Δεκαπενταύγουστος χωρίς πανηγύρι είναι… φαγητό χωρίς αλάτι. Μετά την κατανυκτική θεία λειτουργία οι κάτοικοι σε πολλές περιοχές της Ελλάδας γιορτάζουν την Κοίμηση της Θεοτόκου με παραδοσιακή μουσική, χορό, εδέσματα και καλό κρασί! Το εορταστικό σκηνικό συνθέτουν οι λαϊκοί οργανοπαίκτες και πάνω από όλα το αυθεντικό γλέντι. Σε μια οικονομικά δύσκολη για τον Ελληνα εποχή, ειδικά εφέτος, αναμένεται πλήθος επισκεπτών στις κατά τόπους εκδηλώσεις. Γι’ αυτό και εφέτος όλοι όσοι έχουν αποδράσει σε νησιά ή και ορεινούς προορισμούς έχουν μαζί τους την «ειδική ατζέντα πανηγυριού», από την οποία δεν λείπουν οι παρακάτω εκδηλώσεις:
Iκαρία
Αν δεν έχετε βρεθεί στην Ικαρία να γευθείτε την εμπειρία ενός γνήσιου πανηγυριώτικου γλεντιού δεν έχετε δει τίποτα… Αυτό λένε όσοι έχουν -έστω και τυχαία- παρασυρθεί στα ξέφρενα βήματα ενός ικαριώτικου. Το νησί της Ικαρίας, φημισμένο για τα πανηγύρια του τον Δεκαπενταύγουστο, στήνει ένα τρικούβερτο γλέντι που το ζηλεύουν όλα τα νησιά του Αιγαίου. Τα… μέτωπα της διασκέδασης βρίσκονται σχεδόν στα περισσότερα χωριά, ωστόσο ο πυρήνας είναι το Γιαλισκάρι. Χορός μέχρι πρωίας, άφθονο φαγητό και ναι, η Ικαρία είναι το νησί όπου μπορεί άνετα να πάτε με το μαγιό από την παραλία κατευθείαν στο πανηγύρι!
Σέριφος
Από τα πιο ξακουστά πανηγύρια της Ελλάδας είναι σίγουρα εκείνο που γίνεται της Παναγίας στη Σέριφο. Στο νησί -όπου αυτές τις ημέρες βρίσκεται και ο πρωθυπουργός- το έθιμο έλεγε παλαιότερα ότι όποιο ζευγάρι χόρευε πρώτο γύρω από την ελιά που βρίσκεται μπροστά στην εκκλησία μέσα στον χρόνο θα χόρευε και τον χορό του Ησαΐα. Επειδή όμως τις περισσότερες φορές το ευχάριστο κατά τα άλλα έθιμο κατέληγε σε καβγά -πολλοί ήταν εκείνοι που ήθελαν να χορέψουν πρώτοι- το πανηγύρι ονομάστηκε χαρακτηριστικά της Ξυλοπαναγίας. Το έθιμο σταμάτησε όταν ένας παπάς έσυρε πρώτος τον χορό. Το πανηγύρι στο νησί με παραδοσιακά τραγούδια διαρκεί τρεις ημέρες.
Πάρος-Εκατονταπυλιανή
Εκατονταπυλιανή ή Καταπολιανή. Οπως και να την αποκαλέσεις, ένα είναι το σίγουρο: η εκκλησία της Παναγίας στην Πάρο είναι μια από τις πιο παλιές και συνάμα πιο καλοδιατηρημένες εκκλησίες. Εκεί τον Δεκαπενταύγουστο μετά την περιφορά του Επιταφίου δίνεται το έναυσμα για το μεγάλο πανηγύρι των ντόπιων, από το οποίο φυσικά δεν λείπουν οι τουρίστες. Μεζέδες, κρασί και φυσικά παραδοσιακή μουσική με πολλές νησιώτικες φιγούρες είναι τα συστατικά ενός καλού παριανού γλεντιού. Το βράδυ μάλιστα στον παραλιακό δρόμο στη δεξιά πλευρά του λιμανιού πραγματοποιούνται χορευτικές εκδηλώσεις με τη συμμετοχή παραδοσιακών χορευτικών συγκροτημάτων, ενώ διάφορα καΐκια που βρίσκονται στα ανοιχτά ρίχνουν βεγγαλικά.
