Καύσιμα: «Γεφύρι της Αρτας» το σύστημα εισροών – εκροών

Νέα παράταση, που φτάνει έως το τέλος του 2027, παίρνει η πλήρης προσαρμογή του συστήματος εισροών – εκροών στα πρατήρια καυσίμων, ένα μέτρο το οποίο θα έκλεινε κάθε παράθυρο στο λαθρεμπόριο, το οποίο ανθεί τα τελευταία χρόνια, κοστίζοντας στο Ελληνικό Δημόσιο πάνω από 500 εκατ. ευρώ σε φόρους. Το ποσό αυτό θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει μειώσεις είτε του ΦΠΑ είτε των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα, ώστε να ελαφρυνθούν για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα οι καταναλωτές, οι οποίοι πληρώνουν πανάκριβα τη βενζίνη, πάνω από τα 2,20 ευρώ το λίτρο.

Το σύστημα προβλέφθηκε για πρώτη φορά με νόμο το 2009, όμως 17 χρόνια αργότερα η εφαρμογή των νέων προδιαγραφών εξακολουθεί να συνοδεύεται από τεχνικές εκκρεμότητες. Ενα μέτρο που σχεδιάστηκε για να αποκαλύπτει παρατυπίες στη διακίνηση των καυσίμων έχει εξελιχθεί σε υπόθεση διαδοχικών χρονοδιαγραμμάτων, χωρίς να έχουν κλείσει όλες οι αδυναμίες που καλείται να αντιμετωπίσει.

Η νέα απόφαση έρχεται μόλις λίγους μήνες μετά τον καθορισμό των προηγούμενων προθεσμιών, τον περασμένο Μάρτιο. Τότε, η ολοκλήρωση των υποχρεώσεων τοποθετούνταν μέσα στο 2026. Πλέον, σημαντικό μέρος της εφαρμογής μεταφέρεται στην επόμενη χρονιά, με την επίσημη αιτιολογία να επικαλείται την ανάγκη περισσότερου χρόνου για την τεχνική προετοιμασία.

Με την κοινή απόφαση των συναρμόδιων υπουργείων και της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η πλήρης προσαρμογή των δημόσιων πρατηρίων στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη μεταφέρεται από τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 στις 30 Ιουνίου 2027. Για τα δημόσια πρατήρια στην υπόλοιπη χώρα, η προθεσμία αλλάζει από τις 31 Δεκεμβρίου 2026 στις 31 Δεκεμβρίου 2027. Για τα ιδιωτικά πρατήρια, η εγκατάσταση του συστήματος μετατίθεται επίσης κατά έναν χρόνο, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Μέχρι την ίδια ημερομηνία παρατείνεται και η ηλεκτρονική απογραφή και καταχώριση των δεξαμενών τους στο σχετικό Μητρώο της ΑΑΔΕ.

Η απογραφή αποτελεί απαραίτητο κομμάτι του ελέγχου, καθώς οι υπηρεσίες πρέπει να γνωρίζουν ποιες δεξαμενές λειτουργούν και σε ποιες εγκαταστάσεις αποθηκεύονται τα καύσιμα. Χωρίς ολοκληρωμένη καταγραφή, δυσκολεύει η αντιπαραβολή των δηλωμένων στοιχείων με την πραγματική εικόνα κάθε πρατηρίου και η διερεύνηση διαφορών στις ποσότητες.

Σύμφωνα με την επίσημη αιτιολογία, οι παρατάσεις απαιτούνται για να εξασφαλιστούν η πλήρης τεχνική εφαρμογή των μέτρων, η αξιοπιστία των δεδομένων για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου και η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για ανάγκες που εμφανίστηκαν τώρα. Η σωστή καταγραφή και η αποστολή αξιόπιστων στοιχείων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας του συστήματος από την αρχή.

Το κόστος

Για τους οδηγούς, το κόστος δεν μεταφέρεται σε κάποια μελλοντική ημερομηνία. Με την αμόλυβδη πάνω από τα 2,20 ευρώ το λίτρο, ένα γέμισμα 60 λίτρων ξεπερνά τα 132 ευρώ. Οσοι χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητο για τη δουλειά τους καλούνται να καλύπτουν αυτή τη δαπάνη επανειλημμένα, περιορίζοντας τα χρήματα που διαθέτουν για άλλες ανάγκες.

