Το τωρινό μοντέλο δεν αποτελεί το πρότυπο εκείνο που θέλει να προβάλει η Δύση
Ο Κεμάλ Ατατούρκ στη δεκαετία του 1920 επέβαλε διά της βίας τη δυτικοποίηση της τουρκικής κοινωνίας και τη μείωση της επιρροής του Ισλάμ. Ο Ερντογάν ακολουθεί την αντίθετη πορεία. Αξιοποιεί το αποτυχόν πραξικόπημα για να επιβάλει με αυταρχικό τρόπο την ισλαμική ιδεολογία του. Εχει προηγηθεί μια μακρά προσπάθεια επανόδου του Ισλάμ στο επίκεντρο της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής.
Τώρα τα πράγματα οδηγούνται προς την τελική ευθεία. Ο στρατός, προπύργιο του κεμαλισμού και της δυτικόστροφης ιδεολογίας, αποδυναμώνεται, οι μουεζίνηδες κατέβασαν τον κόσμο στους δρόμους την ημέρα του πραξικοπήματος, το αντίπαλο δέος που λέγεται Γκιουλέν τίθεται στο στόχαστρο. Η απομάκρυνση από την Ευρώπη δεν φαίνεται να φοβίζει τον Ερντογάν.
Αυτή η επάνοδος στις ισλαμικές ρίζες και η αμφισβήτηση του κεμαλικού εκδυτικισμού επηρεάζουν και τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ και η δυτική Ευρώπη βλέπουν την Τουρκία. Για τη Δύση το πείραμα του Κεμάλ ήταν μια χρυσή ευκαιρία να αποδείξει στους Αραβες, στους Ιρανούς και στους άλλους μουσουλμανικούς λαούς ότι δυτικές αξίες και Ισλάμ είναι συμβατές έννοιες. Η Τουρκία χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο για να πεισθούν οι υπόλοιποι μουσουλμάνοι ότι δεν υπάρχει λόγος να ακολουθούν τα μονοπάτια του σουνιτικού ή του σιιτικού φανατισμού. Μπορούν να συνδυάσουν την ελεύθερη οικονομία και κάποια επιφανειακά στοιχεία κοινοβουλευτισμού με τη θρησκευτική διδασκαλία του Κορανίου.
Περισσότερο και από το πληθυσμιακό της μέγεθος ή από τη θέση της δίπλα στη Ρωσία και στο Ιράν, η Τουρκία «πουλούσε» στους δυτικούς αυτήν την ιδιότητά της. Ηταν το μοναδικό πρότυπο που φαινόταν επιτυχημένο.
Ο σπουδαίος Βρετανός ιστορικός του 20ού αιώνος Αρνολντ Τόινμπι επισήμανε τα εξής: Η Δύση εχθρεύεται το Ισλάμ επειδή καλλιεργεί πρότυπα αντίθετα προς το καταναλωτικό πνεύμα. Η Τουρκία, μετά τη δυτικοποίηση που επέβαλε ο Κεμάλ, αποτελεί ένα καλό πρότυπο προς τους άλλους μουσουλμάνους. Γι’ αυτό ο δυτικός κόσμος είναι διατεθειμένος να ανεχθεί όλες τις αταξίες της Τουρκίας, ακόμη και τα εγκλήματά της!
Αυτά ίσχυαν έως σήμερα. Η Τουρκία που ακολουθεί πλέον τον ολισθηρό δρόμο του Ερντογάν, με την επιρροή του Ισλάμ σε κάθε πολιτική, κοινωνική και εκπαιδευτική δραστηριότητα και με την αναστολή της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, απομακρύνεται σαφώς από τη Δύση. Δεν μπορεί στο άμεσο μέλλον να αποτελεί το πρότυπο, το οποίο θα προβάλλουν οι δυτικοί προς τα εκατομμύρια των λοιπών μουσουλμάνων. Αρα, χάνει τη μεγάλη χρησιμότητά της για τις ΗΠΑ και τη δυτική Ευρώπη. Βεβαίως, δεν χάνει τη γεωστρατηγική θέση της, ας είμαστε ρεαλιστές. Τίποτε, όμως, δεν θα είναι όπως πριν.
Ως Ελληνες παρατηρούμε τις εξελίξεις και δεν εφησυχάζουμε!
Κωνσταντίνος Χολέβας
