Τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Κυπριανού και της Αγίας Παρθενομάρτυρος Ιουστίνης τιμά σήμερα, 2 Οκτωβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία. Οι δύο Άγιοι έζησαν τον 3ο αιώνα μ.Χ. και η παράδοση έχει συνδέσει άρρηκτα τις μορφές τους, με τον βίο τους να αποτελεί για την Εκκλησία χαρακτηριστικό παράδειγμα μετάνοιας, πίστης και αφοσίωσης στον Χριστό.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Κυπριανός καταγόταν από την Καρχηδόνα και ήταν άνθρωπος με σημαντική μόρφωση και οικονομική επιφάνεια. Πριν ασπαστεί τον Χριστιανισμό ήταν ειδωλολάτρης και είχε ασχοληθεί εκτενώς με τη μαγεία, αποκτώντας μεγάλη φήμη για τις γνώσεις και τις πρακτικές του. Την ίδια περίοδο στην Αντιόχεια ζούσε η Ιουστίνη, νεαρή γυναίκα που είχε αφιερώσει τη ζωή της στη χριστιανική πίστη.
Κατά την παράδοση, ένας νεαρός ειδωλολάτρης, ο Αγλαΐδας, επιθυμούσε να κερδίσει την Ιουστίνη, η οποία όμως απέρριπτε επίμονα τις προτάσεις του. Έτσι απευθύνθηκε στον Κυπριανό, ζητώντας του να χρησιμοποιήσει τις μαγικές του πρακτικές προκειμένου να την κάνει να αλλάξει στάση. Οι προσπάθειες, ωστόσο, απέτυχαν. Η ακλόνητη πίστη της Ιουστίνης έγινε, σύμφωνα με το Συναξάρι, η αφορμή για τη ριζική μεταστροφή του Κυπριανού.
Ο Κυπριανός εγκατέλειψε τότε την προηγούμενη ζωή του, έκαψε τα βιβλία που χρησιμοποιούσε για τις πρακτικές του και ζήτησε να βαπτιστεί χριστιανός. Στη συνέχεια αφοσιώθηκε στη διάδοση του Ευαγγελίου και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, προχώρησε στις βαθμίδες της ιεροσύνης, φθάνοντας στο επισκοπικό αξίωμα. Η Ιουστίνη, από την πλευρά της, παρέμεινε σταθερή στην πίστη της και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην Εκκλησία.
Η έντονη χριστιανική δράση τους είχε ως αποτέλεσμα να υποστούν διώξεις. Συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και τελικά οδηγήθηκαν στη Νικομήδεια, όπου, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, καταδικάστηκαν σε θάνατο και αποκεφαλίστηκαν. Το μαρτύριό τους τοποθετείται περί το 304 μ.Χ.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά από κοινού τον Άγιο Κυπριανό και την Αγία Ιουστίνη κάθε χρόνο στις 2 Οκτωβρίου, προβάλλοντας μέσα από τον βίο τους τη δύναμη της μετάνοιας και της σταθερής πίστης. Ιδιαίτερα η μορφή του Κυπριανού έχει συνδεθεί στην ορθόδοξη παράδοση με την απομάκρυνση από τη μαγεία και τις δεισιδαιμονίες και με τη στροφή προς τη χριστιανική πίστη.
Την ημέρα αυτή γιορτάζουν, μεταξύ άλλων, όσοι φέρουν τα ονόματα Κυπριανός, Κυπριανή, Ιουστίνη και Ιουστίνα.