Η επιβάρυνση γίνεται μεγαλύτερη για εργαζομένους που διανύουν μεγάλες αποστάσεις ή δεν εξυπηρετούνται από τις δημόσιες συγκοινωνίες. Για αυτούς, η αγορά καυσίμων αποτελεί ανελαστική δαπάνη, αφού η μείωση των μετακινήσεων δεν είναι πάντοτε εφικτή. Αντίστοιχα, οι επαγγελματίες που χρησιμοποιούν οχήματα για παραδόσεις και μεταφορές ενσωματώνουν το αυξημένο κόστος στα καθημερινά έξοδα της δραστηριότητάς τους.

Στην τιμή της αντλίας περιλαμβάνονται ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ, τους οποίους ο καταναλωτής πληρώνει σε κάθε νόμιμη αγορά. Το λαθρεμπόριο στερεί έσοδα από το Δημόσιο, ενώ δημιουργεί πλεονέκτημα για όσους διακινούν καύσιμα αποφεύγοντας τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.

Η ζημιά αφορά και τους συνεπείς πρατηριούχους, που πληρώνουν φόρους, καλύπτουν το κόστος λειτουργίας τους και επενδύουν στον απαιτούμενο εξοπλισμό. Οταν ένας παραβάτης εκμεταλλεύεται κενά στην εποπτεία, μπορεί να λειτουργεί με διαφορετικούς όρους από τον νόμιμο επαγγελματία. Η αποτελεσματική παρακολούθηση της διακίνησης συνδέεται επομένως άμεσα και με τον ανταγωνισμό στην αγορά καυσίμων.

Πρόστιμο 150.000 ευρώ για παραποίηση

Πρόστιμο 150.000 ευρώ προβλέπεται για παράνομες παρεμβάσεις στον εξοπλισμό ή στο λογισμικό του συστήματος, αλλά και για αλλοίωση των στοιχείων που αποθηκεύονται στο πρατήριο ή αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ. Το πρόστιμο επιβάλλεται στον υπεύθυνο της επιχείρησης και ξεχωριστά σε κάθε πρόσωπο που συμμετείχε ή βοήθησε στην παράβαση. Το ίδιο ποσό προβλέπεται για παραποιημένες ή εικονικές αποδείξεις και τιμολόγια, όταν τα στοιχεία τους δεν αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ ή αποστέλλονται αλλοιωμένα, καθώς και όταν δεν εκδίδονται τα απαιτούμενα παραστατικά.

Σύγκριση στοιχείων από τις ελεγκτικές υπηρεσίες

Το σύστημα εισροών – εκροών καταγράφει τις ποσότητες που παραλαμβάνει ένα πρατήριο στις δεξαμενές του και εκείνες που διαθέτει από τις αντλίες. Η σύγκριση των στοιχείων επιτρέπει στις ελεγκτικές υπηρεσίες να εντοπίζουν αποκλίσεις και να εξετάζουν αν πίσω από αυτές κρύβονται παρατυπίες.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ως στόχους τη διασφάλιση των δημοσιονομικών συμφερόντων και την προστασία των καταναλωτών. Για να επιτευχθούν, χρειάζονται σωστές μετρήσεις, αξιόπιστο λογισμικό και στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν στους ελέγχους. Η παρουσία εξοπλισμού σε ένα πρατήριο δεν εξασφαλίζει από μόνη της ότι οι ποσότητες καταγράφονται χωρίς παρεμβάσεις ή λάθη. Το κρίσιμο είναι οι πληροφορίες να επιτρέπουν τον εντοπισμό ύποπτων διαφορών και να οδηγούν σε έρευνα. Διαφορετικά, η καταγραφή κινδυνεύει να περιοριστεί σε μια τυπική υποχρέωση, χωρίς να δίνει στις υπηρεσίες την εικόνα που χρειάζονται για να παρακολουθούν τις συναλλαγές και να αναζητούν αδήλωτες ποσότητες καυσίμων.