Στην Ελλάδα δεν συζητούμε μετά το τέλος των εκλογών για τη στρατηγική των κομμάτων, ίσως γιατί ακόμα δεν έχει γίνει κατανοητή η αποφασιστική σημασία της. Πριν από κάποια χρόνια στη Βρετανία είχα την ευκαιρία να γνωρίσω και να συνεργαστώ με έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους πολιτικούς στρατηγιστές του δυτικού κόσμου. Οταν μπήκα στο γραφείο του στην πρώτη μας συνάντηση, μου έκανε εντύπωση μια βιβλιοθήκη που δέσποζε στον χώρο, γεμάτη από λογής λογής βιβλία, επιστημονικά, ιστορικά, φιλοσοφικά, διεθνών σχέσεων, μυθιστορήματα, αστυνομικά, θρίλερ, ποίησης κ.ά. Οταν του εξέφρασα τον εντυπωσιασμό μου για τη βιβλιοθήκη του, μου είπε: «Σε αυτή τη δουλειά καταστρέφεις την ίδια ποσότητα εγκεφαλικών κυττάρων καθημερινά όπως ένας τοξικομανής. Προσπαθώ να ξεγελάσω τον εγκέφαλό μου λοιπόν διαβάζοντας»!
Ποια κόμματα κέρδισαν τις επικοινωνιακές εντυπώσεις στις ευρωεκλογές της περασμένης Κυριακής; Αρχικώς ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας. Είναι η πρώτη φορά που η Αριστερά παίρνει μια πολιτική πρωτιά σε εκλογική διαδικασία από το 1918 που ιδρύθηκε το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας, κι αυτό έχει μια αδιαμφισβήτητη ιστορική αξία. Η στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ βασίστηκε πάνω στο δωρικό σύνθημα της πρώτης φοράς. Ενα ομολογουμένως ευφυές μήνυμα που λειτούργησε ως μοχλός απενοχοποίησης για κεντροαριστερούς και κεντροδεξιούς. Το 26,6% του ελληνικού εκλογικού σώματος δεν έγινε μέσα σε μια μέρα υποστηρικτής της ριζοσπαστικής Αριστεράς, αλλά θεωρώ ότι ο Αλέξης Τσίπρας, κι αυτό είναι προσωπική του επιτυχία, κατάφερε να υπερβεί τις σκληρές ιδεολογικές γραμμές και να γοητεύσει μεγάλο αριθμό Ελλήνων που κοντοστάθηκαν να ακούσουν το μήνυμά του. Για τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ βαραίνει αποφασιστικά, εκτός του Αλέξη Τσίπρα, και ο πολιτικός στρατηγιστής του κόμματος. Και οι δύο πέτυχαν ο ένας να συμπληρώνει τον άλλο παράγοντας μια υψηλού επιπέδου πολιτική καμπάνια με ξεκάθαρα μηνύματα και με στοχευμένη προβολή των κομβικών επιχειρημάτων.
Δεύτερος νικητής είναι ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Εδώ έχουμε την ακόλουθη παραδοξότητα. Η προεκλογική στρατηγική προβολή της Ελιάς δεν λειτούργησε όπως οι άνθρωποί της θα επιθυμούσαν. Το κεντρικό πολιτικό μήνυμα, ιδίως το τηλεοπτικό, ήταν θολό και στατικό, ενώ τα πολιτικά εργαλεία προώθησης δεν βοήθησαν να γίνει αυτό πιο ξεκάθαρο. Το κενό όμως καλύφθηκε από έναν έμπειρο, ευφυή και δεινό στρατηγιστή, τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Το δίλημμα που έθεσε ήταν μανιχαϊκό αλλά ξεκάθαρο, δεν έκανε στιγμή πίσω παρά τις πολιτικές πιέσεις και, κάθε φορά που μιλούσε για την Ευρώπη, ο τηλεθεατής άκουγε έναν πραγματικό γνώστη του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι. Συμβουλή προς «ναυτιλλομένους»: Ποτέ μην υποτιμάτε τις στρατηγικές ικανότητες ενός πανεπιστημιακού.
Τρίτος νικητής ήταν ο Γιώργος Καρατζαφέρης. Ο έξυπνος αυτός πολιτικός, με βαθιά γνώση της στρατηγικής και με πολύχρονη πείρα στα δρώμενα της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, επέτυχε μια εντυπωσιακή ολική επαναφορά, με ποσοστά που τον έφεραν σε απόσταση αναπνοής από την εκλογή ευρωβουλευτή. Το πολιτικό μήνυμα του ΛΑΟΣ χάθηκε ανάμεσα στα σκληρά διλήμματα της κορύφωσης του διπολισμού, αλλά ο Γιώργος Καρατζαφέρης διαπίστωσε το διαφαινόμενο κενό στον χώρο της συντηρητικής Δεξιάς και έσπευσε να το καλύψει με στοχευμένες πρωτοβουλίες και με ξεκάθαρα μηνύματα.
Εν κατακλείδι, ο Μαξ Μακ Κόουν, κορυφαίος πολιτικός στρατηγιστής, υποστηρίζει ότι στρατηγική είναι η διαδικασία σμίλευσης του άμεσου μέλλοντος για τα κόμματα και τους πολιτικούς ηγέτες. Τι σημαίνει αυτό; Οτι η πολιτική στρατηγική είναι μια πολύ πιο πολύπλοκη διαδικασία επιστημονικής εφαρμογής απ’ ό,τι αρκετοί θεωρούν.
ΥΓ.: Η τηλεοπτική προεκλογική εκστρατεία της Ν.Δ. ήταν ορθή ως προς την επιλογή προβολής του Αντώνη Σαμαρά. Κομβικό σφάλμα των στρατηγιστών της Ν.Δ. ήταν όμως η σκηνοθετική επιλογή των ασπρόμαυρων πλάνων για τον Αντώνη Σαμαρά, ακυρώνοντας τη στόχευση της διάχυσης του μηνύματος αισιοδοξίας και στέλνοντας συγκεχυμένα μηνύματα στον τηλεθεατή. Το εξαιρετικό πολιτικό σποτ του Μπαράκ Ομπάμα στην καμπάνια του «Yes We Can», που επηρέασε εμφανώς το σποτ της Ν.Δ., έπαιζε σκηνοθετικά με το ασπρόμαυρο πλάνο για να «ακυρώσει» το ρατσιστικό στερεότυπο. Στην περίπτωση του προεκλογικού σποτ της Ν.Δ. δημιουργούσε απόσταση από τη στόχευση της ταύτισης του τηλεθεατή – ψηφοφόρου με το πολιτικό μήνυμα του πρωθυπουργού.
Σπύρος Λίτσας
