Στη Δικαιοσύνη περνά πλέον η διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, έπειτα από μήνες κατά τους οποίους η κτηνοτροφία του νησιού δέχθηκε ένα πρωτοφανές πλήγμα, με δεκάδες χιλιάδες ζώα να οδηγούνται σε θανάτωση και ολόκληρες οικογένειες παραγωγών να βλέπουν το βιος τους να χάνεται. Δύο σύλλογοι του νησιού προχώρησαν σε νέα μηνυτήρια αναφορά, ζητώντας να διερευνηθούν οι χειρισμοί και τυχόν ευθύνες σε όλα τα επίπεδα, ακόμη και σε επίπεδο υπουργών, ενώ ανοίγουν ταυτόχρονα τον δρόμο για να φτάσει η υπόθεση στη Βουλή με αίτημα σύστασης Προανακριτικής Επιτροπής.
Οι εκπρόσωποι του Φυσιολατρικού Ανθρωπιστικού Συλλόγου Μανταμάδου «Ηλιαχτίδα» και της Πρωτοβουλίας Ερεσού – Περιβαλλοντικού Κοινωνικού Συλλόγου βρέθηκαν το πρωί στα δικαστήρια Μυτιλήνης, έπειτα από κλήση της ανακρίτριας για προηγούμενη αναφορά τους. Αυτή τη φορά, όμως, έκαναν ένα ακόμη βήμα, καταθέτοντας νέα μηνυτήρια αναφορά και ζητώντας η διαχείριση μιας κρίσης που έχει γονατίσει μεγάλο μέρος του κτηνοτροφικού κόσμου της Λέσβου να εξεταστεί πλέον και από τη Δικαιοσύνη.
Το μέγεθος της καταστροφής είναι τέτοιο ώστε η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο την αντιμετώπιση μιας ζωονόσου. Αφορά το εάν και πώς προστατεύθηκε εγκαίρως η κτηνοτροφική παραγωγή του νησιού, εάν οι αρμόδιες υπηρεσίες διέθεταν την αναγκαία στελέχωση και προετοιμασία, με ποια κριτήρια πραγματοποιήθηκαν οι μαζικές θανατώσεις και εάν υπήρχαν διαφορετικές επιλογές που έπρεπε να είχαν εξεταστεί.
Κτηνοτρόφοι είδαν να χάνεται το βιος μιας ζωής
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι που μέσα σε λίγους μήνες έχασαν κοπάδια τα οποία δημιουργούσαν και συντηρούσαν επί χρόνια. Αυτό ακριβώς ανέδειξε η Φωτεινή Κοττάρα από την «Ηλιαχτίδα» Μανταμάδου, μεταφέροντας το βάρος της συζήτησης από τις υπηρεσιακές διαδικασίες στις πραγματικές συνέπειες που βιώνουν οι οικογένειες των κτηνοτρόφων.
«Σήμερα δεν μιλάμε μόνο για τα ζώα που χάθηκαν. Μιλάμε για ανθρώπους που έχασαν το κοπάδι τους, μιλάμε για ανθρώπους που έχασαν τα εισοδήματά τους και ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους», ανέφερε.
Το πλήγμα, άλλωστε, δεν σταματά στην απώλεια των ζώων. Οι δύο σύλλογοι προειδοποιούν ότι διακυβεύεται το ίδιο το μέλλον της λεσβιακής κτηνοτροφίας και του λεσβιακού προβάτου, δηλαδή μιας παραγωγικής δραστηριότητας άρρηκτα συνδεδεμένης με την οικονομία και την ιστορία του νησιού.
Παράλληλα, η κ. Κοττάρα έθεσε ζήτημα πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την ταφή χιλιάδων ζώων, θέτοντας το ερώτημα «τι νερό θα πίνουμε και τι γη θα καλλιεργούμε».
«Η Λέσβος δεν πρέπει να χαθεί μαζί με τα κοπάδια της. Το μέλλον αυτού του τόπου αξίζει να συνεχιστεί και μαζί όλοι εμείς θα παλέψουμε γι’ αυτό», κατέληξε.
Στο μικροσκόπιο οι χειρισμοί έξι και πλέον μηνών
Η νέα μηνυτήρια αναφορά διευρύνει το πεδίο της έρευνας που ζητούν οι δύο σύλλογοι. Ο Στέλιος Κόβρας από την Πρωτοβουλία Ερεσού έκανε λόγο για ένα αναβαθμισμένο νομικό βήμα, προκειμένου να εξεταστούν οι ενέργειες και οι παραλείψεις όλων των εμπλεκόμενων βαθμίδων, από τα αρμόδια υπουργεία μέχρι τις υπηρεσίες και την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση. «Νομίζω ότι οι 6,5 μήνες ήταν αρκετοί», δήλωσε, επικαλούμενος στοιχεία για περισσότερα από χιλιάδες θανατωμένα ζώα.
