Το ΠΑΣΟΚ συρρικνώθηκε στο ιστορικό χαμηλό του 13,18% (πιο χαμηλό και από την πρώτη του εμφάνιση το 1974, όπου «πέτυχε» 13,58%) και, όπως φαίνεται, έχουν απομείνει και στην εκλογική του βάση μόνο οι υποστηρικτές του Μνημονίου. Από τη σειρά των πάλαι ποτέ πρωτοκλασάτων στον αριθμό ψήφων που έλαβαν ο καθένας στην περιφέρειά του, αποδεικνύεται ότι όσοι ψηφοφόροι απέμειναν στο ΠΑΣΟΚ επέλεξαν πρωτίστως μνημονιακούς υποψηφίους, είτε αυτοί εξελέγησαν είτε τελικά συνετρίβησαν. Αντιστρόφως, οι πολλοί αποσκιρτήσαντες από το κόμμα του Ευ. Βενιζέλου εστράφησαν κυρίως στον ΣΥΡΙΖΑ, «αποθεώνοντας» πασοκογενείς βουλευτές που διαφώνησαν με το Μνημόνιο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα, οι θέσεις στην κατάταξη της Σοφίας Σακοράφα και του Π. Κουρουμπλή που πρώτευσαν έναντι των συναδέλφων τους από τον ΣΥΡΙΖΑ Δ. Παπαδημούλη, Γ. Δραγασάκη, Ρένα Δούρου, Δ. Στρατούλη, Νάντια Βαλαβάνη. Πρώτος και στην Περιφέρεια Αττικής με τον ΣΥΡΙΖΑ πια ο Αλ. Μητρόπουλος, πρώην στέλεχος του ΠΑΣΟΚ.
Χαρακτηριστική της στάσης των μνημονιακών ψηφοφόρων είναι η εικόνα του ΠΑΣΟΚ στη Β΄ Αθηνών. Εκ των πλέον «σκληρών» υπέρ του Μνημονίου, γνωστοί και για τις παρεμβάσεις τους υπέρ της λήψης άμεσα των πιο σκληρών μέτρων, πρώτευσαν ο πρώην υπουργός Υγείας, αγαπημένος της τρόικας, Αν. Λοβέρδος με 17.913 ψήφους και ο πρώην υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μ. Χρυσοχοΐδης με 8.622 ψήφους. Ακολούθησαν δε ο «βενιζελικότερος του Βενιζέλου» Μ. Ανδρουλάκης και «παραδοσιακά» πια ο Απ. Κακλαμάνης. Παρότι δεν εκλέγονται δε, αμέσως μετά σε ψήφους ακολουθούσαν ο «μεταρρυθμιστής» Γ. Ραγκούσης, ο «βενιζελικός» Π. Ευθυμίου, η «λοβερδική» Αθηνά Δρέττα, ο πρώην υπουργός Εργασίας, γνωστός και από τις μειώσεις στα εισοδήματα μισθωτών και συνταξιούχων, Γ. Κουτρουμάνης κ.ά.
Το ίδιο φαινόμενο στην Α΄ Αθηνών, με πρώτο τον πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και «δεξί χέρι» του κ. Βενιζέλου Κ. Σκανδαλίδη (με 10.092 σταυρούς) και δεύτερη, χωρίς ωστόσο να εκλέγεται, τη «σκληρή» του Μνημονίου Αννα Διαμαντοπούλου. Αμέσως μετά, ακολούθησαν οι Ν. Αλευράς, Π. Γερουλάνος, Π. Οικονόμου, ενώ καταποντίστηκε ο Χρ. Παπουτσής.
Ακόμα και ο «πιο μισητός άνθρωπος» στην Ελλάδα, όπως χαρακτηριζόταν επί διετία ο τότε υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου. που «δοκιμάστηκε» στην Περιφέρεια Αττικής, ήρθε τρίτος στις επιλογές των «πράσινων» ψηφοφόρων, χωρίς βεβαίως να εκλεγεί, μετά τη μόνη πια «πράσινη» βουλευτή στην περιοχή Εύη Χριστοφιλοπούλου και (με μικρή διαφορά από τον δεύτερο) τον Π. Ασπραδάκη.
