H «Ρόζα Ροζαλία» θα συναντήσει ξανά το «Κοπερτί», η «Πτήση 201» θα απογειωθεί για μία ακόμη φορά και «Τα ήσυχα βράδια» θα ακουστούν στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, κουβαλώντας μαζί τους λέξεις, εικόνες και αναμνήσεις από διαφορετικές εποχές της ελληνικής μουσικής.
- Aπό την Γιώτα Βαζούρα
Για τέσσερις βραδιές του Οκτωβρίου (1,3, 4 και 7 Οκτωβρίου), μερικά από τα ωραιότερα τραγούδια της Μαριανίνας Κριεζή επιστρέφουν στη σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και μαζί τους «ζωντανεύει» ένας ολόκληρος κόσμος: τρυφερός και σαρκαστικός, παιχνιδιάρικος και μελαγχολικός, γεμάτος από εκείνες τις μικρές λεκτικές εκπλήξεις που μόνο εκείνη ήξερε να κρύβει μέσα σε έναν στίχο.
Η Εθνική Λυρική Σκηνή αφιερώνει στην σπουδαία στιχουργό και συγγραφέα τέσσερις μουσικές βραδιές, παρουσιάζοντας στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος το μουσικό αφιέρωμα με τίτλο «Ακόμα κι αν φύγεις…», σε σύλληψη και καλλιτεχνική επιμέλεια της Δήμητρας Γαλάνη. Μαζί της, η Σαβίνα Γιαννάτου και ο Γιάννης Παλαμίδας θα ξαναπιάσουν το νήμα των τραγουδιών της, αυτή τη φορά μέσα από νέες ερμηνείες και έναν «πειραγμένο» ήχο που επιχειρεί να τα φέρει στο σήμερα.
Γιατί η Μαριανίνα Κριεζή δεν έγραψε απλώς μερικά από τα πιο αγαπημένα τραγούδια της ελληνικής δισκογραφίας. Έφτιαξε έναν δικό της μικρόκοσμο, όπου το καθημερινό μπορούσε ξαφνικά να γίνει ποίηση, μια απλή λέξη να κρύβει δεύτερες και τρίτες αναγνώσεις και το χιούμορ να συναντά, χωρίς προειδοποίηση, τη μελαγχολία.
Δημιουργός σπάνιας ευαισθησίας, με βλέμμα ανήσυχο και παιχνιδιάρικο, η Κριεζή είχε το χάρισμα να παρατηρεί όλα εκείνα που συνήθως περνούν απαρατήρητα. Η γραφή της ήταν βαθιά θηλυκή, όχι τόσο ως ταυτότητα του έργου της όσο ως τρόπος να αφουγκράζεται τον κόσμο: τρυφερά, ειρωνικά, με λεπτότητα, αλλά και με μια μικρή δόση σκανταλιάς.
Στα χέρια της η γλώσσα γινόταν παιχνίδι, τραγούδι, υπαινιγμός και παρατήρηση, ενώ ακόμη και το πιο ασήμαντο μπορούσε να αποκτήσει ξαφνικά αξία και ποίηση. Και ύστερα, βέβαια, υπήρχε η «Λιλιπούπολη». Εκείνος ο μικροσκοπικός, αλλόκοτος τόπος που γεννήθηκε στα ερτζιανά του Τρίτου Προγράμματος και έμελλε να μεγαλώσει γενιές ολόκληρες Ελλήνων. Η εκπομπή ξεκίνησε να μεταδίδεται το 1977 και δημιούργησε ένα πρωτόγνωρο για την εποχή ραδιοφωνικό σύμπαν, όπου η παιδική φαντασία μπορούσε να συνυπάρχει με την ποίηση, το χιούμορ, τη σάτιρα και τον σχολιασμό της πραγματικότητας.
«Κάναμε ό,τι θέλαμε, παίζαμε ό,τι θέλαμε», θυμόταν αργότερα η ίδια η Κριεζή, περιγράφοντας ίσως με τον πιο απλό τρόπο την ελευθερία που χαρακτήριζε εκείνη την περίοδο. Γιατί πίσω από τους παράξενους ήρωες, τα λεκτικά παιχνίδια και τα τραγούδια που έμοιαζαν να απευθύνονται στα παιδιά, κρυβόταν ένα οξύ και ανήσυχο βλέμμα πάνω στην κοινωνία και την εποχή. Πολύ πριν από τη «Λιλιπούπολη», η Μαριανίνα Κριεζή είχε ήδη αρχίσει να αναζητά τον δικό της δρόμο μέσα από την ποίηση και τη λογοτεχνία.
