφωνίας λειτουργεί ως μέσο προστασίας και των μικρότερων κρατών.
«Το σημαντικό είναι να παραμείνει ενωμένη η Δύση», κατέληξε ο κ. Γεραπετρίτης, επιμένοντας ότι οι συμμαχίες λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος και ότι η απάντηση στη σημερινή διεθνή αστάθεια δεν μπορεί να είναι η εγκατάλειψη των κανόνων, αλλά η ενίσχυση μιας αποτελεσματικότερης πολυμέρειας.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