Στο επίκεντρο των αιτιάσεων που ζητούν να διερευνηθούν βρίσκονται η προετοιμασία της Λέσβου απέναντι στη ζωονόσο, η υποστελέχωση της κτηνιατρικής υπηρεσίας και η διαχείριση των μαζικών θανατώσεων. Οι σύλλογοι θέτουν ακόμη ερωτήματα για περιπτώσεις κοπαδιών στα οποία, όπως υποστηρίζουν, εικάζεται ότι είχαν εντοπιστεί μόνο αντισώματα, ζητώντας να εξεταστεί πώς και με ποια δεδομένα ελήφθησαν οι αποφάσεις που ακολούθησαν.
Πρόκειται για ισχυρισμούς που πλέον ζητούν να ελεγχθούν θεσμικά. Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι έξι και πλέον μήνες μετά την έναρξη της κρίσης οι κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με τις συνέπειες, την ώρα που το ζωικό κεφάλαιο του νησιού έχει υποστεί τεράστιες απώλειες.
Το εμβόλιο και το παράδειγμα της Κύπρου
Στη νέα παρέμβασή τους οι σύλλογοι επαναφέρουν και ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα που έχουν τεθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης: την επιλογή του προστατευτικού εμβολιασμού.
Ο κ. Κόβρας επικαλέστηκε την περίπτωση της Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι η εφαρμογή εμβολιασμού και η ανακοίνωση ελέγχου της νόσου στα μέσα Αυγούστου δημιουργούν πρόσθετα ερωτήματα για το εάν μία αντίστοιχη επιλογή θα μπορούσε να είχε εξεταστεί και στη Λέσβο. Πρόκειται άλλωστε, για ρεπορτάζ που και η ίδια η «δημοκρατία» είχε αναδείξει με πρωτοσέλιδά της.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ακριβώς επειδή οι συνέπειες της στρατηγικής που εφαρμόστηκε στο νησί μετρώνται πλέον σε δεκάδες χιλιάδες θανατωμένα ζώα και σε κτηνοτροφικές μονάδες που έχουν αποδεκατιστεί. Το εάν υπήρχαν εναλλακτικές δυνατότητες και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούσαν να εφαρμοστούν αποτελεί πλέον ένα από τα ερωτήματα που οι προσφεύγοντες ζητούν να απαντηθούν.
Ζητούν Προανακριτική για να φτάσει η υπόθεση στη Βουλή
Η υπόθεση αποκτά πλέον και κοινοβουλευτική διάσταση. Δεδομένου ότι στη μηνυτήρια αναφορά περιλαμβάνονται, σύμφωνα με όσα γνωστοποιήθηκαν, πρόσωπα που είχαν ή έχουν υπουργική αρμοδιότητα, οι σύλλογοι ζητούν να διαβιβαστεί η δικογραφία στη Βουλή.
Ακόμη ευρύτερο ήταν το κάλεσμα του δικηγόρου Πανάγου Σπυρόπουλου, ο οποίος ζήτησε στήριξη από το σύνολο των βουλευτών, κυβερνητικών και αντιπολιτευόμενων, προκειμένου να διερευνηθούν σε κοινοβουλευτικό επίπεδο όσα καταγγέλλονται.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, χαρακτηρίζοντας τη διαχείριση της κρίσης «τεράστιο έγκλημα» με οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Υποστήριξε ότι δεν αρκεί να εξεταστεί εάν εφαρμόστηκαν τυπικά οι προβλεπόμενοι κανονισμοί, αλλά πρέπει να ελεγχθεί ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύτηκαν και εφαρμόστηκαν στην πράξη.
Όπως διευκρίνισε, η μηνυτήρια αναφορά αφορά και πρόσωπα που είχαν ή έχουν υπουργική αρμοδιότητα στους τομείς της Αγροτικής Ανάπτυξης, της Υγείας και της Δημόσιας Τάξης.
Η ώρα των απαντήσεων για τη διαχείριση της κρίσης
Η κυβέρνηση είχε θέσει από τον Μάρτιο σε εφαρμογή το προβλεπόμενο σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό και την εκρίζωση της νόσου, ενώ το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει ανακοινώσει σειρά μέτρων βιοασφάλειας και περιορισμών. Ωστόσο, η έκταση που πήρε η επιζωοτία και ο τεράστιος αριθμός των ζώων που θανατώθηκαν έχουν αφήσει πίσω τους μία σειρά από ερωτήματα, τα οποία πλέον μεταφέρονται στη Δικαιοσύνη.
Για τους κτηνοτρόφους, όμως, η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται σε ανακοινώσεις, διαδικασίες και αριθμούς. Για πολλούς από αυτούς χάθηκε μέσα σε λίγους μήνες το παραγωγικό κεφάλαιο μιας ολόκληρης ζωής, μαζί με εισοδήματα και την προοπτική συνέχισης της δραστηριότητάς τους.