Στη συνέχεια, θα περάσει με την ίδια ευκολία από το θέατρο στο παιδικό βιβλίο και από το ραδιόφωνο στη στιχουργική, χωρίς να εγκαταλείψει ποτέ εκείνη την ελευθερία που χαρακτήριζε τη γραφή της. Το μικρόφωνο, μάλιστα, θα παραμείνει για χρόνια ένας από τους αγαπημένους της χώρους, καθώς μετά τη «Λιλιπούπολη» θα συνεχίσει ως παραγωγός εκπομπών στην Ελληνική Ραδιοφωνία.
Στο τραγούδι θα συναντηθεί με δημιουργούς όπως η Λένα Πλάτωνος, ο Νίκος Κυπουργός, ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος, ο Γιάννης Σπανός, ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Διονύσης Τσακνής, βάζοντας κάθε φορά τη δική της, απολύτως αναγνωρίσιμη, σφραγίδα. Από το «Σαμποτάζ» μέχρι τη «Σερενάτα», οι στίχοι της άλλαξαν μουσικές, φωνές και εποχές και αγαπήθηκαν από διαφορετικές γενιές. Γεννημένη στην Αθήνα το 1947, με καταγωγή από την Ύδρα, μεγάλωσε στο Ψυχικό και οι πρώτες επιλογές της έδειχναν ήδη μια δημιουργό που δεν θα ακολουθούσε μία και μοναδική διαδρομή.
Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διακοσμητική-σκηνογραφία στα εργαστήρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, ενώ το 1969 βρέθηκε στο Παρίσι για να σπουδάσει σχέδιο υφάσματος στην Ανωτάτη Εθνική Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών. Η γνωριμία της με το Τρίτο Πρόγραμμα του Μάνου Χατζιδάκι θα αποδειχθεί καθοριστική και θα ανοίξει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της πορείας της.
Όταν έφυγε από τη ζωή, στις 6 Φεβρουαρίου 2022, άφηνε πίσω της ένα έργο πολύ μεγαλύτερο από τη «Λιλιπούπολη», με την οποία ταυτίστηκε. Ένα έργο που εξακολουθεί να κρύβει μικρές εκπλήξεις και να αποκαλύπτει διαφορετικές πλευρές του κάθε φορά που επιστρέφουμε σε αυτό. Σε αυτό ακριβώς το πολύχρωμο σύμπαν επιστρέφει τώρα και η Δήμητρα Γαλάνη. Η σχέση της με τη Μαριανίνα Κριεζή δεν ξεκινά, άλλωστε, με το σημερινό αφιέρωμα. Οι δυο τους συναντήθηκαν δημιουργικά το 2004 στο «Το σ’ αγαπώ μπορεί», με την Γαλάνη να γράφει μουσική πάνω στους στίχους της Κριεζή και να τους ερμηνεύει η ίδια.
Περισσότερα από είκοσι χρόνια αργότερα, η σπουδαία ερμηνεύτρια και δημιουργός ξαναπιάνει το νήμα αυτής της σχέσης, έχοντας αυτή τη φορά τη σύλληψη και την καλλιτεχνική επιμέλεια του «Ακόμα κι αν φύγεις….» Στο πλευρό της θα βρίσκεται η Σαβίνα Γιαννάτου, σε μια επιστροφή που έχει τον δικό της συμβολισμό.
Η επαγγελματική της διαδρομή ξεκίνησε από τη «Λιλιπούπολη», προτού η ίδια ανοίξει τα φτερά της σε εντελώς διαφορετικά μουσικά τοπία, από το ελληνικό έντεχνο και την παλαιά μουσική έως την παράδοση, τον φωνητικό αυτοσχεδιασμό και τη διεθνή σκηνή. Την ερμηνευτική παρέα συμπληρώνει ο Γιάννης Παλαμίδας, με τη μακρά διαδρομή του στη μουσική, στο θέατρο και στις παραστατικές τέχνες. Και επειδή το ζητούμενο δεν είναι μια νοσταλγική αναπαράσταση του παρελθόντος, τα τραγούδια της Κριεζή θα ακουστούν διαφορετικά από ό,τι τα έχουμε συνηθίσει.
Ο Σεραφείμ Γιαννακόπουλος και ο Αντώνης Σουσάμογλου υπογράφουν την ενορχηστρωτική επιμέλεια, δίνοντάς τους έναν «πειραγμένο» ήχο που συνομιλεί με το σήμερα, χωρίς να χάνει τον λυρισμό, το χιούμορ και το παιχνιδιάρικο στοιχείο των στίχων τους. Ένα εξαμελές μουσικό σύνολο και ένα κουαρτέτο εγχόρδων συμπληρώνουν το μουσικό τοπίο της παράστασης.
Την σκηνοθετική επιμέλεια έχει η Κατερίνα Πετσατώδη, το art direction υπογράφει η Λίλα Σωτηρίου, τα animation που θα συνοδεύουν τις ιστορίες των τραγουδιών δημιουργεί η Ειρήνη Βιανέλλη και τους φωτισμούς η Ελευθερία Ντεκώ. Την Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ διευθύνει η Κωνσταντίνα Πιτσιάκου.
