Τη μνήμη του Οσίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, του Αγίου Ανδρομάχου και του Αγίου Βαλαντίου, ασκητού στην Κύπρο, τιμά σήμερα, 12 Οκτωβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία. Η ημέρα συνδέεται με τη θεολογική διδασκαλία, το μαρτύριο και την ασκητική ζωή, ενώ μεταξύ των ονομάτων που εορτάζουν περιλαμβάνονται η Ανδρομάχη, ο Ανδρόμαχος, ο Συμεών και ο Βαλάντιος.
Ξεχωριστή θέση στο σημερινό εορτολόγιο κατέχει ο Όσιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο οποίος γεννήθηκε το 949 στη Γαλάτη της Παφλαγονίας, από εύπορους και ευσεβείς γονείς, τον Βασίλειο και τη Θεοφανώ. Σε νεαρή ηλικία βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, κοντά στον θείο του, που υπηρετούσε στον αυτοκρατορικό οίκο. Καθοριστική για την πορεία του υπήρξε η γνωριμία του με τον Συμεών τον Ευλαβή, μοναχό της Μονής Στουδίου, ο οποίος έγινε πνευματικός του πατέρας.
Η επιθυμία του να ακολουθήσει τον μοναχισμό τον οδήγησε να αποποιηθεί την πατρική περιουσία και να εγκαταλείψει την κοσμική ζωή. Από τη Μονή Στουδίου μετακινήθηκε στη Μονή του Αγίου Μάμαντος, όπου εκάρη μοναχός, χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και ανέλαβε την ηγουμενία. Εκεί εργάστηκε για την αποκατάσταση της μονής και την πνευματική συγκρότηση της αδελφότητας, αντιμετωπίζοντας αντιδράσεις ακόμη και από μοναχούς της. Σύμφωνα με τον βίο του, όταν ο Πατριάρχης διέταξε την εξορία όσων στράφηκαν εναντίον του, ο ίδιος ζήτησε να συγχωρεθούν.
Παράλληλα με τα μοναστικά του καθήκοντα, άφησε σημαντικό συγγραφικό έργο, με κατηχητικούς λόγους, θεολογικά και πρακτικά κεφάλαια και θρησκευτικούς ύμνους. Στον βίο και στα κείμενά του εξέχουσα θέση έχουν η προσευχή, η μετάνοια και η εμπειρία του θείου φωτός, γι’ αυτό και είναι γνωστός ως «θεολόγος του φωτός». Έπειτα από πολυετή ηγουμενία αποσύρθηκε στη Μονή της Αγίας Μαρίνας, στην περιοχή της Χρυσούπολης, και κοιμήθηκε το 1022.
Την ίδια ημέρα τιμώνται οι μάρτυρες Ανδρόμαχος και Διόδωρος. Οι σωζόμενες συναξαριακές αναφορές για τη ζωή τους είναι σύντομες και καταγράφουν ότι μαρτύρησαν διά πυρός για τη χριστιανική πίστη τους. Αν και σε διαδεδομένα ονομαστικά εορτολόγια εμφανίζεται η διατύπωση «Αγίων Ανδρομάχης και Ανδρομάχου», οι συναξαριακές πηγές αναφέρουν τον Ανδρόμαχο μαζί με τον Διόδωρο. Η Ανδρομάχη περιλαμβάνεται στα ονόματα που εορτάζουν σήμερα, χωρίς να τεκμηριώνεται στις συγκεκριμένες πηγές ξεχωριστός βίος αγίας με αυτό το όνομα.
Στην ασκητική παράδοση της Κύπρου ανήκει ο Άγιος Βαλάντιος, ο οποίος συγκαταλέγεται στους τριακόσιους Αλαμανούς αγίους του νησιού. Ο Ορθόδοξος Συναξαριστής τον μνημονεύει μαζί με άλλους αγίους της ίδιας ομάδας, διευκρινίζοντας ότι δεν έχουν διασωθεί λεπτομέρειες για τον βίο τους. Η μνήμη του διατηρείται ως μέρος της κυπριακής εκκλησιαστικής παράδοσης, χωρίς επαρκή στοιχεία για συγκεκριμένα περιστατικά της ζωής ή της δράσης του.