Ο Βενιζέλος προανήγγειλε την επανίδρυση για να γλιτώσει τη… μουρμούρα
Σε «επανίδρυση» οδεύει το ΠΑΣΟΚ, καθώς ,μετά τη συντριβή στις εκλογές, η φτώχεια των αποτελεσμάτων που το καθήλωσε στην τρίτη θέση φέρνει γκρίνια, προκαλώντας τριγμούς στα θεμέλια του. Ηδη σχετικές πρωτοβουλίες συζητιούνται στο εσωτερικό του κόμματος, με τον Ευ. Βενιζέλο να τις έχει περίπου προαναγγείλει, αν και μετατίθενται για τη μετά τις διερευνητικές εντολές -ή και τυχόν επαναληπτικές εκλογές- περίοδο.
Ηδη από το βράδυ των εκλογών ο Ευ. Βενιζέλος έσπευσε να προαναγγείλει την αναγέννηση του κόμματος, αναλαμβάνοντας ο ίδιος να τη φέρει εις πέρας, επιχειρώντας να αποφύγει την υφέρπουσα αμφισβήτησή του στην ηγεσία. Στο παρασκήνιο έχει δεχτεί εισηγήσεις για δημιουργία νέου κομματικού μηχανισμού, αλλαγή του τρόπου λειτουργίας και μετατροπή σε ένα «θεσμικό κόμμα», με νέες οργανώσεις σε όλη την Ελλάδα, χωρίς να αποκλείεται ακόμα και αλλαγή στο όνομα ή στα σύμβολά του. Πάντως ουδείς είναι βέβαιος για το τι θα συμβεί εφόσον οδηγήσει το κόμμα σε δεύτερη ήττα, σε ενδεχόμενο επαναληπτικών εκλογών, οπότε πολλοί περιμένουν περαιτέρω συντριβή και διάσπαση. Εχουν αρχίσει πάντως οι «γκρίνιες» για τις επιλογές του σε πρόσωπα, όπως του Π. Δήμα ή του Γ. Παπακωνσταντίνου, αλλά και για την προεκλογική τακτική του, την οποία κατηγορείται ότι χάραξε και υλοποίησε μόνος, οδηγώντας τους στον γκρεμό. Του χρεώνουν τις αποστάσεις από την κυβέρνηση Παπανδρέου, αντιφατικό λόγο, «αδύνατα» προεκλογικά συνθήματα. Σε χθεσινή σύσκεψη στην Ιπποκράτους, συζητήθηκε ότι ήταν «λάθος» η διεξαγωγή των εκλογών σε αυτήν τη συγκυρία. Αποφασίστηκε ακόμα τα «ηγετικά» (;) στελέχη να συνέλθουν ξανά για να συζητήσουν ξεχωριστά το τι έφταιξε, αλλά και το «πού θέλουμε να πάμε το ΠΑΣΟΚ», πιθανώς και εντός της εβδομάδος.
Εν τω μεταξύ, οι άλλοτε «πρωτοκλασάτοι» τηρούν στάση αναμονής, με τον Γ. Ραγκούση να επιφυλάσσεται να τοποθετηθεί, την Αννα Διαμαντοπούλου να περιγράφεται από συνεργάτες της ως έχουσα «κομματική συνείδηση περισσότερο από κάθε άλλον», τον Π. Γερουλάνο να αναγνωρίζει πολλά που έφταιξαν, αλλά να μη «βλέπει» αμφισβήτηση τώρα. Ακόμα και οι διαφοροποιήσεις των Αν. Λοβέρδου και Μ. Χρυσοχοΐδη, την Κυριακή, δεν ερμηνεύονται επισήμως ως προδιάθεση για θέμα ηγεσίας τώρα, χωρίς πάντως κανείς να μπορεί να ερμηνεύσει τις ενδόμυχες σκέψεις κάθε στελέχους.
Μαριτίνα Ζαφειριάδου
