Ηλεκτρονικές δαπάνες: Ποιοι κινδυνεύουν με πρόστιμο 22%

Αντιμέτωποι με πρόσθετο φόρο 22% κινδυνεύουν να βρεθούν εκατομμύρια φορολογούμενοι, εάν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου δεν έχουν πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες ηλεκτρονικές δαπάνες για την κάλυψη του 30% του ετήσιου εισοδήματός τους. Με λιγότερο από δυόμισι μήνες να απομένουν μέχρι το τέλος του 2026, περίπου 4,5 εκατομμύρια πολίτες καλούνται να ελέγξουν τις συναλλαγές τους, προκειμένου να αποφύγουν πρόσθετες επιβαρύνσεις κατά την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων.

Το μέτρο αφορά μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ιδιοκτήτες ακινήτων, οι οποίοι υποχρεούνται να πραγματοποιούν συγκεκριμένο ύψος αγορών αγαθών και πληρωμών υπηρεσιών με κάρτες ή άλλα ηλεκτρονικά μέσα. Σε περίπτωση που το απαιτούμενο ποσό δεν καλυφθεί, η διαφορά φορολογείται με συντελεστή 22%, αυξάνοντας τον τελικό λογαριασμό της εφορίας.

Το οικονομικό βάρος της συγκεκριμένης υποχρέωσης αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Το 2024, οι φορολογούμενοι που δεν συγκέντρωσαν το απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών αποδείξεων επιβαρύνθηκαν συνολικά με πρόσθετο φόρο 87,21 εκατ. ευρώ, έναντι 55,48 εκατ. ευρώ το 2023. Πρόκειται για αύξηση σχεδόν 60% μέσα σε έναν χρόνο.

Στο επίκεντρο ελεύθεροι επαγγελματίες

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς ο υπολογισμός του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος και οι προβλεπόμενες προσαυξήσεις μπορούν να ανεβάσουν σημαντικά το ύψος των ηλεκτρονικών δαπανών που απαιτούνται. Έτσι, ακόμη και φορολογούμενοι που θεωρούν ότι έχουν καλύψει τις υποχρεώσεις τους με βάση τα πραγματικά τους έσοδα ενδέχεται να διαπιστώσουν ότι χρειάζονται περισσότερες αποδείξεις.

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, το απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών συναλλαγών αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος, με ανώτατο όριο δαπανών τις 20.000 ευρώ. Για παράδειγμα, ένας φορολογούμενος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ οφείλει να έχει πραγματοποιήσει επιλέξιμες ηλεκτρονικές πληρωμές ύψους 6.000 ευρώ. Εάν οι δαπάνες του περιοριστούν στις 5.000 ευρώ, θα φορολογηθεί με 22% για τη διαφορά των 1.000 ευρώ, δηλαδή θα κληθεί να πληρώσει επιπλέον 220 ευρώ.

Για την κάλυψη του ορίου λαμβάνονται υπόψη αγορές με χρεωστικές, πιστωτικές και προπληρωμένες κάρτες, καθώς και πληρωμές μέσω e-banking και άλλων αναγνωρισμένων ηλεκτρονικών μέσων. Στις επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνονται τα τρόφιμα, τα είδη ένδυσης και υπόδησης, τα προϊόντα καθαριότητας και προσωπικής υγιεινής, οι ηλεκτρικές συσκευές, τα έπιπλα, οι επισκευές και οι συντηρήσεις.

Συνυπολογίζονται επίσης πληρωμές λογαριασμών κοινής ωφέλειας, κοινοχρήστων, διδάκτρων, ιατρικών επισκέψεων, εξετάσεων, νοσηλίων και ασφαλίστρων, εφόσον έχουν εξοφληθεί ηλεκτρονικά και υπάρχουν τα απαραίτητα παραστατικά.

Αντίθετα, δεν προσμετρώνται οι πληρωμές ενοικίων, δανείων, φόρων και τελών προς το Δημόσιο. Εκτός υπολογισμού παραμένουν επίσης οι αγορές ακινήτων, αυτοκινήτων, σκαφών και αεροσκαφών, καθώς και οι δαπάνες για αποταμιευτικά και επενδυτικά προϊόντα.

Για ορισμένες κατηγορίες φορολογουμένων προβλέπεται μειωμένο απαιτούμενο ποσοστό. Συγκεκριμένα, το όριο περιορίζεται στο 20% του ετήσιου εισοδήματος όταν οι πληρωμές για φόρο εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ, τοκοχρεολυτικές δόσεις δανείων και ενοίκια υπερβαίνουν συνολικά το 60% του πραγματικού εισοδήματος. Για όσους έχουν κατασχεμένους τραπεζικούς λογαριασμούς, το απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών δαπανών περιορίζεται στις 5.000 ευρώ.

Τι ισχύει για ζευγάρια και ηλικιωμένους

Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται και για τα ζευγάρια που υποβάλλουν κοινή φορολογική δήλωση. Παρότι η υποχρέωση υπολογίζεται ξεχωριστά για κάθε σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης, τυχόν πλεόνασμα ηλεκτρονικών δαπανών του ενός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη ελλείμματος του άλλου.

Από την υποχρέωση εξαιρούνται, μεταξύ άλλων, όσοι έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας τους, οι μόνιμοι κάτοικοι χωριών έως 500 κατοίκων ή νησιών έως 3.100 κατοίκων που δεν αποτελούν τουριστικούς προορισμούς, καθώς και οι οπλίτες που υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία.

Τα στοιχεία των ηλεκτρονικών συναλλαγών προσυμπληρώνονται από την ΑΑΔΕ στις φορολογικές δηλώσεις. Ωστόσο, οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να διορθώσουν τυχόν αποκλίσεις, εφόσον μπορούν να τεκμηριώσουν τις δαπάνες με τα αντίστοιχα παραστατικά.

Με την υποχρέωση να παραμένει σε ισχύ και το 2027, όσοι δεν έχουν ακόμη καλύψει το απαιτούμενο ποσό για το τρέχον έτος διαθέτουν περιθώριο μέχρι την τελευταία ημέρα του Δεκεμβρίου, προκειμένου να αποφύγουν την πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.