Στην πλούσια και σε παροιμίες ελληνική παράδοση κάποιες μοιάζουν, καμιά φορά, να συγκρούονται μεταξύ τους, μεταφέροντας, όμως, όλες τη δική τους αλήθεια. «Από Αύγουστο χειμώνα κι από Μάρτη καλοκαίρι». Μια φράση που δίνει τη γλυκιά αίσθηση ότι ο χρόνος γυρίζει σελίδα, χωρίς να το καταλάβουμε. Ο Αύγουστος, όσο κι αν είναι συνυφασμένος με θάλασσες και διακοπές, κρύβει μέσα του την πρώτη υποψία φθινοπώρου, τα απογεύματα μικραίνουν, το φως λιγοστεύει και η αύρα μάς ψιθυρίζει ότι το καλοκαίρι δεν είναι «μακράς διαρκείας»…
Κι έπειτα έρχεται ο Μάρτιος. Ο πρώτος μήνας της άνοιξης, με λουλούδια, ήλιο και την υπόσχεση της αναγέννησης. «Από Μάρτη καλοκαίρι» λέει ο λαός κι όντως υπάρχουν ημέρες που ο ήλιος ζεσταίνει σαν να βιάζεται να μας πάει κατευθείαν στον Ιούνιο.
Κι έρχεται μετά ο ίδιος λαός να αποκαλέσει τον Μάρτιο «γδάρτη και κακό παλουκοκαύτη». Δηλαδή, τόσο κρύο κάνει καμιά φορά που «γδέρνει» το δέρμα και σε αναγκάζει να κάψεις μέχρι και τα παλούκια για να ζεσταθείς! Σαν δυο ηλικιωμένοι στο καφενείο που θυμούνται τα παλιά και επιμένουν, ο καθένας, στη δική του εκδοχή της αλήθειας.
Η πρώτη παροιμία μοιάζει σχεδόν ποιητική. Ο Αύγουστος, ο μήνας των διακοπών, των γλάρων και του αλατιού στα μαλλιά, φέρνει ήδη μέσα του τον σπόρο του χειμώνα. Τον Μάρτιο, όμως, έρχεται ένα ξαφνικό κρύο, ένας βοριάς που κόβει σαν λεπίδα, μια βροχή που θυμίζει καταχείμωνο. Η άνοιξη κάνει πίσω κι εσύ αναζητάς πάλι το κασκόλ που μπορεί να είχες φυλάξει. Σαν να θέλει ο Μάρτης να μας θυμίσει ότι τίποτα δεν αλλάζει απότομα, ότι η μετάβαση έχει πάντα απρόοπτα.
Τελικά, οι δύο παροιμίες δεν αναιρούν η μία την άλλη. Θα λέγαμε ότι συμπληρώνονται. Η πρώτη μιλά για τη φορά του χρόνου, για την αργή αλλά σταθερή μετακίνηση των εποχών. Η δεύτερη μας προειδοποιεί να μην εμπιστευόμαστε τυφλά τις πρώτες λιακάδες. Μαζί σχηματίζουν μια μικρή φιλοσοφία ζωής: να χαιρόμαστε το φως όταν έρχεται, αλλά να θυμόμαστε πως το κρύο μπορεί να καραδοκεί.
Ισως αυτή να είναι και η γοητεία του ελληνικού καιρού και της ελληνικής ψυχής. Λίγο ήλιος, λίγο αγέρας, λίγη υπερβολή και πολλή σοφία. Ανάμεσα στον Αύγουστο που φέρνει τον χειμώνα και στον Μάρτη που υπόσχεται καλοκαίρι μαθαίνουμε να ζούμε με την αντίφαση. Και τελικά να τη βρίσκουμε απολύτως φυσική.
Τώρα, θα μου πεις «καλά, σε εντυπωσιάζει που δυο παροιμίες αλληλοσυγκρούονται; Ξέρεις κάτι στην Ελλάδα που να μη γίνεται έρμαιο αντιθέσεων;». Οχι, δεν ξέρω. Γι’ αυτό και αναφέρομαι, χωρίς πρόβλημα, και στις δύο…
Από τη στήλη «Ακίς» της «Δημοκρατίας»
