Στην επανεξέταση της διάταξης που προέβλεπε την πλήρη απαγόρευση χρήσης μετρητών στις αντικαταβολές μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών προσανατολίζεται το οικονομικό επιτελείο, με σοβαρό το ενδεχόμενο το μέτρο να μην συμπεριληφθεί στο τελικό νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη Βουλή. Παρότι η ρύθμιση περιλαμβάνεται στο κείμενο που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου, οι έντονες αντιδράσεις της αγοράς και τα πρακτικά αδιέξοδα εφαρμογής οδηγούν σε αναδίπλωση.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά για την ίδια αγορά
Η βασική αντίφαση που προκάλεσε τις αντιδράσεις εστιάζει στη διαφορετική μεταχείριση των συναλλαγών ανάλογα με το κανάλι πώλησης:
Φυσικά καταστήματα: Οι αγορές έως 500 ευρώ επιτρέπεται να εξοφλούνται κανονικά με μετρητά.
Ηλεκτρονικό εμπόριο: Με την προτεινόμενη διάταξη, ακόμη και για δέμα ελάχιστης αξίας (π.χ. 15 ή 20 ευρώ) μέσω courier, η χρήση μετρητών θα απαγορευόταν πλήρως, καθιστώντας υποχρεωτική την κάρτα ή το POS.
Η διαφοροποίηση αυτή εγείρει ζητήματα αθέμιτου ανταγωνισμού και παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας, επιβάλλοντας οριζόντια ηλεκτρονικές πληρωμές χωρίς όριο ποσού μόνο για το e-commerce.
Εξοντωτικά πρόστιμα και λειτουργικό κόστος στις courier
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι αν μια εταιρεία ταχυμεταφορών δεχόταν μετρητά, θα επιβαρυνόταν με πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής (π.χ. πρόστιμο 200 ευρώ για αντικαταβολή 100 ευρώ). Παράλληλα, η υποχρεωτική εφοδιαστική κάλυψη όλων των διανομέων με μέσα ηλεκτρονικής είσπραξης δημιουργούσε δυσανάλογο κόστος, ειδικά για τις μικρότερες εταιρείες του κλάδου σε περιφερειακές περιοχές.
Γιατί παραμένει δημοφιλής η αντικαταβολή
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, περίπου 4 στις 10 ηλεκτρονικές παραγγελίες στην Ελλάδα εξοφλούνται με αντικαταβολή. Η επιλογή αυτή παραμένει ισχυρή διότι:
Εξυπηρετεί ηλικιωμένους, κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών και πολίτες με περιορισμένη πρόσβαση σε τραπεζικά μέσα.
Λειτουργεί ως αίσθημα ασφάλειας για καταναλωτές που δεν επιθυμούν να προπληρώσουν σε e-shop με τα οποία δεν έχουν προηγούμενη συναλλακτική εμπειρία.
Αν και ο αρχικός σχεδιασμός περιλάμβανε εξαιρέσεις (για άτομα άνω των 70 ετών, κατοίκους μικρών νησιών, έτοιμο φαγητό και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα), αυτές κρίθηκαν ανεπαρκείς για να καλύψουν το συνολικό στρεβλό πλαίσιο. Η τελική απόφαση για τη διατήρηση των μετρητών στις αντικαταβολές θα οριστικοποιηθεί με την κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης.