Ο θάνατος του παλικαριού συγκλόνισε όλο τον Ελληνισμό. Στις 13 Οκτωβρίου του 1904, στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία, στο χωριό Στάτιστα της Καστοριάς, έπεφτε νεκρός ο Παύλος Μελάς. Με πατέρα πρώην δήμαρχο Αθηναίων και πεθερό πρώην πρωθυπουργό, ο νεαρός ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού βρέθηκε εθελοντικά στην πανάρχαια ελληνική γη του Αλεξάνδρου, του Αριστοτέλους και των πολυάριθμων αγίων της Ορθοδοξίας. Ηλθε να βοηθήσει τον εντόπιο πληθυσμό να διατηρήσει την ελληνική ταυτότητά του και να μην περάσει από την τουρκική κατοχή στη δουλεία των Βουλγάρων. Η θυσία του αφύπνισε την ελεύθερη Ελλάδα και την κυβέρνηση των Αθηνών. Και ο γυναικάδελφός του, ο λαμπρός Ιων Δραγούμης, βροντοφώναξε: «Ας τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία και η Μακεδονία θα μας σώσει».
Πράγματι ο Μακεδονικός Αγώνας της περιόδου εκείνης έσωσε τον Ελληνισμό και τον έβγαλε από την εθνική κατάθλιψη. Είχε προηγηθεί η πτώχευση του 1893, η ήττα από τους Τούρκους το 1897 και η επιβολή Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου το 1898. Ο Ελληνισμός σύσσωμος έσπευσε να βοηθήσει τους υπόδουλους αδελφούς στον Βορρά, οι οποίοι είχαν πολλές φορές ξεσηκωθεί ζητώντας την ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό κράτος. Εκκλησία, διπλωμάτες, αξιωματικοί, δάσκαλοι, απλοί χωρικοί, άνδρες και γυναίκες, παιδιά και έφηβοι, ελληνόφωνοι και σλαβόφωνοι-δίγλωσσοι, όλοι συντονίστηκαν σωστά και πέτυχαν το θαύμα. Η Μακεδονία σώθηκε από την απειλή των κομιτατζήδων και σε λίγα χρόνια υποδέχθηκε ζητωκραυγάζοντας τον Ελληνικό Στρατό.
Ο Μακεδονικός Αγώνας συνεχίζεται με διαφορετικά μέσα. Θα συνεχιστεί ο αγώνας για το όνομα του γειτονικού κράτους που σφετερίζεται Ιστορία, πρόσωπα και σύμβολα που δεν του ανήκουν. Απαιτείται εμμονή και υπομονή, διότι τυχόν υποχώρηση δική μας θα καθιερώσει διεθνώς και ες αεί το κρατίδιο αυτό ως τον μόνο νόμιμο χρήστη του ονόματος και εμείς θα χάσουμε κάθε δικαίωμα στην Ιστορία και στον πολιτισμό μας!
Απαιτείται αγώνας για να διδάσκεται ορθά και τεκμηριωμένα η Ιστορία και η προσφορά του μακεδονικού Ελληνισμού στα σχολεία μας και τα πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Χρειάζεται επιτέλους να ανακινήσει σε διεθνείς οργανισμούς η χώρα μας το ζήτημα της ελληνικής μειονότητας (κυρίως Βλάχοι και Σαρακατσάνοι) που καταπιέζεται από τις Αρχές των Σκοπίων.
Και να απελευθερώσουμε τον νόμιμο Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος και Σκοπίων Ιωάννη που φυλακίστηκε στα Σκόπια.
Εάν επιμείνουμε, θα δικαιωθούμε.
Κωνσταντίνος Χολέβας
