Η μεγάλη πρόκληση της ελληνικής προεδρίας στον ΟΗΕ

Η πρόσφατη επίθεση των ανταρτών Χούθι εναντίον διεθνών τερματικών σταθμών σε αεροδρόμια της Σαουδικής Αραβίας και η νέα επικίνδυνη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή θέτουν νέες προκλήσεις στην ελληνική διπλωματία, που όμως, κατά τα φαινόμενα, δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τέτοιας ευρείας κλίμακας διεθνή φαινόμενα.

• Από τον Νικ. Σταυρουλάκι

Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, με αιχμή το μπαράζ των πολύνεκρων επιθέσεων των Χούθι με βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον πολιτικών και ενεργειακών στόχων, τερματικών σταθμών αεροδρομίων και πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Aramco στη Σαουδική Αραβία, αναδεικνύει τις ακραίες περιφερειακές ισορροπίες που ήδη κρέμονται από μια κλωστή.

Η διαφορά είναι ότι από την ίδια κλωστή κρέμεται συγκυριακά και η ελληνική διπλωματία ευρισκόμενη σε θέση υψηλής ευθύνης, καθώς η Ελλάδα ασκεί από την 1η Οκτωβρίου και για έναν μήνα την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου Ασφάλειας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Το συμπέρασμα περί «άφωνης προεδρίας» της Ελλάδας στον ΟΗΕ προκύπτει εύκολα εάν ανατρέξει κάποιος στην πρόσφατη δήλωση «φυγής» του υπουργού Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη στο πανεπιστήμιο του Τορόντο, ότι «εάν η Αθήνα γνώριζε εκ των προτέρων ότι θα βρισκόμασταν σε μια τόσο ταραχώδη περίοδο, προφανώς δεν θα είχε θέσει υποψηφιότητα και δεν θα είχε κάνει εκστρατεία για να γίνει μέλος του 15μελούς οργάνου», υποτιμώντας, πρωτίστως, τον εαυτό του, ρεζιλεύοντας διεθνώς τη χώρα, και αποκαλύπτοντας το πόσο ανίκανη είναι η «δρώσα Ελλάς» να σταθεί στο ύψος των νέων περίπλοκων προκλήσεων.

 Γεωπολιτικη

Μπορεί η δήλωση να αποτύπωσε την πολυπλοκότητα της κατάστασης με ρεαλισμό, λόγω των ευρύτερων γεωπολιτικών αλλαγών, της πλήρους υποχώρησης του Διεθνούς Δικαίου και της πολυμέρειας που παρατηρείται διεθνώς, αλλά αποκαλύπτει την κεντρική νοοτροπία που επικρατεί στο κτίριο της Βασ. Σοφίας, το οποίο απαράλλακτο αποτυπώνεται και στη γενικότερη ελληνική εξωτερική πολιτική. «Ηρεμα νερά και ας μας πουν και μειοδότες». Η ίδια ποιότητα τώρα και σε οικουμενική συσκευασία.

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική διπλωματία είτε θέλει είτε δεν θέλει βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση και προ μιας σύνθετης πρόκλησης, κατά την οποία καλείται να ισορροπήσει τον ρόλο της ως αντικειμενικού διαμεσολαβητή κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, διατηρώντας ταυτόχρονα τις ισχυρές στρατηγικές της συμμαχίες με το Ριάντ.

Αντίθετα από την τηρούμενη γραμμή, με την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ελλάδα -υπό κανονικές συνθήκες- θα έπρεπε να επιδιώκει να βρεθεί αντιμέτωπη με «τα δύσκολα», ώστε να αναδείξει τις ικανότητές της, που βρίσκεται -κατά τον Γ. Γεραπετρίτη- στο απόγειο της ισχύος της. Τώρα πρέπει να διαχειριστεί τις έντονες γεωπολιτικές ισορροπίες και τις αποκλίνουσες θέσεις μεταξύ και των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου γι’ αυτήν την νέα κρίση στην περιοχή.

