Η συγκυρία της προετοιμαζόμενης (με αργούς, δυστυχώς, ρυθμούς) ελληνικής προεδρίας στην Ε.Ε. και η κρίση στις σχέσεις της κυβέρνησης με την τρόικα οδηγούν σε αυτονόητα ερωτήματα και για τις σχέσεις της Αθήνας με την Ουάσινγκτον. Αν και τα προβλήματα της χώρας συνδέονται με την Ευρώπη και προσδοκάται ότι θα επιλυθούν, κυρίως μέσω αυτής, η άσκηση της προεδρίας, το πρώτο εξάμηνο του 2014, και ο διάλογος με το ΔΝΤ επιβάλλουν διαρκή επαφή με τις ΗΠΑ.
Η διατήρηση της στήριξης της Ουάσινγκτον στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης αποτελεί την κύρια επιδίωξη της ελληνικής κυβέρνησης, ενώ σε ίσο επίπεδο τίθενται οι κινήσεις για την εδραίωση ήπιου κλίματος στη ΝΑ Μεσόγειο. Οι νέες προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού μέχρι την άνοιξη του 2014 (καθώς στη συνέχεια η Τουρκία εισέρχεται σε μακρά προεκλογική περίοδο) και οι έρευνες για υδρογονάνθρακες στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μπορεί -ο μη γένοιτο- να κρύβουν νέους (και ξεχασμένους εδώ και χρόνια) κύκλους έντασης ανάμεσα σε Αθήνα και Αγκυρα.
Οι πρόσφατες συνομιλίες του πρωθυπουργού Αντ. Σαμαρά με τον πρόεδρο Μπ. Ομπάμα αύξησαν το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τις εξελίξεις στην περιοχή. Η διπλωματική ανάγκη «αύξησης του ενδιαφέροντος» ίσως ακούγεται περίεργα σε όσους θεωρούν ότι η υπερδύναμη παρακολουθεί ακόμα τις εξελίξεις στην Ελλάδα με το ενδιαφέρον (και την παρεμβατικότητα) περασμένων δεκαετιών. Ωστόσο, πέραν των «κινηματογραφικών» αποκαλύψεων για τις υποκλοπές, το ενδιαφέρον των ΗΠΑ έχει απομακρυνθεί από την Ευρώπη και είναι χαρακτηριστικό ότι, ακόμα και για το θέμα της εμπορικής συμφωνίας TTIP, που αφορά συναλλαγές δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται ότι είπε στον Ελληνα πρωθυπουργό ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να βρει ισχυρά επιχειρήματα, για να πειστούν ο ίδιος και το Κογκρέσο.
Επόμενο βήμα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων στον χώρο της οικονομίας αποτελεί η άφιξη της υπουργού Εμπορίου Πένυ Πρίτζκερ στην Αθήνα, καθώς η τελευταία φορά που είχε πραγματοποιηθεί επίσκεψη προκατόχου της ήταν το 1999. Εμμεσο όφελος για τις διμερείς οικονομικές σχέσεις μπορεί να προκύψει και από την ετήσια Σύνοδο Κορυφής Ε.Ε. – ΗΠΑ που παραδοσιακά (αλλά όχι πάντα) συγκαλείται στη χώρα που ασκεί την προεδρία. Η (ακόμα μη βέβαιη) σύγκληση της Συνόδου στην Αθήνα θα σήμαινε έλευση του κ. Ομπάμα, ενώ -ανεξάρτητα από αυτήν- εκκρεμεί και επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Τζ. Κέρι.
Μείζονα σημασία αποκτά η συνεργασία και στα κεφάλαια της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας. Εγκυρες πηγές υπογραμμίζουν ότι, σε αντίθεση με τις φήμες που είχαν διαρρεύσει μετά τις συνομιλίες Ομπάμα – Σαμαρά, δεν υφίσταται στάθμευση ούτε (πολύ περισσότερο) επιχειρησιακή δράση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAVs) των ΗΠΑ με βάσεις σε ελληνικά αεροδρόμια. Η πραγματικότητα είναι ότι έχει γίνει μόνο κάποια προεργασία για το ενδεχόμενο αυτό, ενώ εκκρεμούν (από το 2011) αρκετές λεπτομέρειες του σχεδίου διμερούς συμφωνίας για υπερπτήσεις αμερικανικών UAV. Αντίθετα, ταχεία είναι η ανταπόκριση της Ουάσινγκτον στο αίτημα Σαμαρά για συνδρομή στην καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης με άλλα μέσα, καθώς οι ΗΠΑ θα προσφέρουν στις ελληνικές υπηρεσίες εκπαίδευση και τεχνογνωσία.
Αλέξανδρος Τάρκας