Λέσβος
Θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια του Αιγαίου και όχι αδίκως. Ο λόγος φυσικά για το φημισμένο πανηγύρι που κάθε χρόνο τέτοιες ημέρες πραγματοποιείται στην Αγιάσο Λέσβου. Στο νησί οι προετοιμασίες για τον εορτασμό ξεκινούν από τις αρχές του Αυγούστου και κορυφώνονται την παραμονή και ανήμερα της γιορτής, με τη συμμετοχή προσκυνητών που προσέρχονται από όλα τα χωριά της Λέσβου, καθώς και από την ηπειρωτική και τη νησιωτική Ελλάδα. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του πανηγυριού είναι οι τεράστιοι πάγκοι -πολλών χιλιομέτρων- που παίρνουν τη θέση τους στα γραφικά καλντερίμια της πόλης. Παραδοσιακά είδη αλλά και «πανηγυριώτικα» εκτίθενται ως τις πρώτες πρωινές ώρες συνθέτοντας έτσι την εικόνα του τυπικού νησιωτικού γλεντιού, που συμπληρώνεται με την παρουσία μουσικοχορευτικών συγκροτημάτων.
Τεγέα
Οι γνώστες υποστηρίζουν ότι είναι το μεγαλύτερο πανηγύρι της Πελοποννήσου. Πού γίνεται αυτό; Στην Τεγέα, λίγα μόλις χιλιόμετρα από την Τρίπολη, και διαρκεί περίπου μία εβδομάδα (14 Αυγούστου έως και 20 Αυγούστου). Στο πλούσιο πρόγραμμα μουσικών εκδηλώσεων και χορευτικών διαγωνισμών θα πρέπει να προστεθεί και μια μεγάλη εμποροπανήγυρη, που «στήνεται» για όλους όσοι θέλουν να κάνουν τα ψώνια τους από τους πάγκους των εμπόρων.
Γλέντι με τσάμικο στις πλατείες των χωριών
Σαμαρίνα-Γρεβενά
«Παιδιά της Σαμαρίνας, κι ας είστε λερωμένα» θα τραγουδήσουν -μαζί με άλλα γνωστά δημοτικά τραγούδια- όσοι βρεθούν τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου στην όμορφη πόλη των Γρεβενών, στη Σαμαρίνα. Εδώ, στο γραφικό βλαχοχώρι, το γλέντι ξεκινάει αμέσως μετά τη θεία λειτουργία. Σε όλο το χωριό ψήνονται αρνιά στις αυλές των σπιτιών, ενώ την επομένη στο προαύλιο της εκκλησίας ένας μεγάλος λαϊκός χορός -ο λεγόμενος τρανός- πραγματοποιείται με μπροστάρηδες τους γεροντότερους του χωριού, οι οποίοι είναι ντυμένοι με τις παραδοσιακές φορεσιές των Βλάχων. Στη συνέχεια γίνονται επισκέψεις στα σπίτια των εορταζόντων και εκδρομές στις γύρω περιοχές. Το ίδιο σκηνικό επαναλαμβάνεται και στις 17 Αυγούστου. Και τις τρεις ημέρες το γλέντι διεξάγεται τα βράδια στην πλατεία, με φαγοπότι και χορό ως το πρωί, υπό τη συνοδεία μουσικών παραδοσιακών συγκροτημάτων.
Ηπειρος Καλαρρύτες
Από τα πιο γνωστά και παραδοσιακά πανηγύρια που πραγματοποιούνται στην Ηπειρο είναι εκείνο που λαμβάνει χώρα στο καταπράσινο χωριό των Καλαρρυτών. Μετά το τέλος της λειτουργίας του Δεκαπενταύγουστου ακολουθεί αρτοκλασία με σιτάρι. Αμέσως μετά οι πιστοί κατεβαίνουν στην πλατεία, κάτω από τα γέρικα πλατάνια, και στήνουν τον παραδοσιακό χορό χωρισμένοι σε κάγκελα, δηλαδή ζώνες, που η πρώτη περιλαμβάνει μόνο άντρες, ενώ τις επόμενες τρεις ξεχωριστές ζώνες τις αποτελούν γυναίκες. Οσο για τον χορό που κυριαρχεί, αυτός είναι ο ηπειρώτικος τσάμικος.
Γιώτα Βαζούρα