Θα έπρεπε να επιδιώκει να αναβαθμίσει το διεθνές της αποτύπωμα, προωθώντας τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και την ειρηνική επίλυση των διαφορών. Η έξαρση της βίας στην Υεμένη και τα πλήγματα κατά μη στρατιωτικών υποδομών το μόνο που κινητοποίησαν στον κοιμισμένο μηχανισμό του ελληνικού ΥΠΕΞ ήταν μία καταδικαστική ανακοίνωση, με την απερίφραστη καταδίκη των επιθέσεων και να εκφράσει ανοιχτά την αλληλεγγύη του στη Σαουδική Αραβία. Δεν υπάρχει καμία πληροφορία για το ποια θα είναι τα διπλωματικά μέσα που θα αναδείξει η Ελλάδα στο Σ.Α. όσο έχει την προεδρία (ολόκληρο τον Οκτώβριο).

O Γ. Γεραπετρίτης

Δεν είναι ακόμα γνωστό πώς σκέπτεται να κινηθεί ο Γ. Γεραπετρίτης, που όχι μόνο θα έπρεπε να έχει σχέδιο για κάθε περίπτωση, αλλά και θα πρέπει να επιδείξει την αναγκαία στάση αρχών, απολύτως ευθυγραμμισμένη με τη διεθνή νομιμότητα, να δοκιμάζει τη διπλωματική ευελιξία προκειμένου να βγει διπλωματικά δυναμωμένη από τη συγκεκριμένη κρίση, αντί να κρύβεται πίσω από τη φούστα της συγκυρίας…
Διπλωματικοί παράγοντες αναμασούν τα ίδια «ξύλινα» ποιήματα, που ούτε έργο παράγουν ούτε ουσία. «Στο πλαίσιο της Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ελλάδα επιχειρεί να λειτουργήσει ως γέφυρα διαλόγου». Ε, λοιπόν; Παρακάτω…

Η ελληνική διπλωματία, υπό την καθοδήγηση της μόνιμης αντιπροσώπου στον ΟΗΕ, πρέσβεως Αγλαΐας Μπαλτά, έχει θέσει ως προτεραιότητες του προγράμματος εργασίας του Οκτωβρίου την τήρηση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, την προστασία των αμάχων και, κυρίως, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Η κεντρική εκδήλωση υψηλού επιπέδου της ελληνικής προεδρίας έχει προγραμματιστεί για τις 29 Οκτωβρίου και θα επικεντρωθεί στη διεθνή ναυτιλιακή ασφάλεια, βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τη δράση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και τα πλήγματα στις υποδομές της ευρύτερης περιοχής.

Και έπειτα από αυτές τις πρωτοβουλίες, οι Χούθι θα παραδώσουν τα όπλα και θα παραδοθούν από ευθιξία. Αλλού είναι τα θέματα. Ο ρόλος της ελληνικής δύναμης Patriot στη Σαουδική Αραβία δεν είναι αμελητέος, ιδίως μετά τη «Συμφωνία της Μέκκας». Το ισχυρότερο χαρτί και ταυτόχρονα η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική εξωτερική πολιτική στην περιοχή είναι η στρατιωτική της παρουσία στο σαουδαραβικό έδαφος.

Από τον Σεπτέμβριο του 2021 η Ελλάδα έχει αναπτύξει μια πλήρη συστοιχία του αντιαεροπορικού συστήματος ΜΙΜ-104 PATRIOT, που στελεχώνεται με περισσότερους από 120 αξιωματικούς και υπαξιωματικούς της Πολεμικής Αεροπορίας (ΕΛΔΥΣΑ) για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών του βασιλείου.

Η επιτυχής κατάρριψη βαλλιστικού πυραύλου

Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 η ελληνική κυβέρνηση ανανέωσε τη θητεία της αποστολής αυτής, ανταποκρινόμενη στο επίσημο αίτημα του Ριάντ. Η χρησιμότητα της ελληνικής παρουσίας αποδείχθηκε έμπρακτα στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026, όταν το ελληνικό πλήρωμα του συστήματος Patriot στην ευρύτερη περιοχή του Γιανμπού (όπου εδρεύουν μεγάλες εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαίου) προχώρησε στην επιτυχή αναχαίτιση και κατάρριψη ενός βαλλιστικού πυραύλου και ενός drone των Χούθι. Το περιστατικό αυτό επιβεβαίωσε ότι η ελληνική αποστολή δεν έχει διακοσμητικό ρόλο, αλλά συμμετέχει ενεργά στην αποτροπή πληγμάτων εναντίον της Σαουδικής Αραβίας. Ολα αυτά καλά. Ελληνική πρωτοβουλία που να ακινητοποιεί τους Χούθι υπάρχει;