Το ευρωπαϊκό «θαύμα» είναι η μικρομεσαία επιχείρησηΑπό τη
Βάσω Κόλλια
Στο περιβάλλον που έχει δημιουργήσει η διεθνής ύφεση, με τις ευρωπαϊκές παραλλαγές και τις τοπικές ιδιομορφίες της, η Ευρώπη χάνει διαρκώς μερίδια αγοράς, διεθνών συναλλαγών και επενδύσεων. Παράλληλα, βιώνει δημογραφικό μαρασμό, η ανεργία αυξάνεται, ενώ σταθερά ωθείται στο περιθώριο το 50% της κοινωνίας.
Οι κοινωνίες μας χάνουν τη δυνατότητα να συντηρούν τον εαυτό τους. Μειώνονται οι ασφαλιστικές εισφορές, ενώ υποχωρεί η φοροδοτική ικανότητά μας. Εχουμε μια κρίση στην παραδοσιακή αναδιανεμητική διαδικασία μεταξύ των γενεών.
Το κράτος, υπό την πίεση της ανάγκης για δημοσιοοικονομική προσαρμογή, διαθέτει περιορισμένες δυνατότητες για δραστικές διορθωτικές παρεμβάσεις. Σήμερα, ένα κράτος-μέλος της Ε.Ε. λειτουργεί εξισορροπητικά στην κοινωνία, αναδιανέμοντας κατά μέσο όρο το 44% του εθνικού ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει ότι προσπαθεί να επιτύχει ισόρροπη ανάπτυξη, κοινωνική και οικονομική συνοχή. Βλέπουμε παρόμοια μοτίβα να διατρέχουν σταθερά όλη την ενωμένη Ευρώπη.
Βλέπουμε να κινδυνεύει το ίδιο το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, στην καρδιά του οποίου είναι ο κοινωνικός διάλογος και η τριμερής συνεργασία εργοδοσίας, εργασίας και κράτους.
Η παράδοση του κοινωνικού διαλόγου επέτρεψε στην Ευρώπη να σχεδιάζει μακροπρόθεσμα και στρατηγικά την ανάπτυξή της.
Ομως οι σημερινές συνθήκες δημιουργούν τεράστιες ευκαιρίες για ασύλληπτη υπερσυγκέντρωση πολυεθνικού -ή, μάλλον, υπερεθνικού- πλούτου. Κάθε κρίκος της παραγωγικής διαδικασίας, από την εργασία έως τη φορολογική βάση μιας επιχείρησης, μπορεί πλέον να μεταφερθεί στον οικονομικό χωροχρόνο.
Μπροστά στους κολοσσούς της παγκοσμιοποίησης στέκονται έκθετες και ανυπεράσπιστες οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις, που στηρίζουν τις σύγχρονες οικονομίες μας.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο δεν βάσισε ποτέ την επιτυχία του στους πολυεθνικούς κολοσσούς. Το ευρωπαϊκό «θαύμα» ήταν και είναι η μικρομεσαία επιχείρηση.
Το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης ήταν πάντα κοινωνικό, το γεγονός ότι η ανάπτυξή της ήταν συνεκτική και άρα στρατηγική. Ομως, ας μη θεωρούμε αυτό το προβάδισμα δεδομένο:
Η Κίνα δεν πουλάει πλέον φθηνή εργασία, αλλά οικοσυστήματα παραγωγής, με παροχή φυσικών υποδομών, υπηρεσιών και τεχνογνωσίας σε συγκεκριμένες πόλεις. Οι ΗΠΑ μπορούν ακόμη και προσελκύουν τα μεγαλύτερα μυαλά παγκοσμίως, διατηρώντας ένα ποιοτικό προβάδισμα στην καινοτομία. Παράλληλα, μια σειρά από θεσμικές παρεμβάσεις, όπως ένα ευνοϊκό πτωχευτικό δίκαιο και μια φιλική αγορά κεφαλαίων, ελκύουν τη νεοφυή επιχειρηματικότητα.
Για να παραμείνει η Ευρώπη ανταγωνιστική, πρέπει να έχει και να διατηρεί ένα παγκόσμιο ποιοτικό προβάδισμα στην παιδεία, την έρευνα, την καινοτομία και τις υποδομές. Να είναι έξυπνη και βιώσιμη, δηλαδή. Εκεί βρίσκεται το κλειδί της ανταγωνιστικότητας. Μόνο έτσι θα εξασφαλίσουμε «έξυπνη» ανάπτυξη με βιώσιμα αποτελέσματα, χωρίς να υποχωρήσουμε όμως και από τις διεκδικήσεις μας υπέρ της κοινωνικής συνοχής.
